คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มธ. ออกแถลงการณ์ค้านเปลี่ยนแหล่งรายได้ไทยพีบีเอสจากภาษีสุรา-ยาสูบ เป็นงบประมาณรายจ่ายประจำปี ชี้ความเป็นอิสระทางการเงินเป็นหลักประกันสำคัญของสื่อสาธารณะ หวั่นเปิดช่องครอบงำทางการเงิน เรียกร้องผู้เสนอถอนร่าง
3 ตุลาคม 2569 - คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เผยแพร่แถลงการณ์ผ่านเพจเฟซบุ๊ก JC Thammasat เรื่อง “ความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะ กรณีข้อเสนอแก้ไขแหล่งรายได้ขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย” แสดงจุดยืนไม่เห็นด้วยกับร่างแก้ไขกฎหมายไทยพีบีเอส และเรียกร้องให้ผู้เสนอถอนร่างดังกล่าว
แถลงการณ์ระบุว่า ตามที่มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเสนอร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติม พ.ร.บ.องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2551 โดยมีสาระสำคัญเปลี่ยนแหล่งรายได้ขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย หรือไทยพีบีเอส จากเงินบำรุงที่จัดเก็บตามกฎหมายว่าด้วยสุราและยาสูบ มาเป็นการจัดสรรจากงบประมาณรายจ่ายประจำปี โดยให้เหตุผลด้านวินัยการเงินการคลังของรัฐและความเป็นเอกภาพในการบริหารจัดการเงินสาธารณะนั้น
คณะวารสารศาสตร์ฯ เห็นว่า สื่อสาธารณะเป็นกลไกคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน โดยทำหน้าที่นำเสนอข้อมูลข่าวสารที่ไม่ได้ถูกกำหนดด้วยผลประโยชน์ทางการค้าหรือความต้องการของผู้มีอำนาจ แต่ยึดประโยชน์สาธารณะเป็นหลัก รวมถึงเปิดพื้นที่ให้ประชาชนกลุ่มต่าง ๆ และผลิตเนื้อหาด้านการศึกษา ศิลปวัฒนธรรม และองค์ความรู้
สำหรับประเด็นแหล่งรายได้ คณะวารสารศาสตร์ฯ ระบุว่า ความเป็นอิสระทางการเงินเป็นเงื่อนไขสำคัญของสื่อสาธารณะ เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับความเป็นอิสระในการกำหนดวาระข่าวสาร การตัดสินใจทางบรรณาธิการ และการบริหารองค์กร โดยปราศจากการแทรกแซงจากอำนาจรัฐ อำนาจทางการเมือง และกลุ่มผลประโยชน์ทางธุรกิจ
การกำหนดให้ไทยพีบีเอสได้รับรายได้จากเงินบำรุงที่จัดเก็บโดยตรงตามกฎหมาย แทนการขอรับงบประมาณรายจ่ายประจำปี จึงเป็นการออกแบบเพื่อแยกสื่อสาธารณะออกจากความสัมพันธ์กับรัฐบาลที่อยู่ในอำนาจ และทำให้องค์กรสามารถวางแผนการดำเนินงานระยะยาวได้
คณะวารสารศาสตร์ฯ เห็นว่า การเปลี่ยนแหล่งรายได้ไปสู่ระบบงบประมาณรายจ่ายประจำปีโดยไม่มีหลักประกันที่ชัดเจน มีความเสี่ยงที่งบประมาณขององค์กรจะขึ้นอยู่กับดุลพินิจของฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติในแต่ละปี ซึ่งเป็นฝ่ายเดียวกับที่สื่อสาธารณะมีหน้าที่ตรวจสอบ พร้อมระบุว่า เท่ากับเปิดโอกาสให้ผู้ถูกตรวจสอบมีอำนาจกำหนดทรัพยากรของผู้ตรวจสอบ
นอกจากนี้ แม้ไม่มีการแทรกแซงโดยตรง ความไม่แน่นอนของงบประมาณอาจสร้างแรงกดดันให้องค์กรและบุคลากรระมัดระวังการนำเสนอเนื้อหาที่อาจกระทบผู้มีอำนาจจัดสรรงบประมาณ และอาจนำไปสู่การเซ็นเซอร์ตนเอง
