'กูรูไอที' ลั่นไม่ยุ่งเวทีฟังความเห็น 'แจก AI ฟรี' ชี้ต้องระงับโครงการไว้ก่อน เหตุ TOR มีปัญหา

11 มิถุนายน 2569 - รศ.ดร.ธนชาติ นุ่มนนท์ ผู้อำนวยการสถาบันไอเอ็มซี นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านดิจิทัลของไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กว่า บางคนถามผมว่า วันนี้ผมจะไปให้ความเห็นเรื่อง TH-AI Passport หรือไม่ ผมตอบไปว่า “ไม่ครับ” ผมไม่อยากไปยุ่งถ้าเป็นเวทีทางการเมือง โต้เถียงหาคนผิด หรือบอกว่าเป็นการล็อกสเป็ก

และข้อสำคัญ ผมคิดว่า ผมได้ทำหน้าที่ของผมในฐานะนักวิชาการอิสระมาระดับหนึ่งแล้ว ผมได้ให้ความเห็นของผมในเชิงวิชาการ ในด้านเทคนิค และข้อกฎหมายต่างๆ โดยการโพสต์ผ่านเฟซบุ๊ก เขียนบทความลงหนังสือพิมพ์ ให้สัมภาษณ์สื่อวิทยุและทีวี ตลอดจนมีคนเอาเนื้อหาผมไปเผยแพร่มากพอสมควรแล้ว ถ้าทุกฝ่ายมีความตั้งใจจริง ก็คงเอาความเห็นไปพิจารณาต่อได้

สิ่งที่ผมนำเสนอทั้งหมดเป็นข้อเท็จจริง ที่พิสูจน์ได้ด้วยหลักวิชาการ ตรวจสอบความถูกต้องได้ แม้ผมจะมีประสบการณ์ทั้งในการออกหรือยื่นข้อเสนอโครงการ เข้าใจขั้นตอนการประมูล และเป็นคนที่ต้องร่วมพิจารณาโครงการใหญ่เป็นจำนวนมากในหลายหน่วยงาน แต่ผมไม่เคยเสนอความคิดว่า โครงการนี้ล็อกสเป็กหรือไม่โปร่งใส เพราะทุกอย่างเป็นขั้นตอนตามกฎระเบียบที่มีขั้นตอนในการตรวจสอบ แต่สิ่งที่นำเสนอคือข้อมูลทางเทคนิค และความคุ้มค่าของโครงการ

ผมเองได้จุดประเด็นให้เห็นโดยการนำ TOR มาวิเคราะห์ให้ดูว่า โครงการนี้ทำอะไร มันไม่ใช่การซื้อเวอร์ชัน Pro แต่เป็นการพัฒนา Gen-AI App ที่ไม่ต่างกับ AI Chatbot รุ่นเดิมเมื่อ 6-7 เดือนก่อน แต่เทคโนโลยี AI ปัจจุบันไปไกลกว่านั้นมาก และก็ชี้ให้เห็นจุดด้อยของ TOR ในบางข้อ และบอกว่าสรุปแล้วโครงการนี้น่าจะมีปัญหาในการตรวจรับ เพราะความสับสนของ TOR ที่อาจขัดหลักวิชาการ

แม้ผมจะบอกว่าการทำ Gen-AI App ที่จะนำมาแจกฟรีสำหรับคน 5 ล้านคนไม่น่าจะมีความคุ้มค่า เพราะแทบไม่ต่างกับเวอร์ชันฟรีที่คนใช้อยู่ ยิ่งไม่มีการกำหนดจำนวน Token ใช้งานต่อคนให้ชัดเจน ด้วยงบเท่านี้แต่ละคนก็คงใช้งานได้เพียงเล็กน้อย แต่ผมก็ได้ให้ความเห็นเสนอแนะว่าโครงการนี้สามารถปรับปรุงให้ดีขึ้นได้อย่างไร โดยเฉพาะการทำ Gen-AI App สำหรับคนบางกลุ่มอุตสาหกรรม ซึ่งผมก็ให้ความเห็นต่อสาธารณะและส่งผ่านผู้ใหญ่ทั้งฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้าน ถ้าทุกฝ่ายเห็นแก่ประโยชน์สาธารณะ เราก็ควรยอมปรับโครงการนี้ให้มีความเหมาะสม

สุดท้าย เมื่อมีการบอกว่าสัญญาเซ็นไปแล้ว TOR แก้ไม่ได้ ผมก็ชี้ช่องให้เห็น ระบุถึงข้อ 15 การสงวนสิทธิ์ใน TOR และชี้มาตรา 97 ตาม พ.ร.บ. การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560

ผมได้ทำหน้าที่ของผมแล้ว และต้องขอบคุณ สส. และผู้บริหาร หลายท่านที่ได้รับฟังความเห็นผม โดยเฉพาะ ดร.อ้อ การดี เลียวไพโรจน์ ที่ช่วยทำหน้าที่สื่อสารข้อมูลบางด้านของผมให้ นอกจากนี้ผมก็ยังได้เสนอความเห็นไปยัง สส.ภาวุธ พงษ์วิทยภานุทั้งสองท่านทำหน้าที่ได้ดีมากและผมคิดว่าเป็นช่องทางที่เหมาะสม ซึ่งบอกตรงๆ เรื่องนี้สำหรับผมคือ งานวิชาการ ไม่ใช่เรื่องของการเมือง ผมเองไม่พยายามจะประเด็นข้อสงสัยในเรื่องการประมูลของโครงการ แต่วัตถุประสงค์ของผมคือ ทำอย่างไรโครงการนี้จึงจะคุ้มค่ากับส่วนรวม

ผมไม่คิดว่า การรับฟังความคิดเห็นที่อาจจะเห็นการถกเถียงกันจะเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมมาก แต่ถ้าทุกฝ่ายตั้งใจจะแก้ปัญหาเรื่องนี้ สามารถทำได้โดยระงับการดำเนินการโครงการนี้ไว้ก่อน แล้วนายกรัฐมนตรีในฐานะประธานคณะกรรมการ AI ของชาติ มอบหมายให้มีคณะกรรมการมาศึกษาความคุ้มค่าของโครงการนี้ โดยอาจมีรัฐมนตรี หรือผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงต่างๆ เข้ามาเกี่ยวข้อง แล้วปรับเงื่อนไขสัญญานี้ให้เกิดความคุ้มค่า และสอดคล้องกับ AI Master Plan ของประเทศ

ทั้งนี้ คณะกรรมการศึกษาใช้เวลาไม่กี่สัปดาห์ก็เสร็จแล้วครับ เพราะสิ่งที่โต้แย้งในเชิงวิชาการ มันสามารถพิสูจน์ได้ตามข้อเท็จจริงและหลักวิทยาศาสตร์ เอาเอกสาร เอา AI App ต่างๆ มาเปิดดูก็ทราบแล้วครับ ข้อสำคัญ เรื่องนี้ต้องใช้คนที่รู้เรื่อง AI จริงๆ มาร่วมพิจารณาด้วยความเป็นอิสระ
AI ไม่ใช่เรื่องแค่กระทรวงใดกระทรวงหนึ่ง แต่คือยุทธศาสตร์ของประเทศ ต้องมี Master Plan ดี มันไม่ใช่ One stop project ของกระทรวง