พม. - Art for All แก้โจทย์ตลาดแรงงานกลุ่มคนพิการไทย หนุนใช้ศิลปะเปิดทาง แรงงานทักษะใหม่ด้วยโครงการ “Art for All : สร้างศิลป์ สร้างสรรค์ สร้างอาชีพ” ดึงคนพิการเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจสร้างสรรค์ พร้อมเชื่อม 4 กลุ่มธุรกิจร่วมเปิดตลาด

พม. เผยคนพิการวัยแรงงานกว่า 8 แสนคน มีงานทำเพียง 25.17% ผนึก Art for All ปั้นศักยภาพด้วยพลังศิลปะ พร้อมเร่งดันคนพิการ 10,000 คนมีงานทำเพิ่มภายใน 10 ปี

กรุงเทพฯ 11 พฤศจิกายน 2569 – กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) โดยกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ร่วมกับมูลนิธิศิลปะเพื่อมวลมนุษย์ (Art for All) ขับเคลื่อนโครงการ “Art for All : สร้างศิลป์ สร้างสรรค์ สร้างอาชีพ” เพิ่มโอกาสทางอาชีพให้แก่คนพิการ หลังพบว่าคนพิการวัยแรงงานกว่า 800,000 คน มีผู้ประกอบอาชีพเพียงร้อยละ 25.17 มุ่งใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือค้นหาความถนัดและพัฒนาศักยภาพ ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้และฝึกปฏิบัติศิลปะ 5 แขนง สำหรับกลุ่มเป้าหมายประมาณ 250 คน พร้อมส่งเสริมผู้ที่มีผลงานโดดเด่นให้ต่อยอดผลงานเป็นผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ อาทิ แก้วเก็บอุณหภูมิ ผ้าคลุมไหล่ ผ้าพันคอ หมวก และเนกไท พร้อมเชื่อมโยงความร่วมมือภาคธุรกิจ 4 กลุ่ม ได้แก่ สิ่งทอและเครื่องแต่งกาย ของใช้และของที่ระลึก ธุรกิจออกแบบและสร้างสรรค์ รวมถึงธุรกิจค้าปลีกและแพลตฟอร์มออนไลน์ เพื่อพัฒนาผลงานให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ขยายช่องทางจำหน่าย และเปิดโอกาสให้เกิดการว่าจ้างออกแบบและผลิตสินค้าอย่างเป็นธรรม ตั้งเป้าหมายระยะยาวในการส่งเสริมให้คนพิการ 10,000 คน มีอาชีพที่มั่นคงและพึ่งพาตนเองได้ภายใน 10 ปี มุ่งผลักดันความสามารถด้านศิลปะให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจ และสร้างโอกาสในการมีงานทำและรายได้อย่างยั่งยืน

นางสาวสุนีย์ ศรีสง่าตระกูลเลิศ อธิบดีกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ เปิดเผยว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีคนพิการประมาณ 4.19 ล้านคน หรือคิดเป็นร้อยละ 6 ของประชากรทั้งหมด ขณะที่ข้อมูลของคนพิการวัยแรงงานซึ่งมีจำนวนกว่า 800,000 คนนั้น มีผู้ประกอบอาชีพเพียงร้อยละ 25.17 สะท้อนให้เห็นว่า ยังมีคนพิการอีกจำนวนมากที่ต้องการโอกาสในการพัฒนาความสามารถและเข้าถึงอาชีพที่เหมาะสม ทั้งนี้ กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ มีภารกิจสำคัญในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิ พัฒนาศักยภาพ และสร้างโอกาสให้คนพิการสามารถเข้าถึงการศึกษา การประกอบอาชีพ และการมีส่วนร่วมในสังคมอย่างเสมอภาค โดยมุ่งปรับบทบาทจาก “ผู้ให้ความช่วยเหลือ” ไปสู่ “ผู้สร้างโอกาส” โดยเฉพาะการพัฒนาความสามารถให้สอดคล้องกับบริบทการทำงานและความต้องการของตลาดในปัจจุบัน ซึ่งทักษะด้านศิลปะและความคิดสร้างสรรค์ถือเป็นหนึ่งต้นทุนสำคัญที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย ทั้งงานออกแบบ งานหัตถกรรม งานวาดภาพประกอบ ตลอดจนผลงานสร้างสรรค์ในรูปแบบดิจิทัล สอดคล้องกับทิศทางเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่สินค้าและบริการ โดยข้อมูลจากสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ระบุว่า อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของไทยมีมูลค่ารวมถึง 1.63 ล้านล้านบาทในปี 2024 หรือคิดเป็นประมาณร้อยละ 8.78 ของ GDP ทั้งประเทศ และก่อให้เกิดการจ้างงานเกือบ 1 ล้านคน สะท้อนให้เห็นถึงโอกาสในการพัฒนาทักษะสร้างสรรค์ให้เป็นส่วนหนึ่งของการสร้างอาชีพและรายได้ ซึ่งคนพิการที่ได้รับการพัฒนาทักษะอย่างเหมาะสมก็สามารถนำความสามารถเหล่านี้ไปใช้สร้างผลงานและเพิ่มคุณค่าให้กับสินค้าและบริการได้เช่นกัน