อย่างไรก็ตาม คณะวารสารศาสตร์ฯ ระบุว่า หลักวินัยการเงินการคลังและความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะสามารถดำเนินควบคู่กันได้ หากออกแบบกลไกอย่างเหมาะสม โดยการตรวจสอบความโปร่งใสและการใช้จ่ายของไทยพีบีเอสสามารถดำเนินการผ่านกลไก เช่น การตรวจสอบของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน การรายงานผลการดำเนินงานต่อรัฐสภา และการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน แทนการควบคุมผ่านแหล่งรายได้
คณะวารสารศาสตร์ฯ จึงประกาศไม่เห็นด้วยกับร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าว และเรียกร้องให้ผู้เสนอถอนร่าง โดยเห็นว่าเหตุผลด้านวินัยการเงินการคลังยังไม่เพียงพอรองรับการยกเลิกกลไกเงินบำรุง ขณะที่ร่างกฎหมายยังไม่มีหลักประกันทดแทนที่ชัดเจนในการป้องกันการใช้การจัดสรรงบประมาณเป็นเครื่องมือแทรกแซงการทำหน้าที่ของสื่อ จึงเห็นว่าควรคงกลไกตามกฎหมายปัจจุบันไว้
พร้อมกันนี้ คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ระบุว่า พร้อมสนับสนุนองค์ความรู้ทางวิชาการและร่วมเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการศึกษาและรับฟังความคิดเห็น เพื่อรักษาความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะต่อไป
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
'หมอเปรมศักดิ์' บี้ ไทยพีบีเอส แจงปมผู้บริหารใช้รถหลวงซ้ำซ้อน-จ้างเจาะจงเจ้าเดิมเกือบ 10 ปี
นพ.เปรมศักดิ์ เพียยุระ สมาชิกวุฒิสภา เปิดเผยว่า ได้รับหนังสือชี้แจงจากนายวันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ ผู้อำนวยการองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือไทยพีบีเอส
ส่อล็อกสเปก 'ไทยพีบีเอส' ปี 68 จัดซื้อจัดจ้างเฉพาะเจาะจง 870 ล้าน อ้างทำมาต่อเนื่องรวดเร็วดี
เปิดข้อมูลสื่อสาธารณะ ไทยพีบีเอส ปี 2568 จัดซื้อจัดจ้างวิธีเฉพาะเจาะจง 870 ล้าน อ้างทำมาต่อเนื่อง รวดเร็วดี เปิดช่องล็อกเปก เอาแต่พวกพ้อง หมิ่นเหม่ขัดกฎหมายจัดซื้อจัดจ้าง ส่วนการเปิดให้มีการแข่งขันเพียงแค่ 100 กว่างานเท่านั้น
เปิดข้อมูล 'ไทยพีบีเอส' จัดซื้อจัดจ้างแบบเฉพาะเจาะจงอื้อ ละเลงงบฯภาษีบาป เสี่ยงขัดกฎหมาย
เปิดข้อมูล 'ไทยพีบีเอส' รั้งแชมป์แหล่งจัดซื้อจัดจ้างแบบเฉพาะเจาะจง ผอ. - รอง.ผอ.ละเลงงบฯภาษีบาป 2,000 ล้านสะบั้นหั่นแหลก อาจไม่ได้เป็นงานเร่งด่วน และไม่ได้มีเพียงเจ้าเดียว เสี่ยงขัดกฎหมาย และระเบียบกระทรวงการคลัง พบหลายรายการไม่ควรเสียเงิน
'อภิสิทธิ์' ยัน ปชป. ไม่เห็นด้วยร่างกฎหมายภูมิใจไทย รื้องบ 'ไทยพีบีเอส-สสส.'
นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นำ สส.พรรคประชาธิปัตย์ รับหนังสือจากเครือข่ายแรงงานใน-นอกระบบ แพลตฟอร์มไรเดอร์ เครือข่ายสวัสดิการเด็กเล็กถ้วนหน้า และเครือข่ายรัฐสวัสดิการที่เป็นธรรม
เปิด 6 ประเด็นส่อพิรุธ 'ไทยพีบีเอส' เฉพาะเจาะจงล็อกสเปก 'พีเอ็นวาย' ผูกขาดผลิตรายการ
เปิด 6 ประเด็นส่อพิรุธ 'ไทยพีบีเอส'จัดซื้อจัดจ้างวิธีเฉพาะเจาะจงเข้าข่าย ล็อกสเปก 'บริษัท พีเอ็นวาย โปรดักส์ชั่น' ผูกขาดผลิตรายการ 'ข่าวเจาะย่อโลก' จนถูกสตง. ตรวจสอบพบทำผิดกฎหมาย ถูกเรียกเงินชดใช้คืน 15 ล้านบาท
ตีเหล็กตอนร้อน พรรคส้มลากปมไทยพีเอสเข้าสภาฯ เรียกชี้แจงพ่วงบิ๊กขรก.
พรรคส้มไม่รอช้า ลากปัญหาไทยพีบีเอสเข้าสภาฯ เรียกผู้บริหารยุคปัจจุบัน-อดีต-กสทช.-นักวิชาการสื่อ-ประธานทีดีอาร์ไอ เข้าชี้แจง พ่วงบิ๊กขรก.หลายหน่วยงาน

