ผู้นำเมียนมาลดโทษประหารชีวิตทั้งหมด ฉลองรับตำแหน่งใหม่

ผู้นำเมียนมาลดโทษประหารชีวิตทั้งหมด ซึ่งเป็นหนึ่งในปฏิบัติการอย่างเป็นทางการครั้งแรกนับตั้งแต่อดีตผู้นำการรัฐประหารปี 2021 ได้รับการแต่งตั้งเป็นประธานาธิบดีพลเรือนของประเทศ

ญาติๆ และครอบครัวรอการปล่อยตัวนักโทษที่ได้รับการนิรโทษกรรมจากเรือนจำอินเส่งในย่างกุ้ง เพื่อร่วมฉลองเทศกาลปีใหม่ของเมียนมา เมื่อวันที่ 17 เมษายน (Photo by Sai Aung MAIN / AFP)

เอเอฟพีรายงาน เมื่อวันศุกร์ที่ 17 เมษายน 2569 กล่าวว่า ผู้นำคนใหม่ของเมียนมาประกาศลดโทษประหารชีวิตทั้งหมดแบบครอบคลุม ซึ่งเป็นหนึ่งในปฏิบัติการอย่างเป็นทางการครั้งแรกหลังได้รับการแต่งตั้งเป็นประธานาธิบดีพลเรือนของประเทศ

ก่อนหน้านี้ กลุ่มสิทธิมนุษยชนระบุว่าคณะรัฐบาลทหารที่นำโดยมิน อ่อง หล่าย ผู้กระทำการยึดอำนาจในการรัฐประหารเดือนกุมภาพันธ์ 2021 ได้กลับมาดำเนินการประหารชีวิตอีกครั้งหลังจากหยุดไปนานหลายทศวรรษ โดยมุ่งเป้าไปที่ผู้เห็นต่างที่ต่อต้านการรัฐประหารของเขา

ภายในปีถัดมา มีผู้ถูกตัดสินประหารชีวิตมากกว่า 130 ราย ตามรายงานของสหประชาชาติ อย่างไรก็ตาม ตัวเลขที่แน่ชัดนั้นยากที่จะติดตามได้ในระบบศาลที่ไม่โปร่งใสและปิดลับของประเทศ

หลังจากปกครองประเทศในฐานะผู้บัญชาการกองทัพเป็นเวลา 5 ปี มิน อ่อง หล่ายได้สละตำแหน่งทางทหารเพื่อเข้ารับการแต่งตั้งเป็นประธานาธิบดีเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ในการเปลี่ยนผ่านที่องค์กรเฝ้าระวังประชาธิปไตยอธิบายว่าเป็นการปรับภาพลักษณ์ใหม่ของระบอบการปกครองโดยทหาร

การเปลี่ยนแปลงนี้มาพร้อมกับการยกเลิกมาตรการปราบปรามบางส่วนของคณะรัฐบาลทหารหลังการรัฐประหาร ซึ่งผู้นำอ้างว่าเป็นกระบวนการปรองดอง แต่ผู้วิจารณ์มองว่าเป็นเพียงมาตรการผิวเผินเพื่อช่วยในการปรับภาพลักษณ์ใหม่

แถลงการณ์ในนามของมิน อ่อง หล่ายระบุว่า "ผู้ที่ถูกตัดสินประหารชีวิตจะได้รับการลดโทษเป็นจำคุกตลอดชีวิต" โดยไม่ได้ระบุชื่อนักโทษเฉพาะเจาะจง

ในการนิรโทษกรรมเมื่อเดือนพฤษภาคม 2023 ได้มีการยกเลิกโทษประหารชีวิตของนักโทษ 38 คน แต่ไม่ใช่มาตรการครอบคลุมทั้งหมดแบบครั้งล่าสุด

การประกาศครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการนิรโทษกรรมครั้งใหญ่เพื่อเฉลิมฉลองเทศกาลสงกรานต์ของเมียนมาซึ่งเป็นหนึ่งในวันหยุดราชการหลายวันของประเทศที่มักมีการประกาศคำสั่งลดหรือยกเลิกโทษเป็นประจำ

