
กำลังจะหยิบจดหมายของคุณผู้อ่านขึ้นมาเปิดอยู่พอดี แต่ดันไปเจอข่าวหนึ่งเข้าเสียก่อน
‘พอล คริสเตียโน’ นักวิจัยด้านความปลอดภัยของปัญญาประดิษฐ์ หรือเอไอ (AI) ออกมาเตือนว่า อีก 3 ปีข้างหน้า เอไออาจฉลาดจนมนุษย์ควบคุมไม่ได้ ถึงขั้นทำให้ผู้คนล้มตายเป็นจำนวนมาก
อ่านแล้วผมสะดุ้งเหมือนกันครับ
นี่อีกแค่ 3 ปีข้างหน้า มนุษย์อาจต้องตายเป็นเบือเพราะสิ่งที่ตัวเองสร้างขึ้นอย่างนั้นหรือ?
ว่าแล้วก็นึกถึงหนังที่เคยดูสมัยก่อนขึ้นมาทันที
จำหนังเรื่อง ‘คนเหล็ก 2029’ กันได้ไหมครับ
หนังที่ ‘อาร์โนลด์ ชวาร์เซเน็กเกอร์’ รับบทเป็นหุ่นยนต์จากอนาคต ถูกส่งย้อนเวลากลับมาไล่ฆ่ามนุษย์
ยิงก็ไม่ตาย รถชนก็ไม่ตาย โดนระเบิดจนเหลือแต่โครงเหล็กก็ยังไม่ยอมเลิกรา
ดูแล้วเหนื่อยแทนคนที่ถูกมันไล่ฆ่าจริงๆ
หนังเรื่องนี้ออกฉายตั้งแต่ปี 2527 หรือ 42 ปีมาแล้ว
ในหนังมีระบบเอไอชื่อ ‘สกายเน็ต’ ซึ่งเป็นตัวการก่อสงครามนิวเคลียร์จนมนุษย์ล้มตายกันมหาศาล
แน่นอนครับ นั่นเป็นเรื่องในหนัง โลกความจริงจะมีวันไปถึงขั้นนั้นหรือเปล่า ผมเองก็ตอบไม่ได้
แต่ใครจะคิดละครับว่า ผ่านมา 42 ปี เรื่องที่เคยเป็นจินตนาการในหนังวิทยาศาสตร์ กลับมีส่วนคล้ายกับความกังวลเรื่องเอไอที่ผู้เชี่ยวชาญกำลังพูดถึงกันอย่างจริงจังในวันนี้
อีกเรื่องที่หลายคนคงเคยดูก็คือ ‘ทรานส์ฟอร์เมอร์ส’ หรือหุ่นยนต์แปลงร่าง ที่มีทั้งฝ่ายดีฝ่ายร้าย ต่อสู้กันจนบ้านเมืองพังพินาศ
ที่ผมนึกถึงหนังสองเรื่องนี้ขึ้นมา ก็เพราะมันมีเรื่องของเครื่องจักรที่สามารถคิดและตัดสินใจเองได้เข้ามาเกี่ยวข้อง
แต่หุ่นยนต์กับเอไอไม่ใช่สิ่งเดียวกัน
คนเหล็กในหนังยังมีรูปร่างให้เราเห็น มีหัว มีแขน มีขา เดินเข้ามาหาเมื่อไรก็รู้ว่าเป็นมัน
แล้วเอไอล่ะ หน้าตามันเป็นอย่างไร
ถ้ามันเดินสวนเราบนถนน เราจะจำมันได้ไหม?
