ศึกวัดพลัง"ระบอบสีน้ำเงิน-พรรคส้ม" ‘อำนาจเรียก’ปะทะ‘จารีตการเมือง’

ปมร้าวศึกคณะกรรมาธิการ (กมธ.) การกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร ระหว่าง นายรังสิมันต์ โรม สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ในฐานะประธาน กมธ. กับ นายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย และแกนนำพรรคภูมิใจไทย ยังไม่มีท่าทีจะสงบลงง่ายๆ

สถานการณ์บานปลายขึ้นอีกระดับ เมื่อ กมธ.การกฎหมายมีมติ 7 ต่อ 0 เสียง ให้ใช้อำนาจเรียก นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและ รมว.มหาดไทย กับ นายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร เข้าชี้แจงต่อคณะกรรมาธิการ

ในประเด็นการสั่งการและการออกแนวปฏิบัติของสภาฯ ทางด้านแกนนำพรรคภูมิใจไทยมองว่า มติดังกล่าวเป็นการกระทำที่หวังผลทางการเมือง พร้อมประกาศเตรียมยื่นเรื่องตรวจสอบจริยธรรมของนายรังสิมันต์

ศึกวาทกรรม ‘มติลักหลับ’ ปะทะข้อกฎหมาย จึงเกิดขึ้น นายศุภชัย ใจสมุทร ได้เปิดแถลงข่าวโจมตีมติเรียกนายกรัฐมนตรีและประธานสภาฯ ว่าเป็น "มติลักหลับ" โดยให้เหตุผลว่าในขณะที่ลงมตินั้นมีองค์ประชุมไม่ถึงกึ่งหนึ่ง และไม่มีการโทรศัพท์แจ้ง สส.ฝั่งรัฐบาลให้เข้าร่วมประชุม

ขณะเดียวกัน นายนิกร จำนง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย ได้ออกมาให้ความเห็นทางกฎหมายว่า การดำเนินการของ กมธ.อาจไม่สอดคล้องกับ พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) อำนาจเรียกของคณะกรรมาธิการของสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา พ.ศ.2568

ด้าน นายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาฯ ก็ไม่อยู่เฉย ได้ออกจดหมายเปิดผนึกชี้แจง 5 ข้อเกี่ยวกับแนวทางการกำกับดูแลอำนาจของ กมธ.ทั้ง 35 คณะ ในขณะที่นายรังสิมันต์ยังคงยืนกรานว่าทุกขั้นตอนเป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมาย

แผลที่เปิดไปแล้ว ยากที่จะสมาน เมื่อนายอนุทินยืนยันการให้เกียรติตาม "จารีต" และศักดิ์ศรีของตำแหน่ง โดยตั้งคำถามถึงความเหมาะสม

ในการใช้อำนาจเรียกประมุขฝ่ายบริหาร (นายกรัฐมนตรี) และประมุขฝ่ายนิติบัญญัติ (ประธานสภาฯ) ให้ไปนั่งชี้แจงต่อหน้าประธานคณะกรรมาธิการฯ

โดยนายกฯ มองว่า "ในทางการเมืองและระบบรัฐสภาควรยึดถือธรรมเนียมปฏิบัติและจารีตประเพณีในการให้เกียรติซึ่งกันและกัน หาก กมธ.ต้องการข้อมูลหรือมีข้อสงสัยเรื่องใด สามารถประสานงานนัดหมายเพื่อเข้ามาพูดคุยหารือกันที่ทำเนียบรัฐบาลได้ตลอดเวลา 

ซึ่งผมยินดีให้ความร่วมมืออย่างเต็มที่ แต่การออกหนังสือ "คำสั่งเรียก" ในลักษณะบังคับเช่นนี้ มองว่าเป็นการหวังผลทางการเมืองและสร้างภาพลักษณ์ให้เกิดความเสียหายมากกว่าการแสวงหาข้อเท็จจริง"

และยังได้ชี้แจงเรื่องการแก้ไขข้อบังคับต่อข้อกล่าวหาของรังสิมันต์ ที่มองว่า พรรคภูมิใจไทยพยายามแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาฯ เพื่อริบอำนาจการตรวจสอบของ กมธ.ว่า การเสนอร่างแก้ไขข้อบังคับของนิกร เป็นการทำหน้าที่ตามเอกสิทธิ์ของ สส.เพื่อปรับปรุงให้การทำงานของสภาผู้แทนราษฎรมีความคล่องตัว และป้องกันไม่ให้มีการนำกลไกของ กมธ.ไปใช้เกินขอบเขตอำนาจหน้าที่

หรือใช้เป็นเครื่องมือกลั่นแกล้งทางการเมือง และเมื่อเห็นว่าประเด็นดังกล่าวสร้างความไม่สบายใจหรือความขัดแย้ง พรรคภูมิใจไทยก็แสดงความจริงใจด้วยการถอนหมวด กมธ.ออกไปเพื่อให้สภาเดินหน้าต่อได้

สำหรับประเด็นที่ กมธ.การกฎหมายพยายามเชื่อมโยงเรื่องการแต่งตั้งโยกย้ายข้าราชการหรือข้อกล่าวหาอื่นๆ เข้ากับตัวนายกรัฐมนตรีนั้น อนุทินยืนยันว่า การบริหารราชการแผ่นดินและการแต่งตั้งโยกย้ายเป็นไปตามขั้นตอนของกฎหมายและระเบียบราชการทุกประการ ตนไม่มีความจำเป็นต้องหลบเลี่ยงการตรวจสอบ แต่การตรวจสอบนั้นต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริงและกรอบอำนาจที่ถูกต้อง ไม่ใช่การตั้งธงล่วงหน้าเพื่อดิสเครดิตฝ่ายบริหาร

การแถลงถอนร่างเดิมอย่างเป็นทางการของนายนิกร ถือเป็นการถอนร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาฯ ฉบับเดิมออกอย่างเป็นทางการ และเดินหน้าผลักดันร่างฉบับปรับปรุงใหม่แทน โดยให้เหตุผลการตัดสินใจ ตัดหมวดบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับวิธีปฏิบัติและกลไกการทำงานของคณะกรรมาธิการออกทั้งหมด

เนื่องจากเกิดการตีความที่แตกต่างกัน จนสร้างความกังวลและหวาดระแวงว่าจะกระทบต่อบทบาทการตรวจสอบของฝ่ายค้าน สำหรับเนื้อหาที่คงไว้ในร่างข้อบังคับฉบับใหม่ จะมุ่งเน้นไปที่การยกระดับประสิทธิภาพงานนิติบัญญัติแทน

อาทิ การปรับลดเวลาพิจารณากระทู้ถามทั่วไปให้จบภายใน 20 นาที (และกระทู้ถามสด 30 นาที) การเปิดช่องให้หลอมรวมร่างกฎหมายที่รับหลักการพร้อมกันได้ รวมถึงการเพิ่มบุคลากรนักกฎหมายนิติบัญญัติจากฝ่ายประจำเข้ามาช่วยสนับสนุนการทำงานของ กมธ.

และในวันเดียวกันนั้นเอง (11 พ.ย.) นายศุภชัยพร้อมด้วย สส.พรรคภูมิใจไทย ได้ยุติการบอยคอตและกลับเข้าร่วมประชุม กมธ.การกฎหมายอีกครั้ง

อย่างไรก็ตาม นายพริษฐ์ วัชรสินธุ สส.บัญชีรายชื่อ และรองหัวหน้าพรรคประชาชน ในฐานะประธานคณะกรรมการประสานงานพรรคร่วมฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร (วิปฝ่ายค้าน) ได้แสดงท่าทีต่อเรื่องนี้ว่า

"แม้การถอนร่างเดิมและตัดหมวด กมธ.ทิ้งจะถือเป็นสัญญาณที่ดี แต่ความขัดแย้งยังถือว่าไม่สิ้นสุด เนื่องจากยังคงมีประเด็นคำสั่งและแนวปฏิบัติของประธานสภาฯ ค้างคาอยู่ ซึ่งทุกฝ่ายจำเป็นต้องหารือร่วมกันต่อไป"

