คาซัคสถานสังเวยจลาจล 164 ศพ จับกุมเกือบ 6,000 คน

เผยเหตุจลาจลในคาซัคสถานสัปดาห์ที่แล้วทำให้มีคนเสียชีวิต 164 คน เจ้าหน้าที่จับกุมผู้มีส่วนก่อความไม่สงบไว้เกือบ 6,000 คน ด้านรัสเซียตบปากรัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐหยาบคาย แขวะรัสเซียส่งทหารมาคาซัคสถานอาจอยู่ยาว

รายงานเอเอฟพีเมื่อวันอาทิตย์ที่ 9 มกราคม 2565 กล่าวว่า ประเทศอดีตสหภาพโซเวียตในภูมิภาคเอเชียกลางแห่งนี้เผชิญวิกฤติครั้งรุนแรงที่สุดจากการก่อจลาจลเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ซึ่งเริ่มต้นจากการประท้วงต่อต้านการขึ้นราคาเชื้อเพลิงแอลพีจีในจังหวัดทางตะวันตกของประเทศ แล้วลุกลามเป็นการก่อจลาจลต่อต้านรัฐบาลของประธานาธิบดีคัสซิม-โจมาร์ต โตคาเยฟ ในหลายเมือง รวมถึงเมืองอัลมาตี เมืองศูนย์กลางเศรษฐกิจของประเทศ ที่ผู้ประท้วงบุกโจมตีเผาอาคารที่ทำการของรัฐบาลหลายแห่งและปล้นสะดมวางเพลิงทำลายธุรกิจและรถยนต์ตั้งแต่คืนวันอังคาร

สื่อคาซัครายงานอ้างข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุขเมื่อวันอาทิตย์ว่า เหตุการณ์ไม่สงบในสัปดาห์ที่ผ่านมาทำให้มีคนเสียชีวิตไม่ต่ำกว่า 164 คน โดยส่วนใหญ่หรือ 103 คนเสียชีวิตที่เมืองอัลมาตี

กระทรวงมหาดไทยเผยเมื่อหลายวันก่อนหน้านี้ว่า การปราบปรามของฝ่ายความมั่นคงส่งผลให้มี "อาชญากรติดอาวุธ" ถูกฆ่าตาย 26 คน และมีเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงเสียชีวิตด้วย 18 นาย บาดเจ็บมากกว่า 740 นาย

ทำเนียบประธานาธิบดีแถลงเมื่อวันอาทิตย์ว่า เจ้าหน้าที่จับกุมตัวบุคคลรวม 5,800 คนเพื่อสอบปากคำ โดยเป็นส่วนหนึ่งของการสอบสวน 125 คดีที่เกี่ยวข้องกับการก่อความไม่สงบครั้งนี้ ซึ่งประเมินเบื้องต้นว่าสร้างความเสียหายต่อทรัพย์สินเป็นมูลค่าราว 175 ล้านยูโร หรือ 6,686 ล้านบาท โดยมีรายงานว่า ธุรกิจและธนาคารมากกว่า 100 แห่งโดนโจมตีและปล้นสะดม และมีรถยนต์ถูกทำลายมากกว่า 400 คัน

เอร์ลัน ตูร์กุมบาเยฟ รัฐมนตรีมหาดไทย กล่าวในวันอาทิตย์ว่า สถานการณ์ในทุกภูมิภาคของประเทศมีเสถียรภาพแล้ว แต่ปฏิบัติการต่อต้านการก่อการร้ายยังดำเนินอยู่ เพื่อฟื้นฟูความเป็นระเบียบเรียบร้อยในประเทศนี้อีกครั้ง

เมื่อวันเสาร์ ทางการคาซัคประกาศว่าได้ควบคุมตัวคาริม มาซิมอฟ อดีตนายกรัฐมนตรีซึ่งเป็นพันธมิตรยาวนานของอดีตประธานาธิบดีนูร์สุลต่าน นาซาร์บาเยฟ โดยมีการคาดเดาว่าอาจมีการแย่งชิงอำนาจในประเทศที่อุดมด้วยแหล่งพลังงานแห่งนี้

คณะกรรมการความมั่นคงแห่งชาติ (เคเอ็นบี) ซึ่งเป็นหน่วยข่าวกรองภายในประเทศ กล่าวว่า มาซิมอฟซึ่งเป็นอดีตผู้อำนวยการหน่วยงานนี้แต่ถูกประธานาธิบดีโตคาเยฟปลดเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ถูกควบคุมตัวเมื่อวันพฤหัสบดีฐานต้องสงสัยว่าก่อกบฏ

โตคาเยฟที่มีความใกล้ชิดกับรัสเซีย ร้องขอความช่วยเหลือจากองค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วม (ซีเอสทีโอ) กลุ่มพันธมิตรของอดีตสหภาพโซเวียตที่มีรัสเซียเป็นแกนนำ โตคาเยฟได้พูดคุยทางโทรศัพท์กับประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน เมื่อวันเสาร์ และขอบคุณที่ซีเอสทีโอส่งทหารหลายพันนายมาช่วยคุ้มครองสถานที่สำคัญทางยุทธศาสตร์

ประธานาธิบดีคาซัคผู้นี้เคยกล่าวไว้ว่า การวางกำลังของซีเอสทีโอในคาซัคสถานเป็นเพียงชั่วคราว แต่แอนโทนี บลิงเคน รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ เตือนว่า คาซัคสถานอาจเจอปัญหาในการทำให้ทหารภายใต้การนำของรัสเซีย กลับออกไป "ผมคิดว่าบทเรียนหนึ่งในประวัติศาสตร์ช่วงไม่นานมานี้มีว่า ทันทีที่พวกรัสเซียเข้ามาในบ้านคุณ บางครั้งก็ยากมากที่จะให้พวกเขาออกไป" บลิงเคนกล่าวกับนักข่าวเมื่อวันศุกร์

กระทรวงการต่างประเทศรัสเซียประณามคำกล่าวของรัฐมนตรีสหรัฐผู้นี้ว่าเป็นความพยายามเล่นมุกอย่างหยาบคายเกี่ยวกับเหตุการณ์น่าเศร้าที่เกิดในขึ้นคาซัคสถาน "เมื่อพวกอเมริกันเข้ามาในบ้านคุณ ก็อาจเป็นเรื่องยากที่จะเอาชีวิตรอด โดยไม่โดนปล้นหรือโดนข่มขืน" คำแถลงของรัสเซียย้อน