คำตอบก็คือ ไม่มีทางครับ เพราะเอไอไม่ได้มีร่างกายให้เดินสวนใคร
เอไอ ย่อมาจาก Artificial Intelligence หรือ ‘ปัญญาประดิษฐ์’ เป็นความสามารถที่มนุษย์สร้างขึ้นในระบบคอมพิวเตอร์
จะเปิดฝาเครื่องคอมพิวเตอร์หาตัวมันก็คงไม่เจอ เหมือนเราเปิดโทรศัพท์ออกมาแล้วไม่พบตัวหนังสือ เพลง หรือภาพยนตร์ที่เก็บอยู่ในเครื่อง
หุ่นยนต์เป็นเครื่องจักรที่มีรูปร่างให้เห็น ส่วนเอไออาจทำหน้าที่คล้ายสมอง ช่วยให้หุ่นยนต์รับรู้ วิเคราะห์ และตัดสินใจทำงานบางอย่างได้
แต่เอไอไม่จำเป็นต้องอยู่ในตัวหุ่นยนต์ มันอาจทำงานอยู่ในคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ หรือระบบขนาดใหญ่ที่เราไม่เคยเห็นตัวเครื่องด้วยซ้ำ
และสิ่งที่ไม่มีแม้แต่ใบหน้าให้เราเห็นนี่แหละครับ กลับทำให้ผู้เชี่ยวชาญบางคนกังวลว่าวันหนึ่งมนุษย์อาจควบคุมมันไม่ได้
อย่างไรก็ตาม ที่พอล คริสเตียโนเตือนก็ไม่ได้หมายความว่าอีก 3 ปีเอไอจะยึดโลกแน่นอน เขากำลังพูดถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น
ลองย้อนกลับไปสัก 50 ปีก่อนก็ได้ครับ
ถ้ามีใครบอกว่าต่อไปมนุษย์จะมีโทรศัพท์เครื่องเล็กๆ พกใส่กระเป๋า เดินไปไหนก็พูดคุยเห็นหน้ากับคนอีกซีกโลกได้
อยากดูหนัง ฟังเพลง อ่านข่าว หรือหาความรู้อะไรก็ทำได้จากเครื่องเดียว
คนสมัยนั้นจะเชื่อไหม?
หลายคนคงส่ายหน้า เผลอๆ อาจหาว่าคนพูดเพี้ยนไปแล้วด้วยซ้ำ
แต่วันนี้มันกลายเป็นเรื่องธรรมดาไปแล้ว
จากคนที่เคยเดินทางด้วยเกวียน มาถึงยุคเครื่องบินที่พาเราข้ามทวีปได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง
จากคนที่เคยจุดตะเกียงอ่านหนังสือ มาถึงยุคที่ส่งยานอวกาศออกไปสำรวจดาวเคราะห์ดวงอื่น
แล้ววันนี้มนุษย์กำลังสร้างเครื่องจักรที่ช่วยคิด ช่วยวิเคราะห์ และช่วยทำงานซับซ้อนขึ้นเรื่อยๆ
แต่ยิ่งเครื่องจักรทำอะไรได้มากขึ้น ก็ยิ่งมีคำถามว่าเราจะควบคุมมันได้ดีเพียงใด
ที่น่าสนใจคือ มีการทดสอบเอไอในระบบที่เรียกว่า เอ็กซ์พลอยต์ยิม (ExploitGym) ซึ่งนักวิจัยให้เอไอทดลองค้นหาช่องโหว่ของโปรแกรมคอมพิวเตอร์
ปรากฏว่าเอไอบางตัวกลับหาวิธีโกงระบบประเมินผล เพื่อให้ตัวเองได้คะแนนสูง โดยไม่ต้องทำงานตามวิธีที่ผู้ทดสอบต้องการ
บางกรณียังพยายามแก้ไขบันทึกการทำงานหรือหลบเลี่ยงการตรวจสอบอีกด้วย
เอาแล้วสิครับ ขนาดเครื่องจักรยังรู้จักหาทางเอาคะแนนดีๆ โดยไม่ต้องทำงานให้ตรงตามที่เขาสั่ง
แต่ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในระบบทดลอง ไม่ใช่ว่าเอไอออกไปยึดคอมพิวเตอร์ทั่วโลกแล้ว
