40ปีEMSส่งด่วนออริจินัล จากยุคจดหมายสู่เศรษฐกิจอีคอมเมิร์ซ

บริการไปรษณีย์ด่วนพิเศษในประเทศ (Domestic Express Mail Service) หรือที่เรียกกันติดปากว่า EMS เปิดให้บริการในประเทศไทยอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 15 เมษายน 2529 ในยุคที่ธุรกิจและธุรกรรมของประเทศไทยยังขับเคลื่อนด้วยเอกสาร โทรศัพท์บ้าน และแฟกซ์ การส่งหนังสือราชการ เอกสารธุรกิจ หรือแม้แต่ธนาณัติจำเป็นต้องใช้เวลาและพึ่งพากระบวนการขนส่งที่ยังมีข้อจำกัดด้านความรวดเร็ว ความเร็วในการจัดส่งจึงไม่ได้หมายถึงแค่ความสะดวก แต่ยังหมายถึงโอกาส ความต่อเนื่องของงาน และความได้เปรียบเชิงธุรกิจ

การเกิดขึ้นของ EMS ในเวลานั้น จึงเป็นการยกระดับความคาดหวังของผู้คนต่อการส่งเอกสารสำคัญ พร้อมกับยกระดับมาตรฐานการส่งไปรษณีย์ และมีบริการรับประกันการส่งถึงปลายทางอย่างรวดเร็วในเวลาที่กำหนด นับจากนั้น EMS จึงกลายเป็นทางเลือกที่ตอบโจทย์ความส่งด่วนทันใจ ทำให้ความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จนต้องขยายเครือข่ายบริการจาก 41 ปณ. ที่ให้บริการระหว่างกรุงเทพฯ กับบางพื้นที่ของจังหวัดนนทบุรี สมุทรปราการ นครราชสีมา เชียงใหม่ และสงขลา เป็น 82 ปณ.ทั่วประเทศในเวลาไม่นาน

และได้มีการขยายการบริการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง มีทั้งการเปิดบริการไปรษณีย์ด่วนพิเศษเก็บเงิน และค่อยๆ เปลี่ยนบทบาทจากบริการส่งด่วนทั่วไป สู่เครื่องมือทางการค้าอย่างชัดเจน ทำให้การค้าทางไกลเดินหน้าได้คล่องตัวและน่าเชื่อถือ และยังขยายจุดรับฝากเป็น 325 ปณ. ครอบคลุม 73 จังหวัดทั่วประเทศ EMS ไม่ได้เป็นเพียงบริการส่งด่วนอีกต่อไป แต่กำลังก้าวมาเป็นหนึ่งในกลไกที่ช่วยขับเคลื่อนกิจกรรมทางเศรษฐกิจของประเทศ

แม้ EMS จะเติบโตอย่างรวดเร็วและมีผู้ใช้บริการเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง แต่ EMS ก็ยังไม่หยุดพัฒนา ในปี 2541 ได้นำระบบคุณภาพ ISO 9001 มาใช้กับบริการ EMS ในประเทศ และได้รับใบรับรองระบบคุณภาพมาตรฐานในปี 2542 เป็นแห่งแรกในภูมิภาคเอเชีย ถือเป็นก้าวสำคัญที่การันตีว่าบริการไปรษณีย์ไทยมีมาตรฐานสากลและสามารถแข่งขันกับผู้ให้บริการโลจิสติกส์ระดับโลกได้ และผู้ใช้บริการสามารถตรวจสอบสถานะสิ่งของส่ง EMS ได้ทางเว็บไซต์ไปรษณีย์ไทยตั้งแต่ปี 2547 เป็นต้นมา

จนกระทั่งในช่วงเวลาที่เทคโนโลยีดิจิทัลและอินเทอร์เน็ตเริ่มเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวัน ไปรษณีย์ไทยได้พัฒนาและยกระดับบริการ EMS ให้ตอบโจทย์ยุคใหม่ ทั้งในด้านความรวดเร็ว ความแม่นยำ และการนำเทคโนโลยีเข้ามาเสริมประสิทธิภาพ โดยเฉพาะระบบติดตามสถานะ (Track & Trace) ที่ช่วยให้ผู้ใช้บริการสามารถตรวจสอบการจัดส่งได้ตลอด 24 ชั่วโมง

