เรื้อรังและอันตราย: ‘ไวรัสฮันตา’ อาจส่งผลร้ายแรงถึงชีวิตได้

ดูเหมือนว่าจะมีการระบาดของไวรัสฮันตาบนเรือสำราญ ‘MV Hodius’ ซึ่งดำเนินการโดยบริษัท Oceanwide Expeditions ของเนเธอร์แลนด์: มีผู้เสียชีวิตแล้ว 3 ราย ผู้โดยสาร 1 รายอยู่ในห้องไอซียู และอีก 2 รายป่วยหนัก

เชื้อโรคนี้มักแพร่จากสัตว์ฟันแทะที่ติดเชื้อมาสู่มนุษย์ และสามารถก่อให้เกิดปัญหาระบบทางเดินหายใจและหัวใจอย่างรุนแรง ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนป้องกัน และยาที่มีอยู่สามารถรักษาได้เพียงอาการเท่านั้น

ไวรัส
ไวรัสฮันตาหลายชนิดแตกต่างกันในด้านการกระจายทางภูมิศาสตร์ อาการทางคลินิกและอัตราการเสียชีวิต ตามข้อมูลของสำนักงานสาธารณสุขแห่งสหพันธ์รัฐสวิส (FOPH) มีเพียงไวรัสฮันตาชนิดเดียวเท่านั้นที่สามารถติดต่อจากคนสู่คนได้ ทว่าไวรัสชนิดนี้พบได้ยากมาก

ไวรัสฮันตาพบได้ในทุกทวีป ชื่อนี้มาจากแม่น้ำฮันตัน ซึ่งไหลผ่านระหว่างเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ ในช่วงสงครามเกาหลีต้นทศวรรษ 1950 ทหารกว่า 3,000 นายป่วยหนักด้วยไวรัสนี้

การแพร่เชื้อ
สัตว์ฟันแทะที่ติดเชื้อ เช่น หนูทั่วไปหรือหนูบ้าน ทำหน้าที่เป็นพาหะตัวกลางในการแพร่เชื้อไวรัสฮันตาไปยังมนุษย์ เชื้อโรคมีอยู่ในน้ำลาย ปัสสาวะ และอุจจาระของพวกมัน

มนุษย์สามารถติดเชื้อได้จากการถูกสัตว์ฟันแทะที่ติดเชื้อกัด แต่ยังสามารถติดเชื้อได้จากการสัมผัสโดยตรง การสัมผัสกับอุจจาระ หรือการสูดดมฝุ่นละอองที่ปนเปื้อน ตัวอย่างเช่น อาจเกิดขึ้นระหว่างทำกิจกรรมในป่า ขณะทำงานในทุ่งนาและสวน หรือในอาคารที่ไม่ได้ใช้งานเป็นเวลานาน

สถาบันโรเบิร์ต คอค เน้นย้ำว่า ไวรัสสามารถอยู่รอดในสิ่งแวดล้อมได้นานหลายสัปดาห์ ดังนั้นการติดเชื้อจึงไม่จำเป็นต้องสัมผัสโดยตรงกับสัตว์ฟันแทะที่ติดเชื้อ ตัวอย่างเช่น การจัดการวัสดุในห้องใต้ดินหรือโรงเก็บของ หรือการเคลื่อนย้ายฟืน ก็อาจนำไปสู่การสัมผัสกับไวรัสฮันตาได้

ตามข้อมูลจากสถาบันโรเบิร์ต คอค การติดเชื้อยังสามารถเกิดขึ้นได้จากการสัมผัสผิวหนังที่แตกหรือเป็นแผลกับวัสดุที่ปนเปื้อน เช่น ฝุ่น หรือจากการบริโภคอาหารที่ปนเปื้อนอุจจาระของหนูที่ติดเชื้อ ระยะฟักตัวโดยทั่วไปคือสองถึงสี่สัปดาห์ แต่ในกรณีพิเศษอาจสั้นเพียงห้าวันหรือนานถึง 60 วันก่อนที่อาการจะปรากฏ

อาการ
อาการของการติดเชื้อไวรัสฮันตาในมนุษย์มีความรุนแรงแตกต่างกันไป และในบางกรณีอาจถึงแก่ชีวิตได้ โดยทั่วไป อาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ เช่น มีไข้ ปวดศีรษะ และปวดเมื่อยตามร่างกาย มักปรากฏขึ้นก่อน

โรคที่เกิดจากไวรัสฮันตาที่พบบ่อยที่สุดสองโรค ได้แก่ กลุ่มอาการหัวใจและปอดที่เกิดจากไวรัสฮันตา (HPS หรือ HCPS) และไข้เลือดออกที่มีภาวะไตวาย (HFRS) ซึ่งอาจทำให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับไต รวมถึงภาวะไตวายได้ โรคชนิดหลังเกิดจากเชื้อไวรัสสายพันธุ์ยุโรปและเอเชีย ในขณะที่ HPS และ HCPS เกิดจากไวรัสฮันตาจากอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ การติดเชื้อจากสายพันธุ์อเมริกันอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น ภาวะปอดบวม และภาวะหายใจล้มเหลวเฉียบพลัน (ARDS)

ตามข้อมูลของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) อัตราการเสียชีวิตของผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจหลังจากการติดเชื้อไวรัสฮันตาอยู่ที่ 38 เปอร์เซ็นต์ ส่วนข้อมูลของหน่วยงานสาธารณสุขของแคนาดา มีรายงานผู้ป่วยโรคปอดที่เกี่ยวข้องกับไวรัสฮันตาประมาณ 200 รายทั่วโลกในแต่ละปี โดยส่วนใหญ่อยู่ในทวีปอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้

กรณีที่โดดเด่นคือกรณีของ เบ็ตซี อาราคาวะ แฮ็กแมน ภรรยาของจีน แฮ็กแมน ดาราฮอลลีวูดชื่อดัง เธอเสียชีวิตเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ปีที่แล้ว ในวัย 63 ปี ตามรายงานการชันสูตรพลิกศพ ระบุว่าเสียชีวิตจากการติดเชื้อไวรัสฮันตา ศพของเธอถูกพบเคียงข้างสามีในบ้านของพวกเขาที่ซานตาเฟ รัฐนิวเม็กซิโก ตามการสืบสวน นักแสดงผู้นี้ซึ่งป่วยเป็นโรคอัลไซเมอร์ เสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือดหนึ่งสัปดาห์หลังจากภรรยาเสียชีวิต.