นางสาวสุนีย์ กล่าวเพิ่มเติมว่า แต่อย่างไรก็ตาม การเปิดโอกาสให้คนพิการเข้าสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์จำเป็นต้องมีระบบสนับสนุนที่เชื่อมโยงตั้งแต่การพัฒนาทักษะไปจนถึงการเข้าถึงตลาดอย่างเหมาะสม กรมฯ จึงให้ความสำคัญกับ 3 แนวทางหลัก โดยแนวทางแรก คือการพัฒนาทักษะอาชีพให้สอดคล้องกับศักยภาพของคนพิการแต่ละบุคคลและความต้องการของตลาด ครอบคลุมทั้งทักษะวิชาชีพ เทคโนโลยี ดิจิทัล และความคิดสร้างสรรค์ เพื่อเปิดทางเลือกในการประกอบอาชีพที่หลากหลาย ทั้งการเป็นลูกจ้าง ผู้ประกอบอาชีพอิสระ และผู้ประกอบการ แนวทางที่สอง คือการเชื่อมโยงทักษะและผลงานสร้างสรรค์เข้ากับโอกาสทางเศรษฐกิจ ผ่านการพัฒนาผลิตภัณฑ์และการเข้าถึงช่องทางจำหน่าย เพื่อให้ความสามารถที่ได้รับการพัฒนาสามารถนำไปสร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง ส่วนแนวทางที่สาม คือการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคีเครือข่าย เพื่อร่วมกันเปิดโอกาสด้านการจ้างงาน การว่าจ้างผลิตสินค้าและบริการ ตลอดจนสนับสนุนให้ผลงานของคนพิการเข้าถึงตลาดได้มากขึ้น

          “เป้าหมายของการส่งเสริมอาชีพคนพิการไม่ใช่เพียงการทำให้คนพิการมีทักษะหรือมีผลงานที่ได้รับการยอมรับเท่านั้น แต่ต้องทำให้ความสามารถเหล่านั้นนำไปสู่การมีงานทำ มีรายได้ และสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างมั่นคง ซึ่งจะเกิดขึ้นได้เมื่อทุกภาคส่วนร่วมกันสร้างระบบสนับสนุนที่เปิดโอกาสให้คนพิการได้ใช้ศักยภาพอย่างเต็มที่ ทั้งในฐานะผู้ปฏิบัติงาน ผู้สร้างสรรค์ผลงาน และผู้ประกอบการ สำหรับโครงการ Art for All ในครั้งนี้ กรมฯ มุ่งหวังให้เป็นจุดเริ่มต้นของการขยายความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคีเครือข่าย เพื่อพัฒนาต่อยอดผลงานและศักยภาพของคนพิการไปสู่โอกาสทางอาชีพที่เกิดขึ้นได้จริง รวมถึงขยายรูปแบบการดำเนินงานไปยังพื้นที่และกลุ่มเป้าหมายอื่น ๆ ในอนาคต เพราะการสร้างโอกาสให้คนพิการได้มีอาชีพและรายได้อย่างมั่นคง ไม่เพียงช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของคนพิการและครอบครัว แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการลดความเหลื่อมล้ำและสร้างสังคมที่ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมในการพัฒนาประเทศได้อย่างเท่าเทียม สอดคล้องกับเป้าหมายของกระทรวงพม. ในการสร้างสังคมอยู่ดี          มีโอกาส เพื่อคนไทยทุกคน” นางสาวสุนีย์ กล่าว

ด้าน ดร.ชาณญ พรรุ่งโรจน์ ประธานมูลนิธิศิลปะเพื่อมวลมนุษย์ กล่าวว่า มูลนิธิศิลปะเพื่อมวลมนุษย์ก่อตั้งขึ้นจากแนวคิดริเริ่มของศาสตราจารย์ ดร.ชาญณรงค์ พรรุ่งโรจน์ ที่เชื่อว่าศิลปะเป็นมากกว่าการสร้างสรรค์ผลงาน แต่เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ช่วยพัฒนามนุษย์ทั้งด้านร่างกาย สติปัญญา และจิตใจ ตลอดจนเปิดพื้นที่ให้ผู้คนที่มีความแตกต่างหลากหลายได้เรียนรู้และเข้าใจซึ่งกันและกัน โดยตลอดกว่า 30 ปีที่ผ่านมา มูลนิธิฯ ได้จัดกิจกรรมมากกว่า 300 กิจกรรม และมีผู้ด้อยโอกาสและคนพิการได้รับการพัฒนาศักยภาพมากกว่า 20,000 คน

สำหรับการดำเนินงานในทศวรรษที่ 4 มูลนิธิฯ มุ่งต่อยอดจากการส่งเสริมการเรียนรู้และพัฒนาทักษะไปสู่การสร้างโอกาสทางอาชีพที่เป็นรูปธรรม โดยให้ความสำคัญกับการค้นหาและสนับสนุนคนพิการที่มีความสามารถให้ได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง สามารถนำทักษะและผลงานไปประกอบอาชีพ มีรายได้ และพึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว ตั้งเป้าหมายส่งเสริมให้คนพิการจำนวน 10,000 คน มีอาชีพที่มั่นคงและพึ่งพาตนเองได้ภายใน 10 ปีข้างหน้า จึงได้จัดทำโครงการ “Art for All : สร้างศิลป์ สร้างสรรค์ สร้างอาชีพ” โดยใช้ศิลปะเป็นจุดเริ่มต้นในการค้นหาความถนัดและพัฒนาความสามารถ พร้อมต่อยอดผู้ที่มีผลงานโดดเด่นสู่การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ เพื่อให้สังคมมองเห็นศักยภาพของคนพิการในฐานะผู้สร้างสรรค์ผลงานและผู้มีส่วนร่วมในระบบเศรษฐกิจ

          ดร.ชาณญ กล่าวต่อว่า โครงการดังกล่าวกำหนดกลุ่มเป้าหมายประมาณ 250 คน ประกอบด้วยคนพิการทุกประเภท ทั้งผู้พิการทางการเห็น ทางการได้ยิน ทางร่างกาย และทางสติปัญญา รวมถึงคนไม่พิการ เพื่อเปิดพื้นที่ให้เรียนรู้และทำกิจกรรมร่วมกันอย่างเท่าเทียม ผ่าน 5 กิจกรรมสำคัญ คือ 1. กิจกรรมอาสาแบ่งปัน เพื่อเรียนรู้และอบรมทักษะการช่วยเหลือดูแลคนพิการ 2. กิจกรรมออกแบบศิลปะสำหรับคนพิการและคนไม่พิการ 3. กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านศิลปะ 5 แขนง ได้แก่ ทัศนศิลป์ นฤมิตศิลป์ นาฏยศิลป์ ดุริยางคศิลป์ และวรรณศิลป์ 4. กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อต่อยอดผู้มีผลงานโดดเด่นสู่การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ และ 5. กิจกรรมจัดทำสื่อเผยแพร่ข้อมูลและเทคนิคทางศิลปะ เพื่อขยายองค์ความรู้และสร้างแรงบันดาลใจแก่ผู้สนใจในวงกว้าง

