ประกาศความพร้อมไทยสู้กติกาโลกใหม่ รักษาตลาดเกษตรส่งออกอียู กว่า 2 หมื่นล้าน

สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) ARDA เปิดตัว “EUDR Thailand Traceability Platform” ประกาศความพร้อมไทยสู้กติกาโลกใหม่ รักษาตลาดเกษตรส่งออกEU กว่า 2 หมื่นล้าน

21 มกราคม 2569 - สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ ARDA จัดพิธีเปิดงาน “Go Live: EUDR Thailand Traceability Platform” เปิดตัวแพลตฟอร์มตรวจสอบย้อนกลับระดับประเทศที่พร้อมใช้งานจริง เพื่อรองรับกฎระเบียบ European Union Deforestation-free Regulation (EUDR) ถือเป็นก้าวสำคัญในการรักษาตลาดส่งออกสินค้าเกษตรของไทยมูลค่ากว่า 20,800 ล้านบาทต่อปี ตอกย้ำความพร้อมของไทยในการคงสถานะ“ประเทศความเสี่ยงต่ำ” ตามเกณฑ์สหภาพยุโรป โดนมีนายกฤษ อุตตมะเวทิน รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานเปิดงาน ณ โรงแรมที.เค.พาเลซ กรุงเทพฯ

โดยรองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า จากรายงานของ FAO และ UNEP (2020) ระบุว่าโลกสูญเสียพื้นที่ป่ากว่า 10 ล้านเฮกตาร์ต่อปี ในช่วงปี 2015–2020 รวมสะสมกว่า 80 ล้านเฮกตาร์ นับตั้งแต่ปี 1990 สหภาพยุโรปจึงออกกฎ EUDR กำหนดให้สินค้าที่นำเข้า EU ต้องพิสูจน์ได้ว่าไม่เกี่ยวข้องกับการตัดไม้ทำลายป่า มีพิกัดแปลงผลิตที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ และต้องปฏิบัติตามกฎหมายประเทศต้นทางอย่างถูกต้อง แม้ไทยถูกจัดอยู่ในกลุ่มประเทศความเสี่ยงต่ำ แต่การปฏิบัติตามข้อกำหนดยังเป็นความท้าทายของผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ SMEs และเกษตรกรรายย่อย

จากข้อมูล UN Comtrade ปี 2567 ไทยส่งออกสินค้าเกษตร 7 กลุ่มที่อยู่ในเกณฑ์ EUDR ได้แก่ ยางพารา, ปาล์ม, น้ำมัน, วัว, ไม้, กาแฟ, โกโก้ และถั่วเหลือง ไปสหภาพยุโรปรวมกว่า 1.85 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 6.49 หมื่นล้านบาท)

ดังนั้นการพัฒนาเครื่องมือเพี่อสร้างระบบรองรับในระดับประเทศจึงเป็นกลไกสำคัญ ที่ช่วยให้ไทยปรับตัวทันต่อกติกาโลกใหม่ และแสดงความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมในทุกขั้นตอนตลอดห่วงโซ่อุปทาน อย่างไรก็ตามในทางปฏิบัติการปฏิบัติตามข้อกำหนด EUDR จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นพิกัดแปลงผลิต หลักฐานสิทธิในที่ดิน หรือการจัดทำเอกสาร Due Diligence Statement (DDS) ซึ่งหากขาดระบบกลางที่เชื่อมโยงข้อมูลอย่างเป็นมาตรฐาน จะเป็นการเพิ่มภาระงานและต้นทุน รวมถึงเสี่ยงต่อการสูญเสียโอกาสทางการค้า โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายย่อยและเกษตรกรต้นน้ำอย่างเลี่ยงไม่ได้

ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร เปิดเผยว่า เพื่อรองรับข้อกำหนด EUDR อย่างเป็นรูปธรรม ARDA องค์การมหาชนภายใต้สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์และในฐานะหน่วยบริหารจัดการทุน(PMU) ในการบริหารงบประมาณวิจัยกองทุนด้าน ววน. ได้สนับสนุนงานวิจัย 9 โครงการสำคัญ ในปี 2568 ครอบคลุมตั้งแต่การออกแบบระบบตรวจสอบย้อนกลับ การเชื่อมข้อมูลพิกัดแปลงผลิต–ภาพถ่ายดาวเทียม การทวนสอบสิทธิที่ดิน การปรับมาตรฐานแผนที่เกษตร การตรวจสอบกฎหมายไม้ไทย การวิเคราะห์ตลาด ไปจนถึงการสร้างเครือข่ายวิทยากรถ่ายทอดสู่เกษตรกรกว่า 1,000 รายในพื้นที่เป้าหมาย

สำหรับแพลตฟอร์ม EUDR Thailand Traceability Platform ทำหน้าที่เป็น ศูนย์กลางการจัดทำ Due Diligence Statement (DDS) ที่ถูกต้อง แม่นยำ และเป็นไปตามข้อกำหนดของ EU ช่วยลดความซ้ำซ้อนและข้อผิดพลาดในการจัดทเอกสารซึ่งจะเป็นการช่วยเพิ่มความเชื่อมั่นให้คู่ค้าในยุโรป และสนับสนุนให้ไทยสามารถคงสถานะประเทศความเสี่ยงต่ำได้อย่างต่อเนื่อง โดยระบบถูกออกแบบให้ใช้งานง่าย รองรับทั้งผู้ประกอบการรายใหญ่ SMEs และเกษตรกรรายย่อย

ทั้งนี้ ARDA จะเปิดให้ใช้งานแพลตฟอร์มดังกล่าวตั้งแต่ 21 มกราคม 2569 เป็นต้นไปทาง https://eudrthai.com/cms/admin/login โดยผู้ประกอบการที่จะนำสินค้าเข้าสู่ตลาดสหภาพยุโรปเป็นครั้งแรกจะยื่น DDS เพียงครั้งเดียว ขณะที่ผู้ประกอบการปลายน้ำและผู้ค้าไม่ต้องยื่นซ้ำ แต่ต้องเก็บและส่งต่อหมายเลขอ้างอิงของ DDS เดิม ส่วนผู้ประกอบการรายย่อยในระดับผู้ผลิตเบื้องต้นสามารถยื่นเอกสารรับรองแบบครั้งเดียว (one-off simplified declaration) เพื่อใช้แทนการยื่น DDS ทุกครั้ง

นอกจากนี้ ภายในงานยังมีการจัดแสดงนิทรรศการสรุปสาระสำคัญของกฎระเบียบ EUDR และเทคโนโลยี ของแพลตฟอร์มที่สามารถรวบรวมพิกัดแปลงปลูก (Geolocation) เพื่อออกเอกสาร Due Diligence Statement (DDS) ได้อย่างถูกต้อง รวมถึงการนำเสนอที่มาของมาตรการ ฐานข้อมูลกฎหมายที่เกี่ยวข้องกว่า 15 ฉบับ และความสำเร็จของเครือข่ายถ่ายทอดความรู้ทั่วประเทศ

"ปี 2569 จะเป็นปีที่เกษตรไทยก้าวขึ้นสู่บนเวทีโลกในฐานะผู้ผลิตที่รับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง ARDA เชื่อมั่นว่าแพลตฟอร์มนี้จะเป็นเครื่องมือสำคัญที่ใช้งานได้จริง ช่วยสร้างรายได้ เพิ่มความมั่นคงให้เกษตรกร และรักษาผืนป่าไทยควบคู่การเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน" ดร.ทวีศักดิ์กล่าวปิดท้าย