หลังปล่อยตัวประกัน แผนตะวันออกกลางของทรัมป์จะดำเนินต่อไปอย่างไร?

หลังปล่อยตัวประกัน แผนตะวันออกกลางของทรัมป์จะดำเนินต่อไปอย่างไร?

หลังจากการปล่อยตัวประกันกลุ่มสุดท้ายที่ยังมีชีวิตอยู่จากฉนวนกาซา ยังคงมีคำถามยากๆ เกี่ยวกับการรักษาเสถียรภาพของการหยุดยิงระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮามาส แล้วแผนสันติภาพในตะวันออกกลางของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์จะเป็นอย่างไรต่อไป?

การส่งมอบตัวประกันที่เสียชีวิต

ขั้นแรก แผนของทรัมป์ต้องเสร็จสิ้นในระยะแรกด้วยการส่งมอบตัวประกันที่เสียชีวิตจากฉนวนกาซาให้แก่อิสราเอล ฮามาสได้ส่งมอบตัวประกันที่ยังมีชีวิตอยู่ 20 คนสุดท้าย และในวันจันทร์ นักโทษชาวปาเลสไตน์ 1,968 คนในอิสราเอลได้รับการปล่อยตัวตามที่ตกลงกันไว้

อย่างไรก็ตาม ฮามาสพลาดกำหนดส่งมอบตัวประกันที่เสียชีวิต 28 รายในบ่ายวันจันทร์ แม้ว่าจะมีการส่งมอบร่าง 4 ศพในวันจันทร์และอีก 3 ศพในวันอังคาร ตามข้อมูลจากแหล่งข่าวอิสราเอล แต่ยังมีอีกศพหนึ่งที่ไม่ใช่ตัวประกันของฮามาส ทั้งนี้ทรัมป์เคยแจ้งล่วงหน้าแล้วว่า อาจไม่สามารถพบศพทั้งหมดได้ในฉนวนกาซาที่ถูกระเบิดจนราบคาบ

นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮูระบุว่า ตัวประกัน 27 คนที่ถูกลักพาตัวไประหว่างการโจมตีของฮามาสเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2023 เสียชีวิตแล้ว ส่วนร่างของทหารอิสราเอลที่เสียชีวิต 2,014 รายก็จะถูกส่งมอบเช่นกัน รัฐบาลอิสราเอลระบุว่า จะมีการจัดตั้งหน่วยงานระหว่างประเทศขึ้นเพื่อค้นหาร่างของตัวประกันในฉนวนกาซา

การปลดอาวุธฮามาส

องค์ประกอบสำคัญของแผนสันติภาพ 20 ข้อของทรัมป์เกี่ยวข้องกับการปลดอาวุธและการปลดอำนาจของฮามาส คาดว่าฮามาสจะยอมส่งมอบอาวุธเพื่อป้องกันการสังหารหมู่ในอนาคต เช่นเดียวกับที่เคยเกิดขึ้นในวันที่ 7 ตุลาคม 2023

ทว่าฮามาสคัดค้านการปลดอาวุธของตน เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ฮอสซัม บาดรัน-เจ้าหน้าที่ระดับสูงของฮามาส กล่าวกับสำนักข่าวเอเอฟพีว่า แผนระยะที่สองของสหรัฐฯ “เต็มไปด้วยความซับซ้อนและความยากลำบากมากมาย”

เนื่องจากตามแผนของทรัมป์นั้น โครงสร้างพื้นฐานทางทหารของกลุ่มฮามาส รวมถึงอุโมงค์ต่างๆ จะถูกทำลาย และจะไม่มีการสร้างใหม่ ส่วนนักรบของกลุ่มฮามาสก็จะถูกเนรเทศในระยะต่อไปเช่นกัน

การถอนกำลังทหาร

ข้อตกลงนี้ยังกำหนดให้มีการถอนกำลังทหารอิสราเอลอย่างค่อยเป็นค่อยไป ตามแผนของทรัมป์ กองทัพอิสราเอลจะถอนกำลังออกจากดินแดนปาเลสไตน์อย่างสมบูรณ์ก็ต่อเมื่อการปลดอาวุธในฉนวนกาซาเสร็จสมบูรณ์แล้ว กองทัพอิสราเอลซึ่งยังคงควบคุมพื้นที่ฉนวนกาซาประมาณ 53 เปอร์เซ็นต์ ได้ถอนกำลังออกจากบางพื้นที่แล้ว

การบริหารระยะเปลี่ยนผ่าน

ประเด็นเรื่องการจัดตั้งรัฐบาลเฉพาะกาลสำหรับฉนวนกาซาก็มีความซับซ้อนเช่นกัน ฮามาสเคยประกาศว่าตั้งใจจะสละบทบาทผู้นำในการบริหารฉนวนกาซาในอนาคต “การบริหารฉนวนกาซาจะไม่เป็นที่ถกเถียงกันอีกต่อไป” ผู้เจรจาของฮามาสกล่าวเมื่อเร็วๆ นี้ ซึ่งหมายความว่าฮามาสจะยอมสละ “การควบคุมฉนวนกาซา” แต่กระนั้นฉนวนกาซาจะยังคงเป็น “ส่วนสำคัญของโครงสร้างปาเลสไตน์”

