
ประเทศไทยเผชิญกับปัญหาระบบอาหารไม่สมดุล เนื่องจากเกษตรกรส่วนใหญ่ยังใช้สารเคมีในการเกษตรเพื่อให้ได้ปริมาณผลผลิตจำนวนมาก และส่งผลผลิตขายที่ตลาดกลางโดยมีพ่อค้าคนกลางเป็นผู้กำหนดราคา ทำให้เกษตรกรถูกกดราคาผลผลิต มีปัญหาหนี้สะสมและปัญหาสุขภาพจากการใช้สารเคมี ปัญหาตกค้างในสิ่งแวดล้อม ผู้บริโภคต้องเผชิญกับสารเคมีที่ปนเปื้อนในอาหาร
นับเป็นประเด็นปัญหาสุขภาวะโดยรวมของสังคมไทยอย่างแท้จริง และถือเป็นความจำเป็นที่ภาคเกษตรต้องเรียนรู้และยอมรับการปฏิรูปเปลี่ยนแปลง สู่การทำเกษตรอินทรีย์เพื่อสร้างคุณค่า ความปลอดภัย และการเชื่อมโยงระหว่างเกษตรกรและผู้บริโภคด้วยราคาที่เป็นธรรม ซึ่งถือเป็นการแก้ปัญหาที่ต้นทาง
กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ที่มีพันธกิจในการสร้างสังคมสุขภาวะเล็งเห็นถึงปัญหาดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง จึงได้ร่วมมือกับภาคีเครือข่ายตลอดจนชุมชนต่างๆ เดินหน้าสร้างเสริมสุขภาพเพื่อให้เกิดความมั่นคงทางอาหาร ความปลอดภัยทางโภชนาการ รวบรวมฐานข้อมูลของประเทศเพื่อเป็นประโยชน์ต่อการทำงานในเชิงรุก และบูรณาการร่วมกันในการบริหารจัดการ
ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม ผู้ช่วยผู้จัดการ สสส.และรักษาการผู้อำนวยการสำนักสร้างเสริมวิถีชีวิตสุขภาวะ สสส. กล่าวว่า มูลค่าผลผลิตทางอาหารเป็นตัวเลขหลายแสนล้านบาท การกินมีส่วนสำคัญในการสร้างสุขภาพดี สสส.บูรณาการระบบห่วงโซ่อาหารอินทรีย์ครบวงจร มียุทธศาสตร์หลัก 3 ข้อ ได้แก่
1.ขับเคลื่อนการบูรณาการภายใต้แนวคิด “ระบบอาหารที่ยั่งยืน” สู่การปฏิบัติในระดับพื้นที่ 2.สาน เสริมพลังภาคีเครือข่ายในระดับพื้นที่ร่วมกันต่อยอดและขับเคลื่อนเชิงนโยบาย 3.ยกระดับต้นแบบและขยายผลงานอาหารเพื่อสุขภาวะในระดับพื้นที่ มุ่งสร้างความเข้มแข็งให้ประชาชนเกิดความรอบรู้และเฝ้าระวังความปลอดภัยของอาหาร พัฒนาและใช้นวัตกรรมเทคโนโลยีให้แก่ผู้ผลิต ผู้ประกอบการ และผู้บริโภค เพื่อสร้างความมั่นคงและความปลอดภัยทางอาหารในระดับครัวเรือนและชุมชน ยกระดับคุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยใช้โมเดลธุรกิจที่เกื้อกูลสังคม นำไปสู่การบริโภคอาหารเพื่อสุขภาวะอย่างสมดุลภายใต้ระบบอาหารที่ยั่งยืน

"สวนสามพราน" เป็นองค์กรต้นแบบในการขับเคลื่อนธุรกิจเกื้อกูลสังคม จากการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนบนฐานการค้าที่เป็นธรรม และเป็นพื้นที่ศูนย์เรียนรู้มีชีวิต สอดแทรกการใช้ระบบห่วงโซ่อาหารอินทรีย์ที่ครบวงจร ที่เริ่มจากการเตรียมการปลูก เก็บเกี่ยว แปรรูป ซื้อ/ขาย การจัดการขยะ มีการออกแบบให้สามารถเรียนรู้ใน 6 ด้าน คือ 1.ความหลากหลายทางชีวภาพและวัฒนธรรม 2.อาหารและการเกษตร 3.ดูแลสุขภาพองค์รวม 4.พลังงานทดแทนชีวเคมี 5.