ขณะเดียวกัน บริการ EMS ของประเทศไทยยังได้รับการยอมรับในระดับสากลอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2552 ได้รับรางวัล EMS Cooperative Performance Award (Bronze Level) และรางวัล EMS Cooperative Performance Award (Silver Level) ปี 2554 จาก EMS Cooperative ภายใต้องค์การไปรษณีย์โลก (UPU) ซึ่งเป็นรางวัลที่ประเมินประสิทธิภาพโดยรวมของบริการ EMS ทั้งด้านความรวดเร็วในการจัดส่ง คุณภาพการเชื่อมต่อเครือข่ายระหว่างประเทศ และความน่าเชื่อถือของระบบ Track & Trace ที่สะท้อนการพัฒนาด้านคุณภาพบริการของประเทศไทยที่ยกระดับขึ้นได้ตามมาตรฐานสากล

และเมื่อมาถึงในยุคที่แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซและโซเชียลคอมเมิร์ซ มีการเติบโตและใช้กันอย่างแพร่หลาย ท่ามกลางการแข่งขันที่รุนแรงของตลาดขนส่ง ไปรษณีย์ไทยยังคงยืนหยัดด้วยจุดแข็งด้านเครือข่ายที่ครอบคลุมและความน่าเชื่อถือ พร้อมเร่งยกระดับ EMS อย่างต่อเนื่อง ทั้งการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านโลจิสติกส์ การขยายศักยภาพศูนย์คัดแยก การนำเทคโนโลยีดิจิทัลและระบบอัตโนมัติเข้ามาใช้การยกระดับคุณภาพการนำจ่ายทุกวัน (ไม่มีวันหยุด) รวมถึงการพัฒนาระบบไอทีและแพลตฟอร์มบริการให้รองรับปริมาณงานที่เพิ่มขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการปรับรูปแบบองค์กรให้มีความคล่องตัวมากขึ้น เพื่อตอบโจทย์ ผู้ประกอบการอีคอมเมิร์ซรายใหญ่และผู้ค้ารายย่อยทั่วประเทศ

ต้องยอมรับว่าตลอดระยะเวลา 40 EMS ส่งด่วน คือ Flagship ของไปรษณีย์ไทยที่ได้รับความนิยมและสร้างรายได้สูงสุดมาอย่างต่อเนื่อง และเมื่อโลกก้าวเข้าสู่ยุคที่เศรษฐกิจและสังคมขับเคลื่อนด้วยดิจิทัลเต็มรูปแบบ โดยเฉพาะการมาถึงของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) บริการ EMS จึงไม่ได้หยุดอยู่แค่ “การขนส่ง” แต่ก้าวสู่การเป็น Lifestyle Logistics ไปรษณีย์ไทยมองบทบาทของตนเองมากกว่าผู้รับ-ส่งสิ่งของ แต่เป็นผู้เชื่อมโยงการใช้ชีวิต การค้า และข้อมูลเข้าด้วยกันอย่างไร้รอยต่อ ผ่านการบริหารจัดการโลจิสติกส์อัจฉริยะที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีและข้อมูล (Data-Driven Logistics) โดยมีการยกระดับบริการอย่างต่อเนื่อง ทั้งระบบ Digital Post ID (D/ID) หรือระบบจ่าหน้าดิจิทัล ที่ช่วยแก้ปัญหาที่อยู่ไม่ชัดเจน เพิ่มความแม่นยำในการนำจ่ายได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงการนำ AI และ Big Data มาวิเคราะห์และวางแผนเส้นทางนำจ่าย การจัดรอบขนส่ง และการบริหารจัดการทรัพยากร เพื่อให้พัสดุถึงมือผู้รับได้รวดเร็ว แม่นยำ และสอดคล้องกับพฤติกรรมของผู้ใช้บริการในแต่ละพื้นที่

การเดินทางตลอด 40 ปีของ EMS สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า “ความด่วน” ไม่ได้หมายถึงเพียงความเร็วในการจัดส่ง แต่คือความสามารถในการปรับตัวให้ทันโลก เข้าใจความต้องการของสังคมในแต่ละยุค และพัฒนาโซลูชันที่ตอบโจทย์ได้อย่างแท้จริง และก้าวต่อไปของ EMS จึงไม่ใช่เพียงการ “ส่งด่วน” แต่คือการมุ่งสู่การเป็น Lifestyle Logistics ของประเทศ ที่เชื่อมโยงผู้คน ธุรกิจ และเศรษฐกิจเข้าด้วยกันด้วยเทคโนโลยี ข้อมูล และนวัตกรรม พร้อมยืนหยัดเป็นบริการที่คนไทยไว้วางใจ และเติบโตไปพร้อมกับทุกช่วงจังหวะของชีวิตคนไทยในอนาคต.