คาซัคเดือด ม็อบประท้วงไล่รัฐบาล ปธน.ประกาศภาวะฉุกเฉิน

ชาวคาซัคสถานประท้วงรัฐบาลขึ้นราคาแก๊สแอลพีจีที่เป็นเชื้อเพลิงหลัก ชุมนุมประท้วงในหลายเมือง ปะทะกับตำรวจ และบุกยึดที่ว่าการเมืองอัลมาตีในวันพุธ นายกรัฐมนตรีนำรัฐบาลยื่นลาออก ประธานาธิบดีประกาศภาวะฉุกเฉินและเคอร์ฟิวใน 3 เมืองใหญ่

สำนักข่าวรอยเตอร์และเอเอฟพีรายงานเมื่อวันพุธที่ 5 มกราคม 2565 ว่าการชุมนุมประท้วงที่ถือเป็นการท้าทายที่เกิดขึ้นน้อยครั้งต่อรัฐบาลเผด็จการอำนาจนิยมของอดีตสหภาพโซเวียตชาตินี้ มีชนวนเหตุจากการขึ้นราคาแก๊สแอลพีจี ซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักสำหรับผู้ใช้รถยนต์ในประเทศเอเชียกลางที่อุดมด้วยแก๊สและน้ำมันแห่งนี้ แพงขึ้นเป็น 2 เท่าตั้งแต่หลังปีใหม่

การประท้วงเริ่มต้นที่จังหวัดมากีสเตา แหล่งผลิตพลังงานในภาคตะวันตก และลุกลามไปในหลายเมือง แต่การประท้วงเริ่มรุนแรงขึ้นเมื่อคืนวันอังคารที่ผ่านมา ผู้ประท้วงมากกว่า 5,000 คนเดินขบวนบนถนนกลางเมืองอัลมาตี และปะทะกับตำรวจที่ใช้แก๊สน้ำตาและระเบิดแสงวาบขับไล่ โดยมีรถยนต์หลายคนโดนโจมตีและเผา ตำรวจควบคุมตัวผู้ประท้วงมากกว่า 200 คน กระทรวงมหาดไทยกล่าวด้วยว่า มีตำรวจบาดเจ็บ 95 นาย

เอเอฟพีรายงานด้วยว่า เหตุการณ์วุ่นวายลามถึงวันพุธ ผู้ประท้วงหลายพันคนบุกยึดอาคารที่ทำการรัฐบาลท้องถิ่นอัลมาตีได้ในช่วงบ่าย

การประท้วงครั้งนี้เป็นการคุกคามครั้งใหญ่ที่สุดต่อระบอบที่ก่อตั้งโดยนูร์สุลต่าน นาซาร์บาเยฟ ประธานาธิบดีรุ่นก่อตั้งประเทศตั้งแต่ปี 2532 ที่ยอมลาออกเมื่อปี 2562 แล้วแต่งตั้งทายาทที่ไว้วางใจ คัสซิม-โจมาร์ต โตคาเยฟ เป็นประธานาธิบดีสืบแทน โดยที่นาซาร์บาเยฟในวัย 81 ปี ยังคงควบคุมประเทศในตำแหน่งประธานคณะมนตรีความมั่นคงและ "ผู้นำประเทศ" ซึ่งเป็นบทบาทที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญที่ทำให้เขามีอภิสิทธิ์ในการกำหนดนโยบายและยกเว้นจากการถูกดำเนินคดี

โตคาเยฟรีบดำเนินการควบคุมความไม่สงบโดยเร็ว และยอมรับการลาออกของรัฐบาลภายใต้การนำของนายกฯ อัสคาร์ มามิน เขายังประกาศภาวะฉุกเฉินในกรุงนูร์-สุลต่าน, อัลมาตี และมังกีสเตา เป็นเวลา 2 สัปดาห์ ตั้งแต่วันที่ 5 มกราคม ถึง 19 มกราคม และประกาศเคอร์ฟิวยามวิกาลในพื้นที่เหล่านี้ระหว่างเวลา 23.00 น.ถึง 07.00 น.

แม้การประท้วงในเมืองหลวงจะเล็กกว่าและกระจัดกระจาย แต่คำสั่งในเว็บไซต์ของประธานาธิบดีกล่าวว่า จำเป็นต้องประกาศภาวะฉุกเฉินที่นี่ด้วยเนื่องจากภัยคุกคามที่ร้ายแรงและกะทันหันต่อความปลอดภัยของพลเมือง

ในวิดีโอคำแถลงที่เผยแพร่ทางเฟซบุ๊ก ประธานาธิบดีโตคาเยฟเรียกร้องให้คืนสู่ความสงบ โดยย้ำว่ารัฐบาลจะไม่ถูกโค่น แต่เราไม่ต้องการความขัดแย้ง

เขายังมีคำสั่งให้คณะรัฐมนตรีรักษาการและผู้ว่าราชการจังหวัด นำกฎหมายควบคุมราคาแก๊สแอลพีจีกลับมาใช้ และให้ควบคุมราคาน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลด้วย รวมถึงสินค้าอุปโภคบริโภคที่จำเป็นอื่นๆ และให้รัฐบาลร่างกฎหมายล้มละลายส่วนบุคคลและพิจารณาเรื่องการตรึงราคาสาธารณูปโภคและให้เงินช่วยเหลือค่าเช่าที่อยู่อาศัยของครอบครัวที่ยากจน

โตคาเยฟระบุว่า สถานการณ์ในเมืองต่างๆ ที่มีผู้ชุมนุมประท้วงดีขึ้นแล้วหลังประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน และประกาศเคอร์ฟิวในนครอัลมาตีและจังหวัดมังกีสเตา ที่เขาบอกว่ามีผู้ก่อกวนทางการเมืองทั้งในประเทศและต่างประเทศ อยู่เบื้องหลังความรุนแรงที่เกิดขึ้น

สื่ออิสระกล่าวว่า โตคาเยฟประกาศกำหนดราคาแอลพีจีใหม่เหลือลิตรละ 50 เท็งเก หรือ 3.81 บาท จากเดิมที่ขึ้นราคาเป็นลิตรละ 120 เท็งเก หรือราว 9 บาท แต่คำประกาศของเขาไม่อาจระงับความไม่พอใจของประชาชน ที่ยังชุมนุมประท้วงต่อในหลายเมือง รวมถึงที่เมืองซาเนาเซน และอัคเตา เมืองหลวงของจังหวัดมังกีสเตา โดยผู้ประท้วงพากันยื่นข้อเรียกร้องใหม่ๆ ที่เมืองอัลมาตี ผู้ประท้วงพากันร้องตะโกนขับไล่ "ตาแก่ออกไป" ซึ่งหมายถึงนาซาร์บาเยฟที่เป็นพันธมิตรของประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน และ "รัฐบาลลาออก".