ตามแถลงการณ์ระบุว่า นักโทษกว่า 4,300 คนจะได้รับการปล่อยตัว พร้อมกับชาวต่างชาติ 179 คน ขณะที่โทษจำคุกต่ำกว่า 40 ปีทั้งหมดถูกลดเหลือหนึ่งในหก

นอกรั้วลวดหนามของเรือนจำอินเส่งในย่างกุ้ง กลุ่มครอบครัวจำนวนมากรอคอยท่ามกลางอากาศร้อนจัดเพื่อฟังว่าญาติของพวกเขาที่ถูกจำคุกจะได้รับการอภัยโทษหรือไม่

สถาบันวิจัยยุทธศาสตร์และนโยบายเมียนมา (Institute for Strategy and Policy Myanmar) ระบุเมื่อปลายปีที่แล้วว่า มีนักโทษการเมืองน้อยกว่า 14% อยู่ในหมู่ผู้ที่ได้รับการปล่อยตัวในรอบนิรโทษกรรมต่อเนื่องนับตั้งแต่การรัฐประหาร

สมาคมช่วยเหลือผู้ต้องขังทางการเมือง (Assistance Association for Political Prisoners) ระบุว่า มีผู้ถูกควบคุมตัวด้วยเหตุผลทางการเมืองมากกว่า 30,000 คน นับตั้งแต่การรัฐประหาร

ขณะที่อองซานซูจี นักโทษการเมืองที่มีชื่อเสียงที่สุดของเมียนมา ยังคงถูกคุมขังโดยไม่ให้ติดต่อกับโลกภายนอกจากโทษจำคุก 27 ปี ซึ่งกลุ่มสิทธิมนุษยชนประณามว่าเป็นการตัดสินที่มีแรงจูงใจทางการเมือง

ทั้งนี้ มิน อ่อง หล่ายโค่นล้มรัฐบาลที่ได้รับความนิยมอย่างล้นหลามของผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพในปี 2021 โดยอ้างว่าได้อำนาจมาด้วยการโกงการเลือกตั้งครั้งใหญ่ในปีก่อนหน้า

ผู้สังเกตการณ์การเลือกตั้งเปิดเผยว่าไม่มีหลักฐานใด ๆ เกี่ยวกับเรื่องนั้น และกองทัพซึ่งปกครองเมียนมามาเกือบตลอดประวัติศาสตร์ ได้แย่งชิงอำนาจกลับคืนมา เนื่องจากกังวลเกี่ยวกับอิทธิพลที่ลดลงหลังจากชัยชนะอย่างถล่มทลายของเธอ

การรัฐประหารจุดชนวนสงครามกลางเมืองที่ดำเนินอยู่ โดยเป็นการปะทะกันระหว่างกองกำลังติดอาวุธเพื่อประชาธิปไตยและกองทัพชนกลุ่มน้อยที่เคลื่อนไหวมายาวนาน กับกองทัพ

การเลือกตั้งที่จัดโดยคณะรัฐบาลทหารสิ้นสุดลงในเดือนมกราคม โดยพลิกผลการเลือกตั้งปี 2020 ด้วยการที่พรรคที่สนับสนุนกองทัพได้รับชัยชนะอย่างขาดลอย

พรรคสันนิบาตแห่งชาติเพื่อประชาธิปไตยของซูจีถูกยุบและห้ามลงสมัครรับเลือกตั้ง ขณะที่การประท้วงหรือวิพากษ์วิจารณ์การเลือกตั้งถือเป็นความผิดที่ต้องโทษจำคุก และไม่มีการลงคะแนนเสียงในพื้นที่ที่กลุ่มกบฏยึดครอง

หลังจากนั้น สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ลงคะแนนเสียงอย่างท่วมท้นให้มิน อ่อง หล่าย ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี และเขาได้สาบานตนเข้ารับตำแหน่งเพื่อเริ่มต้นวาระต่อไปอีกอย่างน้อย 5 ปี.