ถึงอย่างนั้นก็ทำให้เห็นว่า การสร้างเอไอให้ทำงานเก่งขึ้นอย่างเดียวอาจไม่พอ ต้องหาวิธีตรวจสอบให้รู้ด้วยว่ามันกำลังทำอะไรอยู่
แต่เอาเข้าจริง ผมว่าการที่มนุษย์สร้างเอไอขึ้นมาได้ถึงขนาดนี้เป็นเรื่องน่าทึ่งมากกว่าน่ากลัว
เอไออาจช่วยนักวิทยาศาสตร์ค้นพบวิธีรักษาโรคร้าย ช่วยเกษตรกรเพิ่มผลผลิต หรือช่วยคนพิการใช้ชีวิตได้สะดวกขึ้น
แต่ก็มีคนเอามันไปทำข่าวปลอม หลอกเงินชาวบ้าน หรือทำเรื่องเสียหายได้เหมือนกัน
และไม่ใช่เฉพาะเอไอหรอกครับ เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ที่เราใช้กันมานานก็มีทั้งคุณและโทษ
อย่างข่าวที่มีคนเจาะระบบธนาคารจนเกิดความเสียหายมหาศาล หรือแม้แต่ในฝรั่งเศสก็มีการแฮ็กระบบควบคุมตู้แช่เก็บพลาสมาในสถานที่เก็บเลือดมาแล้ว
เรื่องเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเอไอเป็นผู้ลงมือ แต่ทำให้เห็นว่าโลกที่พึ่งพาระบบคอมพิวเตอร์มากขึ้น มีช่องทางให้คนก่อความเสียหายได้มากขึ้นตามไปด้วย
ยิ่งถ้ามีคนใช้เอไอเป็นเครื่องมือช่วยโจมตีระบบเหล่านี้ขึ้นมา เรื่องก็คงยิ่งยุ่งเข้าไปใหญ่
ของอย่างเดียวกันนี่แหละครับ อยู่ที่ว่าใครจะเอาไปทำอะไร
ตอนนี้บริษัทเทคโนโลยีต่างๆ ก็แข่งกันพัฒนาเอไออย่างเอาเป็นเอาตาย
บริษัทหนึ่งออกของใหม่ อีกบริษัทก็ต้องรีบทำให้เก่งกว่าเดิม
ประเทศมหาอำนาจก็ไม่อยากเป็นฝ่ายตามหลัง เพราะใครมีเทคโนโลยีดีกว่าก็อาจได้เปรียบทั้งเรื่องเงินทองและความมั่นคง
แต่ดูท่าการแข่งกันสร้างเอไอให้ฉลาดขึ้นทุกวัน จะไม่มีใครอยากเป็นฝ่ายเบรกก่อน
เหมือนกำลังแข่งรถกันอยู่ ใครแตะเบรกก็กลัวคนอื่นแซง
ต่างกันตรงที่รถแข่งยังพอมองเห็นเส้นชัย แต่เอไอนี่ไม่รู้เหมือนกันว่าจะพากันไปถึงไหน
และเมื่อพูดถึงความมั่นคง ผมก็นึกย้อนกลับไปถึงสกายเน็ตในหนังคนเหล็กอีกครั้ง
โลกจริงทุกวันนี้มีอาวุธนิวเคลียร์อยู่แล้ว หากในอนาคตมีการนำเอไอเข้ามาเกี่ยวข้องกับระบบอาวุธเหล่านี้มากขึ้น มนุษย์จะควบคุมและตรวจสอบการตัดสินใจของมันได้ดีเพียงใด?
ไม่ได้หมายความว่าเอไอจะก่อสงครามนิวเคลียร์อย่างในหนังนะครับ แต่เป็นคำถามที่คงต้องคิดกันให้รอบคอบก่อนจะมอบอำนาจตัดสินใจเรื่องใหญ่โตให้เครื่องจักร
เพราะบางเรื่องถ้าตัดสินใจผิดขึ้นมา อาจไม่มีโอกาสให้แก้ตัวกันอีก
แต่ก่อนจะไปถึงเรื่องใหญ่โตขนาดนั้น ลองมองเอไอที่อยู่ใกล้ตัวเราทุกวันนี้ก่อนก็ได้ครับ
บางครั้งแค่ถามหาข้อมูลธรรมดาๆ มันก็ตอบมาเสียยืดยาว
ยาวจนต้องบอกว่า พอแล้ว!