ตามแผนของทรัมป์ คณะกรรมการเปลี่ยนผ่านซึ่งประกอบด้วยชาวปาเลสไตน์และผู้เชี่ยวชาญระหว่างประเทศ จะมีหน้าที่รับผิดชอบการบริหารฉนวนกาซาในแต่ะละวัน แหล่งข่าวใกล้ชิดกับผู้เจรจากล่าวเมื่อเร็วๆ นี้ว่า “รายชื่อต่างๆ ใกล้จะพร้อมแล้ว” สำหรับคณะกรรมการ ฮามาสและกลุ่มพันธมิตรได้ยื่นรายชื่อไปแล้ว 40 ชื่อ “จะไม่มีการยับยั้งรายชื่อเหล่านี้โดยเด็ดขาด และไม่มีชื่อใดเป็นของฮามาสเลย”

สภาสันติภาพ

“สภาสันติภาพ” ภายใต้การนำของทรัมป์ จะมีอดีตนายกรัฐมนตรีอังกฤษ-โทนี แบลร์ และผู้นำประเทศและรัฐบาลอื่นๆ เข้าร่วม ซึ่งจะทำหน้าที่ตรวจสอบและกำกับดูแลรัฐบาลผู้เชี่ยวชาญในฉนวนกาซา ตามแผน 20 ข้อ อันเป็นข้อเสนอที่กลุ่มฮามาสปฏิเสธ

กองกำลังรักษาเสถียรภาพระหว่างประเทศ
มีการวางแผนจัดตั้งกองกำลังรักษาเสถียรภาพระหว่างประเทศขึ้น เพื่อรับประกันความมั่นคงในฉนวนกาซา ซึ่งยุโรปยังรอคำสั่งจากสหประชาชาติในเรื่องนี้ ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าใครอาจมีส่วนเกี่ยวข้อง สหรัฐฯ ระบุว่าทหารสหรัฐฯ 200 นายจะคอย “ติดตาม” การหยุดยิงอย่างเคร่งครัด ส่วนความรับผิดชอบด้านความมั่นคงอาจค่อยๆ โอนไปให้รัฐบาลปาเลสไตน์ในภายหลัง

การคืนถิ่นของผู้ลี้ภัยและการส่งมอบความช่วยเหลือ

นับตั้งแต่มีการหยุดยิง ชาวปาเลสไตน์หลายแสนคนที่พลัดถิ่นจากสงครามภายในฉนวนกาซาได้กลับไปยังบ้านเรือนที่ได้รับความเสียหายอย่างหนัก โดยส่วนใหญ่อยู่ในภาคเหนือ

การส่งมอบความช่วยเหลือไปยังฉนวนกาซาตามที่ระบุไว้ในข้อตกลงนั้น เริ่มต้นขึ้นทันทีหลังจากข้อตกลงหยุดยิง ในเบื้องต้นรถบรรทุกขนส่งความช่วยเหลือเข้าสู่ดินแดนปาเลสไตน์ผ่านจุดผ่านแดนเคเรมชาลอม ขณะที่รถบรรทุกอื่นๆ จอดรออยู่ที่ราฟาห์ สื่ออิสราเอลรายงานว่า จุดผ่านแดนระหว่างอียิปต์และฉนวนกาซามีกำหนดเปิดให้ผ่านในวันพุธ

สหประชาชาติและหน่วยกาชาดเรียกร้องเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา ให้อิสราเอลเปิดช่องทางข้ามพรมแดนทุกจุดเข้าสู่ฉนวนกาซาเพื่อส่งมอบความช่วยเหลือ

ฮามาสระบุว่า ได้ตกลงร่วมกันที่จะส่งมอบรถบรรทุกความช่วยเหลืออย่างน้อย 400 คันต่อวันในช่วงห้าวันแรกของการหยุดยิง และจำนวนจะเพิ่มขึ้นในอีกไม่กี่วันถัดจากนั้น สหประชาชาติระบุว่าสามารถส่งมอบอาหาร ยารักษาโรค และความช่วยเหลืออื่นๆ ได้ประมาณ 170,000 ตันภายใน 60 วันแรกหลังจากการหยุดยิงมีผลบังคับ

การฟื้นฟูและความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม

รัฐบาลเยอรมนีร่วมกับอียิปต์วางแผนที่จะจัดการประชุมระหว่างประเทศเพื่อการฟื้นฟูฉนวนกาซา นายกรัฐมนตรีฟรีดริช เมิร์ซ ประกาศว่ารัฐบาลเยอรมนีพร้อมที่จะจัดสรรงบประมาณเบื้องต้น 29 ล้านยูโรสำหรับความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมฉุกเฉิน ทรัมป์ยังตั้งใจที่จะดำเนินแผนระยะยาวเพื่อพัฒนา “เมืองมหัศจรรย์ทางเศรษฐกิจ” สมัยใหม่ในฉนวนกาซาอีกด้วย

แนวทางแก้ปัญหาแบบสองรัฐ

เป็นเวลาหลายทศวรรษที่การอยู่ร่วมกันอย่างสันติระหว่างอิสราเอลและรัฐปาเลสไตน์ที่เป็นอิสระ เป็นเป้าหมายของความพยายามทางการทูตระหว่างประเทศ แผนสันติภาพในตะวันออกกลาง 20 ข้อของทรัมป์กล่าวถึงการก่อตั้งรัฐปาเลสไตน์ว่ามีความเป็นไปได้ในระยะยาว อย่างไรก็ตาม นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮูปฏิเสธอย่างหนักแน่นในเรื่องนี้ และคำประกาศสันติภาพสำหรับฉนวนกาซา ซึ่งลงนามเมื่อวันจันทร์ที่เมืองชาร์มเอล-ชีค ประเทศอียิปต์ โดยประเทศผู้ค้ำประกันได้แก่ สหรัฐอเมริกา กาตาร์ อียิปต์ และตุรเกีย ไม่ได้กล่าวถึงแนวทางแก้ปัญหาแบบสองรัฐแต่อย่างใด.