ท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ 6.เศรษฐกิจหมุนเวียน ฟื้นฟูระบบอาหารให้สมดุลระหว่างเกษตรกรและผู้บริโภค เชื่อมช่องทางการตลาด รวมทั้งพัฒนาให้กลุ่มเกษตรกรเครือข่าย 193 คน ให้ได้การรับรองผลผลิตแบบมีส่วนร่วมตามมาตรฐาน PGS (Participatory Guarantee Systems) และเตรียมยกระดับการรับรองตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์สากลต่อไป

นายอรุษ นวราช กรรมการผู้จัดการบริษัท สวนสามพราน จำกัด นายกสมาคมผู้บริโภคอินทรีย์ไทย (TOCA) รวมทั้งนายชฤทธิพร เม้งเกร็ด ผู้จัดการโครงการมูลนิธิสังคมสุขใจ กล่าวถึงการขับเคลื่อนระบบอาหารเพื่อสุขภาวะครบวงจรว่า สวนสามพรานเป็นพื้นที่สร้างแรงบันดาลใจการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลง (Inspire Learning for Change) เป็นองค์กรต้นแบบในการขับเคลื่อนธุรกิจเกื้อกูลสังคม และนำ BCG Model มาประยุกต์ใช้ในนโยบายด้านความยั่งยืน ขับเคลื่อนนวัตกรรม “สามพรานโมเดล” พื้นที่ศูนย์เรียนรู้มีชีวิตสอดแทรกการใช้ห่วงโซ่อาหารอินทรีย์ เริ่มจากการเตรียมการปลูก เก็บเกี่ยว แปรรูป ซื้อ ขาย การจัดการขยะ
ผู้บริหารสวนสามพรานเล่าด้วยว่า ตนเองมาจากวงการโรงแรม มีส่วนก่อตั้งสมาคมผู้บริโภคอินทรีย์ไทย (TOCA) ผลักดันเกษตรกรทำธุรกิจให้เป็น ผู้ประกอบการเกื้อกูลร่วมขับเคลื่อนห่วงโซ่ทั้งสังคม นำเสนอข้อมูลตามผู้ประกอบการโรงแรม ร้านอาหารจัดกิจกรรมรวมกลุ่ม สหรัฐฯ มีสมาคมเกษตรอินทรีย์ 30 ปีมาแล้ว มีสมาชิกหลายล้านคน แนะนำเกษตรกรทำเกษตรอินทรีย์ ขณะเดียวกันก็ต้องมีการตลาดนำด้วย มิฉะนั้นก็พาเขาไปตกเหว การทำงานกับผู้บริโภคสิ่งที่ยากที่สุดคือ การโน้มน้าวให้ทำเกษตรอินทรีย์ที่ส่งผลดีต่อสิ่งแวดล้อมและสังคม การหยุดใช้สารเคมีจะส่งผลให้มีสุขภาพดีขึ้น เกิดความยั่งยืน เกษตรกรปลดหนี้ 7 แสนบาทภายใน 5 ปี ถ้าไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย โรงแรมเป็นหุ้นส่วนที่ดีกับเกษตรกร ธุรกิจโรงแรมก็ดีขึ้น เกษตรกรมีฐานะดีขึ้น สิ่งแวดล้อมก็ดีขึ้น อาหารการกินก็ดีขึ้น มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนสังคมตลอดห่วงโซ่

หลังจากก่อตั้งสมาคม TOCA ได้ 3 ปี เกิดโควิด จึงจัดทำTOCA PLATFORM พบกันทางออนไลน์ มีการทำเอกสารบันทึกผลงาน การใช้วัตถุดิบอาหาร ลดคาร์บอนฟุตปรินต์ การท่องเที่ยวฯ สสปน.ให้การสนับสนุนการสะสมแต้ม ให้รางวัลสนับสนุนการไปเที่ยวโรงแรมที่เชียงใหม่ ภูเก็ต ร้านอาหารที่ปรุงด้วยวัตถุดิบเกษตรอินทรีย์ เกิดความเชื่อมั่นกับทุกฝ่ายด้วยความโปร่งใสในห่วงโซ่อาหาร
การทำงานต้องสร้างเครือข่ายสามพรานโมเดล ขับเคลื่อนโดยมูลนิธิสังคมสุขใจ ช่องทางการตลาดสุขใจเป็น Showroom ที่ต้องมาเรียนรู้ ตลอด 10 ปีขับเคลื่อน 150 ครอบครัว จำนวน 16 กลุ่ม เกษตรกรส่วนหนึ่งหยุดไปในช่วงโควิด เป็นการทดสอบความเข้มแข็' เกษตรกรส่วนหนึ่งยังพัฒนาตัวเองด้วยการทำเกษตรอินทรีย์แบบพึ่งพาตัวเอง ทำธุรกิจเป็นด้วยการแปรรูปสินค้าเพื่อเพิ่มมูลค่า