ทั้งนี้ มูลนิธิฯ ได้วางแนวทางดำเนินงานเพื่อพัฒนาศักยภาพคนพิการไปสู่การประกอบอาชีพอย่างเป็นรูปธรรม โดยเริ่มจากการค้นหาและคัดเลือกศักยภาพของแต่ละบุคคล โดยพิจารณาจากความสนใจ ความถนัด และความคิดสร้างสรรค์ ก่อนส่งเสริมทักษะผ่านการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการด้านศิลปะแขนงต่าง ๆ อาทิ การวาดเส้น จิตรกรรม ภาพพิมพ์ การออกแบบ และศิลปะประยุกต์ จากนั้นจะนำผลงานที่มีความโดดเด่นมาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถใช้ประโยชน์และสร้างมูลค่าเชิงพาณิชย์ได้ เช่น แก้วเก็บอุณหภูมิ ผ้าคลุมไหล่ ผ้าพันคอ หมวก และเนกไท ควบคู่กับการเชื่อมโยงผลงานสู่ตลาดผ่านการจัดแสดง การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์

นอกจากนี้ ยังมีการประสานความร่วมมือกับผู้ประกอบการ โดยมุ่งเน้นธุรกิจที่มีศักยภาพในการต่อยอดความร่วมมือ 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มธุรกิจสิ่งทอและเครื่องแต่งกาย ซึ่งสามารถนำผลงานศิลปะไปสร้างสรรค์เป็นลวดลายบนผืนผ้า เสื้อผ้า ผ้าพันคอ และเครื่องประดับ กลุ่มธุรกิจของใช้และของที่ระลึก ที่สามารถพัฒนาผลงานเป็นแก้วเก็บอุณหภูมิ กระเป๋า และผลิตภัณฑ์ไลฟ์สไตล์ กลุ่มธุรกิจออกแบบและสร้างสรรค์ ที่มีส่วนสนับสนุนการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และอัตลักษณ์สินค้า ตลอดจนกลุ่มธุรกิจค้าปลีกและแพลตฟอร์มออนไลน์ ซึ่งจะช่วยเพิ่มช่องทางการจำหน่ายและประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์ให้เข้าถึงผู้บริโภคได้มากขึ้น โดยเป้าหมายสำคัญคือการผลักดันให้ผลงานศิลปะของคนพิการได้รับการต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีตลาดรองรับ สามารถสร้างรายได้ และนำไปสู่โอกาสในการจ้างงานและการประกอบอาชีพที่มั่นคงในระยะยาว

“มูลนิธิฯ ตั้งเป้าให้โครงการนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างผลลัพธ์ที่ต่อเนื่อง ทั้งการพัฒนาทักษะและเปิดพื้นที่การเรียนรู้แก่ผู้เข้าร่วม การส่งเสริมผลงานสร้างสรรค์ที่มีศักยภาพต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ การสนับสนุนให้คนพิการนำความสามารถไปประกอบอาชีพหรือสร้างรายได้ ตลอดจนการสร้างความร่วมมือกับภาคธุรกิจและผู้ประกอบการ เพื่อผลักดันผลงานให้ได้รับการนำไปใช้ประโยชน์และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้ มูลนิธิฯ ยังมุ่งสร้างพันธมิตรทางธุรกิจกับภาคเอกชน โดยเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการนำโจทย์ความต้องการของตลาดมาให้คนพิการพัฒนาผลงาน ทั้งการว่าจ้างออกแบบและสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ การต่อยอดเป็นสินค้าต่าง ๆ เพื่อให้บริษัทและผู้ประกอบการเข้าถึงและพิจารณาว่าจ้างได้โดยตรง มุ่งให้เกิดการซื้อขายและการว่าจ้างที่เป็นธรรมแก่เจ้าของผลงาน เปลี่ยนการสนับสนุนจากกิจกรรมเพื่อสังคมไปสู่ความร่วมมือทางธุรกิจที่สร้างประโยชน์ร่วมกัน”

ทั้งนี้ โครงการ “Art for All : สร้างศิลป์ สร้างสรรค์ สร้างอาชีพ” กำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 26–28 พฤศจิกายน 2569 ณ หมู่บ้านศิลปะเพื่อมวลมนุษย์ (Art for All Village) เขตคลองสามวา กรุงเทพมหานคร โดยได้รับการสนับสนุนจากกองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ กระทรวง พม. ผู้สนใจสามารถติดตามรายละเอียดและความเคลื่อนไหวของโครงการได้ทาง Facebook: มูลนิธิศิลปะเพื่อมวลมนุษย์