กรมควบคุมมลพิษ เร่งแก้ไขปัญหาคุณภาพคลองแม่ข่าและจัดการขยะมูลฝอย อบต.ดอนแก้ว จ.เชียงใหม่

กรมควบคุมมลพิษ จัดสื่อมวลชนสัญจร ลงพื้นที่ชมความสำเร็จ ในการแก้ไขปัญหา คุณภาพน้ำคลองแม่ข่าและจัดการขยะมูลฝอย อบต.ดอนแก้ว จังหวัดเชียงใหม่ โดยมี นายพิทยา ปราโมทย์วรพันธุ์ รองอธิบดีกรมควบคุมมลพิษ เป็นประธานในการสัมมนา ที่โรงแรมกรีนเลค  รีสอร์ท เชียงใหม่คลองแม่ข่าเป็นคลองธรรมชาติคู่เมืองเชียงใหม่ไหลผ่านอำเภอแม่ริม อำเภอเมืองเชียงใหม่ และอำเภอหางดง สู่แม่น้ำปิง มีความยาวประมาณ 30 กิโลเมตร จากปัญหาน้ำเน่าเสียในคลองแม่ข่ามาเป็นเวลายาวนาน ในปี 2560 กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดย คพ. ร่วมกับ จ. เชียงใหม่ หารือเพื่อแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำคลองแม่ข่า ต่อมาจังหวัดเชียงใหม่ได้จัดทำแผนแม่บทคลองแม่ข่า (พ.ศ .2561-2565) ภายใต้วิสัยทัศน์ "คลองสวย น้ำใส ไหลดีชุมชนมีสุข" เพื่อให้แต่ละหน่วยงานใช้เป็นแนวทางการแก้ไขปัญหาทั้งระบบ  ซึ่ง คพ. ได้ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำ ของคลองแม่ข่ามาตั้งแต่ปี 2558 พบว่าคุณภาพน้ำในช่วงต้นน้ำอยู่ในเกณฑ์พอใช้ แต่เมื่อไหลผ่านชุมชนเมืองจะมีคุณภาพเสื่อมโทรมลง  คพ.  ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่ และหน่วยงานภาคส่วนต่างๆร่วมแก้ปัญหามาอย่างต่อเนื่องโดยมีแนวทางแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำคลองแม่ข่าประกอบด้วย

 1.การจัดหาและพัฒนาแหล่งน้ำต้นทุน โดยปรับเปลี่ยนการเปิด - ปิด ประตูผันน้ำจากคลองแม่ข่าสู่แม่น้ำแม่ปิงให้เหมาะสม เพื่อให้น้ำจากต้นน้ำไหลสู่คลองแม่ข่ามากขึ้น

2.การจัดการระบบรวบรวมน้ำเสียชุมชน การปรับปรุงซ่อมแซมระบบบำบัดน้ำเสียของเทศบาลนครเชียงใหม่

3.ท่อดักน้ำเสียและภูมิทัศน์บริเวณแนวคลองแม่ข่า การปรับปรุงซ่อมแซมระบบบำบัดน้ำเสียของเทศบาลนครเชียงใหม่และก่อสร้าง ท่อดักน้ำเสียริมคลองแม่ข่า ตำบลช้างคลาน ภายใต้โครงการก่อสร้างระบบระบายน้ำหลัก เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำเสียจากชุมชนไหลลงคลองแม่ข่า

4.การสร้างจิตสำนึกและการมีส่วนร่วมของชุมชน ส่งเสริมให้ความรู้การจัดการน้ำเสียชุมชน และการมีส่วนร่วมทุกภาคส่วนของชุมชนริมคลองแม่ข่า

