ถอดบทเรียนสร้างสุขภาวะผู้สูงวัย พร้อมรับ Aging Society ระดับสุดยอด

ในการขับเคลื่อนพัฒนากรุงเทพฯ ให้เป็นเมืองน่าอยู่สำหรับประชากรทุกกลุ่มวัย ภาคีเครือข่ายต่างๆ ภายใต้สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ได้ร่วมกับโครงการจุฬาอารี บูรณาการคนและบูรณาการงาน สังเคราะห์ บทเรียนจากโครงการต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนของ กทม. ตามหลักการทรงงานของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” และแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง

ล่าสุด เพิ่งมีการประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้การดำเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในระดับชุมชนพื้นที่กรุงเทพมหานคร ที่อาคารศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ โดยมี สสส. หน่วยงานภายใต้ กทม. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และชุมชนในพื้นที่ต้นแบบ ร่วมถอดบทเรียนการทำงานบนโจทย์ความท้าทาย โอกาส เตรียมความพร้อมรับสังคมสูงวัย นอกจากนี้ยังมีเวทีเสวนา สรุปบทเรียนสู่แนวทางการขับเคลื่อนงานผู้สูงอายุด้วย

ทั้งนี้ จากข้อมูลของสำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง ปี 2564 กทม.เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์แบบ มีผู้สูงอายุ 1.2 ล้านคน หรือ 20.6% ขณะเดียวกันยังมีประชากรที่อยู่ภูมิภาครอบนอกเข้ามาทำงานใน กทม.หลักแสนคน ในขณะที่คน กทม.ตามทะเบียนบ้าน 7.5 ล้านคน คนที่มีภูมิลำเนาจากที่อื่นเข้ามาอยู่ กทม. 2 ล้านคน แต่ละวันมีคนอยู่ใน กทม.เกือบ 10 ล้านคน

รศ.ดร.ทวิดา กมลเวชช รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เปิดเผยว่า เป็นความท้าทายต่อการทำงานและนโยบาย โดยแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุกรุงเทพฯ มีโรงพยาบาลในสังกัด กทม. 12 แห่งรองรับ และยังมีโรงพยาบาลของรัฐและมหาวิทยาลัย อาทิ รพ.จุฬาฯ, ศิริราช, รามาธิบดี, เลิดสิน, ภูมิพล, ธรรมศาสตร์ ฯ มีโรงพยาบาลเอกชนอีก 19 แห่ง และโรงพยาบาลเฉพาะทางที่เป็นทุติยภูมิรองรับ เป็นการทำงานเชื่อมโยงและส่งต่อการรักษาได้กำกับมาตรฐานปฐมภูมิที่อยู่ใกล้ประชาชนมากที่สุด

พ.ศ. 2576 สังคมไทยจะเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุ (Aging Society) ระดับสุดยอด คือมีสัดส่วนประชากรที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป ในอัตราร้อยละ 28 ของประชากรทั้งหมด คนกลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่ต้องดูแลตัวเองเป็นพิเศษโดยเฉพาะโภชนาการ ทั้งนี้ แผนงานกรุงเทพมหานครระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566-2570) คือผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตดี มีหลักประกันมั่นคง พึ่งพาตนเองได้ เป็นพลังพัฒนาสังคม  แบ่งเป็น 3 แผนย่อย คือ 1.เตรียมความพร้อมก่อนวัยสูงอายุ 2.ยกระดับชีวิตผู้สูงอายุ 3.ระบบรองรับสังคมสูงวัย  ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายของ กทม. อาทิ ชมรมผู้สูงอายุ (Active Aging) สอนเทคโนโลยี นโยบายสวน 15นาที โครงการขยายเตียงในบ้านไม่ใช่ในโรงพยาบาล การถอดบทเรียนครั้งนี้ชุมชนมีส่วนสำคัญ ที่เป็นต้นแบบให้หน่วยงานเข้าใจการดูแลผู้สูงอายุ โดยจะนำข้อเสนอครั้งนี้ ไปพิจารณา กำหนดเป็นแนวทางขับเคลื่อนแผนฯ ระยะที่ 3 ให้มีประสิทธิภาพ

“เราต้องวางรากฐานเตรียมการก่อนที่กลุ่มคนจะเข้าถึงวัยผู้สูงอายุ บางคนอายุ 70 ปีดูแลสุขภาพยังไฉไลสดใสมากกว่าคนอายุ 40 ปีที่มีโรคประจำตัว สุขภาพจิตไม่ดีเพราะร่างกายไม่แข็งแรง เราต้องการให้ผู้สูงวัยติดเพื่อนมากกว่าติดบ้านติดเตียง ออกมาทำกิจกรรม ไม่มีห่วงอยู่ที่บ้าน ขณะนี้คนไทยแก่ไล่หลังคนญี่ปุ่นแล้ว”

รศ.ดร.ทวิดาแจกแจงว่า การทำงานเห็นผลตรวจ Telemedicine Health ผู้ป่วยติดเตียงเข้าถึงทุกบ้าน เข้ารับบริการร้านขายยา สภาเภสัช ศูนย์บริการสาธารณสุขแบ่งเป็นโซน ด้วยมาตรฐานการรักษาพบแพทย์ได้ง่ายขึ้น ใช้แอป หรือจะเลือกเข้ารับการรักษาใน รพ.เครือข่าย ขณะนี้ กทม.อยากทำอาสาสมัครสาธารณสุขเชิงรุกเข้าไปในชุมชน เข้าถึงผู้สูงอายุ มีผู้ดูแล มีกิจกรรม ส่วนกลุ่มวัย 50 ปีขึ้นไปเป็นผู้นำกลุ่มได้ ให้มีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมการสร้างศักดิ์ศรีให้แก่ผู้สูงวัย ทำสินค้า BK Brand สร้างคุณค่าของงานในเชิงเศรษฐกิจ

นางภรณี ภู่ประเสริฐ ผอ.สำนักสนับสนุนสุขภาวะประชากรกลุ่มเฉพาะ สสส. ชี้แจงว่า สสส.สนับสนุนภาคประชาสังคมร่วมกับภาคีเครือข่าย สนับสนุนระบบรองรับและพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในพื้นที่ชุมชนและเขตเมือง กทม.อยู่ในลำดับต้นๆ ดึงแกนนำใช้ฐานข้อมูลชี้นำ ตั้งแต่ปี 2559 มีพื้นที่ต้นแบบ 11 ชุมชน อาทิ เขตภาษีเจริญ, เขตห้วยขวาง, วังทองหลาง ฯลฯ ด้วยกระบวนการกลไกพลเมือง (Civic Groups) พัฒนารูปแบบกิจกรรมสุขภาวะเกิดองค์กรสาธารณประโยชน์ ชมรมเครือข่ายผู้สูงอายุ จัดตั้งโรงเรียนผู้สูงอายุเพื่อการเรียนรู้ความรอบรู้ทางด้านสุขภาพ (Health Literacy) ใน 11 ชุมชน สนับสนุนให้เกิดเครือข่ายคนสามวัย ธนาคารเวลาเพื่อคนสามวัย การทำงานร่วมกับคน 3 วัย แกนนำเยาวชน ผู้สูงอายุ และวัยทำงานสร้างสุขภาวะร่วมกัน

“การบูรณาการทุกมิติพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุใน กทม.ที่ผ่านมา ถือเป็นความท้าทายทั้งปัญหา จำนวนผู้สูงอายุ รวมถึงโครงสร้างการดำเนินงานของ กทม.และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ต้องอาศัยการบูรณาการ ทำงานเชิงรุก รวมทั้งประสานความร่วมมือ ที่ผ่านมา สสส.สนับสนุนงานวิชาการ องค์ความรู้ พัฒนาระบบข้อมูลกับโครงการจุฬาอารี รวมถึงทำงานร่วมกับ กทม.ผ่านสำนักอนามัย สำนักพัฒนาสังคม สำนักงานเขต ศูนย์บริการสาธารณสุข เวทีวิชาการวันนี้จึงมีความสำคัญ ที่ทุกภาคส่วนมาร่วมถอดบทเรียน สอดคล้องตามแผนฯ ระยะที่ 3 ที่ต้องบูรณาการ ทำงานเชิงรุกระหว่างภาคส่วนต่างๆ โดยทั้งนี้จะมอบข้อเสนอแนะต่อ กทม.ที่เกิดจากทุกภาคส่วนร่วมกันถอดบทเรียน อันจะเป็นทิศทางพัฒนาระบบรองรับคุณภาพชีวิตสังคมสูงวัย ให้สอดคล้องตามแผนฯ กทม.ต่อไป” นางภรณีเปิดเผย

การสนับสนุนให้ผู้สูงอายุในเมืองหลวง กทม. 50 เขต และชุมชนได้มีกิจกรรมทางสังคม เข้าถึงบริการทางสุขภาพ โดยชุมชนมีส่วนร่วมในการออกแบบตามความต้องการของผู้สูงอายุ ด้วยการสำรวจความคิดเห็น ความสนใจสนับสนุนภาคประชาสังคมให้มีส่วนร่วม ในสังคมไทยเราเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุเต็มรูปแบบควรมีทางเลือกในการใช้บริการ ปัญหาที่พบผู้ป่วยติดเตียงมีจำนวนไม่มากนัก ไม่สามารถออกไปไหนได้สะดวก ส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุที่ยังแข็งแรงแต่ไม่อยากออกจากบ้าน เพราะไม่มีแรงจูงใจออกมาทำกิจกรรม ถอดบทเรียนการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับชุมชน การดูแลผู้สูงอายุในชุมชนทำโดย กทม. ส่วนภาคประชาสังคมทีมงานวิชาการของจุฬาลงกรณ์ฯ ร่วมกันจัดกิจกรรมชุมชนน่าอยู่ เพื่อให้เกิดความตื่นตัว.