ล่าสุดวันพฤหัสบดี น.ส.มัลลิกา จิระพันธุ์วาณิช รองประธานสภาคนที่ 1 เดินทางเข้าชี้แจงต่อ กมธ.กฎหมายฯ ตามหนังสือเชิญ แต่เป็นการชี้แจงแทนประธานสภาฯ ถึงกรณีประเด็นดรามาการทำงานของคณะกรรมาธิการ

โดยยืนยันว่า ไม่ได้มีการแก้ไขกฎหมายหรือลิดรอนอำนาจของประธานคณะใด แต่เป็นเพียงการนำข้อบังคับการประชุมเดิมตั้งแต่ปี 2562 มาปัดฝุ่นบังคับใช้ให้ถูกต้องตามระเบียบที่เคยถูกละเลย

พร้อมขอให้ทุกฝ่ายลดอคติและยึดถือกติกาเป็นหลัก ส่วนกรณีการพิจารณาเรื่องที่ซ้ำซ้อนกันนั้นเป็นเพียงการให้หยุดพักไว้ชั่วคราว ไม่ใช่การสั่งยุติถาวร

โดยฝ่ายกฎหมายได้เร่งประสานงานให้ กมธ.ที่เกี่ยวข้องมาหารือร่วมกันเพื่อให้พิจารณาเองและแบ่งปันข้อมูลที่สรุปแล้วต่อกัน เพื่อลดความซ้ำซ้อนและประหยัดงบประมาณเบี้ยประชุม ทั้งยืนยันว่าอำนาจของประธานยังคงอยู่ครบถ้วนตามเดิมทุกประการ

ภายหลังการประชุมกว่า 3 ชั่วโมง ทางกรรมาธิการฯ ยังไม่ได้ข้อยุติแนวทางปฏิบัติของคณะกรรมาธิการทั้ง 35 คณะ โดยเตรียมให้ประธานวิปทั้ง 2 ฝ่ายพูดคุยกัน เพื่อไปหารือกับประธานสภา ให้กำหนดวันประชุมประธานคณะกรรมการทั้ง 35 คณะอีกครั้งหนึ่ง

การปะทะกันทางความคิดระหว่างฝ่ายรัฐบาลกับคณะ กมธ.กฎหมาย กำลังสะท้อนความขัดแย้งทางอุดมการณ์ และการตีความขอบเขตอำนาจหน้าที่ระหว่างฝ่ายนิติบัญญัติ และฝ่ายบริหารอย่างแหลมคม

ในฝั่งของรัฐบาลและพรรคภูมิใจไทย มองว่าการที่ฝ่ายค้านใช้กลไก "อำนาจเรียก" ของคณะกรรมาธิการ เป็นการกระทำที่ล้ำเส้นและเกินขอบเขตจารีตประเพณีทางการเมืองอันดีงาม

โดยมุ่งเน้นใช้เป็นเครื่องมือทางการเมืองเพื่อสร้างกระแสและกดดันฝ่ายบริหารมากกว่าการตรวจสอบด้วยความสุจริตใจ

แต่ในทางตรงกันข้าม ฝั่งของประธาน กมธ.การกฎหมาย ยืนหยัดในหลักการว่า ตัวบทกฎหมาย โดยเฉพาะพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือพระราชบัญญัติว่าด้วยอำนาจเรียกของคณะกรรมาธิการ ย่อมมีความศักดิ์สิทธิ์และอยู่เหนือ "จารีตประเพณี" ที่มักถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นเงื่อนไขจำกัดอำนาจ พร้อมย้ำว่าเครื่องมือนี้มีความจำเป็นอย่างยิ่ง

เพื่อให้การตรวจสอบความโปร่งใสและการใช้อำนาจรัฐเป็นไปอย่างแท้จริงโดยไม่มีข้อยกเว้นสำหรับผู้มีอิทธิพลทางการเมืองรายใด?.