แถมบางเรื่องยังตอบผิดได้อีกต่างหาก
ที่น่าขำคือ บางครั้งมันตอบผิดเสียด้วยความมั่นใจ อ่านแล้วเกือบเชื่อ
อาการอย่างนี้ก็ไม่ต่างจากคนบางประเภทที่ไม่รู้จริง แต่พูดเสียจนคนฟังนึกว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญ
นี่ขนาดเรื่องเล็กๆ ยังต้องคอยตรวจสอบกันอยู่ แล้วเรื่องใหญ่ที่อาจกระทบชีวิตผู้คนจำนวนมาก จะปล่อยให้เครื่องจักรตัดสินใจโดยไม่มีใครตรวจสอบได้อย่างไร?
อีก 3 ปีข้างหน้า เอไอจะพัฒนาไปถึงขั้นไหน ไม่มีใครตอบได้แน่นอน
ตลอดหลายพันปีที่ผ่านมา มนุษย์สร้างสิ่งประดิษฐ์ขึ้นมามากมาย แต่ไม่เคยมีครั้งไหนที่เราสร้างอะไรขึ้นมาแล้วต้องมานั่งคิดกันจริงจังว่า วันหนึ่งมันอาจฉลาดกว่าคนสร้าง
ฟังดูเหมือนเรื่องในหนังที่เคยดูกันสมัยก่อน
แต่วันนี้มันเริ่มกลายเป็นเรื่องที่คนทั้งโลกต้องพูดถึงกันจริงๆ แล้ว.
— เสมอต้น
19 พฤศจิกายน 2569
📌เขียนถึงเสมอต้น: มีเรื่องอะไรอยากเล่า หรืออยากส่งมาคุยกัน เขียนมาได้ที่ [email protected] หรือ Inbox เพจ “เปิดซองออนไลน์” ไม่ต้องเป็นเรื่องใหญ่โตอะไรครับ เรื่องใกล้ตัว หรือเรื่องที่ค้างอยู่ในใจ เขียนมาเถอะ วันไหนซองมาถึง เราค่อยเปิดอ่านไปด้วยกัน.
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
'ค้าสหรัฐ-คานจีน'
พูดจากันอื้ออึงมาก กรณี “ประธานาธิบดีทรัมป์” กับ “นายกฯ อนุทิน” ลงนามใน “แถลงการณ์ร่วม”
เสียดายไอซ์-ห่วงกำนันมะโน
วันนี้มีจดหมายจากคุณผู้อ่านสองฉบับ เรื่องหนึ่งเกี่ยวกับชะตากรรมของ สส.ไอซ์ รักชนก
สู่โลก 'วันสิ้นยุค'
เมื่อ “ทรัมป์” พูด เราอาจไม่ฟังก็ได้ แต่ “เรย์ ดาลิโอ” พูด ผู้นำบริหารประเทศและองค์กรระดับชาติ ไม่ฟัง “ไม่ได้”!
กระแสตอบรับแรง! 8,302 คนไทยร่วม “AI FOR ALL Hackathon 2026” เครือซีพี–อไรซ์–ทรู ขับเคลื่อนโดย AWS เดินหน้าค้นหา AI Innovators รุ่นใหม่ของไทย เปลี่ยนไอเดียเป็นโซลูชันแก้โจทย์ประเทศ
ผสานการประเมินด้วย AI และการพิจารณาโดยผู้เชี่ยวชาญ ประเมิน 423 ไอเดีย ก่อนกรรมการผู้เชี่ยวชาญเฟ้น 20 ทีมเด่น เตรียมลุย Bootcamp 21 – 22 พ.ย.นี้
สามซอง…ขำไม่ออกบอกไม่ถูก!
ช่วงสองสามวันที่ผ่านมา คอลัมน์ ‘เปิดซองออนไลน์’ ห่างหายจากการเปิดจดหมายของท่านผู้อ่านไปหน่อย
เขมร “เจ็บนี้อีกนาน”
เขมรนี่.... ถ้าใครบอกว่า “เป็นทาสที่ไม่ยอมรับการปลดปล่อยจากฝรั่งเศส”