โครงการจุฬาอารี..เพื่อผู้สูงวัย

ศ.ดร.วิพรรณ ประจวบเหมาะ คณบดีวิทยาลัยประชากรศาสตร์ จุฬาฯ เปิดเผยว่า โครงการจุฬาอารีให้ความสำคัญกับการป้องกันและดูแลสุขภาพให้ผู้สูงอายุทั่วไปที่ยังมีสุขภาพดี และมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ ของสังคม การสร้างความรอบรู้ให้แก่ผู้ดูแล เจ้าหน้าที่สาธารณสุขและอาสาสมัครสาธารณสุข ผู้ดูแลที่เป็นบุตร ญาติหรือสมาชิกในครัวเรือนผู้สูงอายุ จัดทำคู่มือเอกสาร สิ่งพิมพ์ แผ่นพับ  โปสเตอร์ คลิปวิดีโอ อบรมเชิงปฏิบัติการ

1.ด้านเนื้อหาสาระวิธีการสื่อสาร มุ่งให้ผู้สูงอายุตระหนัก เข้าใจ และเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ถ่ายทอดให้กลุ่มเพื่อนผู้สูงอายุ การสื่อสารที่ดีที่สุดคือประธานชมรม หรือแกนนำผู้สูงอายุ เมื่อผู้สูงอายุปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจนสุขภาพดีขึ้น กลายเป็นต้นแบบหรือเป็นผู้ที่ไปถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ ให้กลุ่มเพื่อนผู้สูงอายุตระหนักและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้เป็นอย่างดี

2.พฤติกรรมการรับประทานอาหารตามหลักโภชนาการ และออกกำลังกายให้ถูกต้องและเหมาะสม จะทำให้ผู้สูงอายุมีแนวโน้มที่ดีขึ้น

3.การตรวจสุขภาพทั่วไป เป็นมาตรการป้องกันเชิงรุก แต่ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ในชุมชนไม่ได้ตรวจสุขภาพประจำปี ส่วนใหญ่ที่ไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาโรคเรื้อรัง ไม่ใช่เพื่อตรวจสุขภาพทั่วไป โครงการจุฬาอารีจัดตรวจสุขภาพทั่วไป ทั้งสุขภาพกายและสุขภาพจิต จัดทำรายงานแจ้งผลตรวจสุขภาพผู้สูงอายุเป็นรายบุคคล

4.ระบบการดูแลระยะยาว สำหรับผู้สูงอายุติดบ้านและติดเตียง โครงการจุฬาอารีให้ความสำคัญกับการดูและระยะยาว การดูแลเยี่ยมบ้าน เน้นเรื่องการดูแลสุขภาวะของประชาชนในเชิงรุก สำหรับกลุ่มผู้สูงอายุ ผู้มีภาระพึ่งพิง ติดบ้าน ติดเตียง ต้องให้ความสำคัญกับระบบการเยี่ยมบ้านในชุมชนเชิงรุก การดูแลระยะยาว ทั้งนี้ยังมีช่างชุมชนลักษณะจิตอาสาปรับบ้านให้เหมาะสมกับผู้สูงวัย การนำนวัตกรรมหุ่นยนต์ให้แต่ละครัวเรือนในชุมชนแออัดใช้งานได้.

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

เปิดฉากเวทีสัมมนาฯ ความปลอดภัยทางถนน “ศปถ.-คมนาคม-สสส.” ผนึกภาคีเครือข่าย ยกระดับถนนปลอดภัย ตั้งเป้าลดอัตราการเสียชีวิตเหลือ 12 คนต่อแสนประชากร ภายในปี 2570

วันที่ 19 พ.ย. 2569 ที่ ศูนย์การประชุม อิมแพ็ค ฟอรั่ม เมืองทองธานี ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน (ศปถ.) กระทรวงคมนาคม กองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ กรมการขนส่งทางบก กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรมควบคุมโรค มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย

อย่ารอ..ให้สูงวัยแล้วค่อยดูแลสุขภาพ ชูยุทธศาสตร์ “สร้างนำซ่อม” ลด NCDs

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงอายุอย่างรวดเร็ว โดยโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการรองรับประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้น แต่คือการทำอย่างไรให้คนไทยมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพ

25 ปี สสส. นวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ 25 ปี เปลี่ยนชีวิตทุกคนบนแผ่นดินไทย

ครบรอบ 25 ปี สสส. แสดงผลงานการขับเคลื่อนการสร้างเสริมสุขภาพ ชูความสำเร็จลด NCDs เหล้า-บุหรี่-อุบัติเหตุ ซึ่งทุกผลลัพธ์พิสูจน์ความคุ้มค่า

สสส.โชว์ผลงานปี 2567-2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน สส.รัฐบาล-ฝ่ายค้าน ร่วมชื่นชมผลงาน ประสานเสียงค้านแก้กฎหมายที่มารายได้กองทุน หวั่นกลไกป้องกันโรคถูกทำลาย 'อภิสิทธิ์' ยันวินัยการเงินการคลังแค่ข้ออ้าง

ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 24 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่ 2) วาระรายงานประจำปี 2567-2568 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เป็นผู้ชี้แจง กล่าวถึงการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพ 23 ผลงานเด่น ครอบคลุมการลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ และลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ มีผลงานเป็นรูปธรรม