‘โอฬาร’ ชี้ราคาพืชผลเกษตรพุ่ง โอกาสฟื้นเศรษฐกิจฐานราก มองรัฐบาลอนุทินเชื่อมเกษตร–พลังงาน เพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย สร้างตลาดใหม่ให้เกษตรกร

‘รศ.ดร.โอฬาร’ วิเคราะห์ราคามันสำปะหลังพุ่ง 80.75% ยางพาราเพิ่ม 53.79% ข้าวเจ้าเพิ่ม 40% สะท้อนโอกาสเพิ่มรายได้เกษตรกร ชี้นโยบาย E20–B20 ช่วยสร้างความต้องการวัตถุดิบในประเทศ มองแนวทางรัฐบาลอนุทินบูรณาการเกษตร พลังงาน และค่าครองชีพ พร้อมเสนอเร่งสร้างความมั่นคงด้านรายได้ระยะยาว

วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 รศ.ดร.โอฬาร ถิ่นบางเตียว อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ให้ความเห็นเชิงเศรษฐศาสตร์การเมืองและนโยบายสาธารณะเกี่ยวกับสถานการณ์ราคาสินค้าเกษตรที่ปรับตัวสูงขึ้นในช่วงเดือนตุลาคม 2569 ว่า ถือเป็นสัญญาณที่น่าสนใจต่อการฟื้นตัวของเศรษฐกิจฐานราก โดยเฉพาะข้อมูลที่รัฐบาลเปิดเผยว่า ราคามันสำปะหลังเพิ่มขึ้น 80.75% ยางแผ่นดิบชั้น 3 เพิ่มขึ้น 53.79% และข้าวเปลือกเจ้าเพิ่มขึ้นประมาณ 40% ขณะที่ข้าวเปลือกหอมมะลิ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ และปาล์มน้ำมันมีแนวโน้มราคาปรับตัวสูงขึ้นเช่นเดียวกัน

รศ.ดร.โอฬาร กล่าวว่า การปรับตัวของราคาสินค้าเกษตรมีความสำคัญต่อรายได้ของเกษตรกรที่สามารถจำหน่ายผลผลิตได้ในช่วงเวลาดังกล่าว เพราะเมื่อเกษตรกรมีรายรับเพิ่มขึ้น ย่อมมีโอกาสสร้างกำลังซื้อและกระตุ้นการหมุนเวียนเงินในชุมชน ทั้งร้านค้า ผู้ประกอบการรายย่อย และกิจกรรมทางเศรษฐกิจในพื้นที่ชนบท

รศ.ดร.โอฬาร วิเคราะห์ว่า แนวทางการบริหารเศรษฐกิจของรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล มีประเด็นที่น่าสนใจตรงความพยายามเชื่อมโยงนโยบายเพิ่มรายได้กับการลดรายจ่ายของประชาชน โดยเฉพาะการนำมาตรการด้านพลังงานมาสนับสนุนเศรษฐกิจภาคเกษตร ซึ่งเป็นการพิจารณาปัญหาเศรษฐกิจฐานรากในลักษณะเชื่อมโยงกันมากขึ้น

ตัวอย่างสำคัญคือมาตรการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน E20 และ B20 เพื่อส่งเสริมการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพ ซึ่งมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับผลผลิตทางการเกษตรของไทย ทั้งอ้อย มันสำปะหลัง และปาล์มน้ำมัน

หากความต้องการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ก็มีโอกาสสร้างตลาดรองรับวัตถุดิบทางการเกษตรเพิ่มเติม ช่วยเพิ่มช่องทางจำหน่ายผลผลิต และสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับภาคเกษตรกรรม ขณะเดียวกันยังมีศักยภาพช่วยลดการพึ่งพาพลังงานนำเข้าบางส่วน

ในทางเศรษฐศาสตร์ แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับแนวคิด Economic Linkages หรือการสร้างความเชื่อมโยงระหว่างภาคเศรษฐกิจ โดยนำภาคเกษตรกรรม อุตสาหกรรมแปรรูป และภาคพลังงานมาสนับสนุนกัน เพื่อสร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจและกระจายโอกาสไปยังผู้ผลิตในประเทศ

รศ.ดร.โอฬาร ระบุว่า ประเด็นที่ควรจับตามองคือบทบาทของนายกรัฐมนตรีในการประสานนโยบายระหว่างกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงพลังงาน กระทรวงอุตสาหกรรม และกระทรวงการคลัง ให้สามารถดำเนินมาตรการในทิศทางเดียวกัน เพราะปัญหาเกษตรกรไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยนโยบายของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง

การเพิ่มรายได้จากราคาผลผลิต ควบคู่กับการลดต้นทุนด้านพลังงานและค่าใช้จ่ายจำเป็น จึงเป็นแนวทางที่มีศักยภาพช่วยเพิ่มรายได้สุทธิของครัวเรือนเกษตร และสนับสนุนการขยายตัวของเศรษฐกิจภายในประเทศ

รศ.ดร.โอฬาร กล่าวอีกว่า รัฐบาลควรใช้โอกาสจากราคาสินค้าเกษตรที่ปรับตัวสูงขึ้น เร่งวางรากฐานการพัฒนาเศรษฐกิจเกษตรระยะยาว ทั้งการพัฒนาระบบชลประทาน ส่งเสริมเทคโนโลยีการผลิต ลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพสหกรณ์ และสนับสนุนอุตสาหกรรมแปรรูปในพื้นที่ เพื่อให้เกษตรกรมีอำนาจต่อรองและสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลผลิตของตนเอง

เนื่องจากราคาสินค้าเกษตรยังมีความผันผวนตามตลาดโลก สภาพภูมิอากาศ และปริมาณผลผลิต การสร้างความมั่นคงให้เกษตรกรจึงต้องดำเนินการให้เกิดความมั่นคง

“โจทย์ระยะสั้น ทำได้แล้ว โจทย์ใหญ่ของรัฐบาล คือการเปลี่ยนความสำเร็จระยะสั้นให้กลายเป็นความมั่นคงทางเศรษฐกิจระยะยาว ผ่านการเพิ่มรายได้สุทธิ ลดต้นทุนการผลิต และสร้างตลาดรองรับผลผลิตอย่างต่อเนื่อง”

รศ.ดร.โอฬาร กล่าวทิ้งท้ายว่า การสร้างความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจฐานรากต้องเริ่มจากการทำให้เกษตรกรมีความมั่นคงในการประกอบอาชีพ เพราะเมื่อครัวเรือนเกษตรมีรายได้ดีขึ้น ชุมชนชนบทก็มีโอกาสขยายตัวทางเศรษฐกิจ กำลังซื้อภายในประเทศเพิ่มขึ้น และผลประโยชน์จากการเติบโตทางเศรษฐกิจสามารถกระจายไปสู่ประชาชนได้กว้างขวางมากขึ้น

“ความมั่นคงของเกษตรกร คือรากฐานของความมั่นคงทางเศรษฐกิจของประเทศ การทำให้เกษตรกรมีรายได้เพียงพอ มีตลาดรองรับ และสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน จึงเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนาเศรษฐกิจไทยในระยะยาว”