จากการดำเนินงานของภาคส่วนต่างๆและความร่วมมือของที่น้องประชาชน ปัจจุบันคลองแม่ข่าที่เคยเป็นคลองน้ำเสีย บางช่วงได้เปลี่ยนเป็น แหล่งท่องเที่ยว เทศบาลนครเชียงใหม่ได้ปรับภูมิทัศน์ระยะที่ 1 ได้สวยงาม จนได้รับสมญาใหม่ว่าเป็น “คลองโอตารุ” ของเชียงใหม่ และบริเวณบ้านพระนอน และบ้านป่ารวก พื้นที่ อบต.ดอนแก้ว อำเภอแม่ริม ได้มีการปรับปรุงและพัฒนาสองฝั่งคลอง ระยะทาง 500 เมตร สำหรับพักผ่อนหย่อนใจ และออกกำลังกาย โดยนำโมเดลการพัฒนาคลองน้ำเสื่อมโทรมให้กลายเป็นคลองน้ำใส เช่น คลองซองกเยซอน เพื่อสร้างเป็นพื้นที่แบ่งปันสำหรับคนเมืองและกระตุ้นเศรษฐกิจ และไม่ใช่แค่ปรับปรุงความสวยงามเท่านั้น แต่ยังให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมรีโนเวทบ้านเรือนของตัวเองเพื่อให้เข้ากับบรรยากาศ โดยบางหลังเปลี่ยนเป็นร้านค้า ร้านอาหาร สร้างงาน สร้างรายได้ให้ประชาชนในพื้นที่อีกช่องทางหนึ่ง คลองแม่ข่านี้ยังมีความหวังและไม่ใช่แค่กลับมาเป็นแหล่งน้ำใส แต่ยังเป็นประโยชน์ต่อผู้คนในพื้นที่และภาพความสวยงามเช่นนี้จะยังคงยั่งยืนอยู่หากทุกคนช่วยกันคลองแม่ข่า คลองดั้งเดิมเป็นคลองหลักของตัวเมืองเชียงใหม่ มีต้นน้ำมาจากลำห้วยในเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย โดยน้ำแม่ข่าสายหลักจะไหลผ่านตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม ผ่านเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ เทศบาลตำบลป่าแดด เทศบาลตำบลแม่เหียะ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จากนั้นไหลไปจนรวมกับลำเมืองกางไกลลงสู่แม่น้ำปิง  ในเขตเทศบาลตำบลป่าแดด และไหลลงสู่แม่น้ำปิงในเจตองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ข่า อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ รวมความยาว 31 กิโลเมตรสำหรับการจัดการขยะมูลฝอยองค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ อบต.ดอนแก้ว มีพื้นที่ 21,846 ไร่ มีประชากร 8,603 ครัวเรือน ประกอบด้วย 11 หมู่บ้าน มีลักษณะเป็นชุมชนกึ่งเมืองกึ่งชนบท อบต.ดอนแก้ว เป็นพื้นที่ที่ประสบความสำเร็จในการจัดการขยะมูลฝอย โดยมีกลไก ได้แก่ 1.สร้างจิตสำนึกให้ประชาชนคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทางเป็น 4 ประเภท ได้แก่ ขยะเปียก ขยะแห้งทั่วไป (ขยะทั่วไป) ขยะแห้งที่ใช้ประโยชน์ได้ (ขยะรีไซเคิล) และขยะอันตราย โดย อบต.ไม่มีการแจกและตั้งถังขยะในชุมชน 2.สนับสนุนให้ประชาชนดำเนินการจัดการขยะด้วยตนเอง โดยใช้ระบบการเก็บค่าธรรมเนียมขยะที่แตกต่างกัน 3.ราคาในรูปแบบ “บุฟเฟ่ต์ขยะ” โดยถ้าจัดการเองได้มาก ค่าขยะจะถูกลง 4.สร้างทีมงานจิตอาสาและทีมงานจัดการขยะมูลฝอยในชุมชน โดยให้มี คณะทำงานจัดการขยะในชุมชน และอาสาสมัครจัดเก็ยขยะ เพื่อช่วยการจัดการขยะและสร้างรายได้ให้กับผู้มีส่วนร่วมในการจัดการขยะในชุมชน

ด้วยเหตุนี้ อบต.ดอนแก้ว จึงถูกคัดเลือกเป็นหนึ่งในสี่พื้นที่นำร่องในการดำเนินงานตาม ข้อเสนอรูปแบบการคัดแยกและเก็บขยะมูลฝอยแบบแยกประเภท ที่ คพ.จัดทำร่วมกับกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นและกรมอนามัย