เมื่อทุกฝ่ายร่วมมือ และเข้าถึงเข้าใจในเส้นทางความมั่นคงและความปลอดภัยทางอาหาร "สวนสามพรานโมเดล" ก็จะสามารถขยายเครือข่ายต้นแบบได้อย่างหลากหลายและเป็นระบบ ซึ่งหมายถึงอนาคตที่ยั่งยืนของระบบเกษตรปลอดภัยในประเทศไทยอย่างแน่นอน.
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
อย่ารอ..ให้สูงวัยแล้วค่อยดูแลสุขภาพ ชูยุทธศาสตร์ “สร้างนำซ่อม” ลด NCDs
ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงอายุอย่างรวดเร็ว โดยโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการรองรับประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้น แต่คือการทำอย่างไรให้คนไทยมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพ
25 ปี สสส. นวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ 25 ปี เปลี่ยนชีวิตทุกคนบนแผ่นดินไทย
ครบรอบ 25 ปี สสส. แสดงผลงานการขับเคลื่อนการสร้างเสริมสุขภาพ ชูความสำเร็จลด NCDs เหล้า-บุหรี่-อุบัติเหตุ ซึ่งทุกผลลัพธ์พิสูจน์ความคุ้มค่า
สสส.โชว์ผลงานปี 2567-2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน สส.รัฐบาล-ฝ่ายค้าน ร่วมชื่นชมผลงาน ประสานเสียงค้านแก้กฎหมายที่มารายได้กองทุน หวั่นกลไกป้องกันโรคถูกทำลาย 'อภิสิทธิ์' ยันวินัยการเงินการคลังแค่ข้ออ้าง
ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 24 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่ 2) วาระรายงานประจำปี 2567-2568 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เป็นผู้ชี้แจง กล่าวถึงการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพ 23 ผลงานเด่น ครอบคลุมการลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ และลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ มีผลงานเป็นรูปธรรม
'สสส.' แจงปมฝ่ายการเมืองของบ ยัน 510 ล้านกระจายลงจังหวัด
ผู้จัดการกองทุน สสส. แจงกลางสภาฯ หลัง 'สาทิตย์' จี้ถามปมฝ่ายการเมืองของบ ยืนยันไม่ใช่การร้องขอจากฝ่ายการเมือง แ
'สาทิตย์' ปูดปมแก้กฎหมาย สสส. นักการเมืองขอเงินพันล้านไม่สำเร็จ
สภาฯ ถกรายงาน สสส. 'สาทิตย์' เปิดปมข่าวลือนักการเมืองระดับสูงฝ่ายรัฐบาลและกระทรวงสาธารณสุขขอเงินรวมกว่า 1,000 ล้านบ
'จักรภพ' แนะ สสส. ยกระดับบทบาท 25 ปี สร้างความมั่นคงด้านสุขภาวะ วัดผลให้ชัด
นายจักรภพ เพ็ญแข สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย อภิปรายต่อที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร ถึงรายงานประจำปีของกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุข

