เมื่อ 'ดอน' เจอ 'ลาฟรอฟ' ที่มอสโก : คุยเรื่องน้ำมัน-ก๊าซรัสเซียไหม?

(ผมกำลังรอเวอร์ชั่นจากกระทรวงการต่างประเทศไทยว่ามีแง่มุมไหนที่มองจากไทยที่ทางรัสเซียมองข้ามหรือไม่)

ลาฟรอฟบอกว่า รัสเซียให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ของเขากับประเทศไทยเป็นอย่างมาก

เพราะไทยเป็นพันธมิตรที่เก่าแก่ที่สุดของเราในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ประเทศไทยได้พัฒนาความสัมพันธ์กับรัสเซียมาโดยตลอดบนพื้นฐานของการเคารพซึ่งกันและกัน ความเสมอภาค และผลประโยชน์ร่วมกัน

เขาบอกว่านี่เป็น “ช่วงเวลาที่ยากลำบาก” และรัสเซียได้รับคำแนะนำที่ดีในความสัมพันธ์ทวิภาคีโดยการรักษาผลประโยชน์ของชาติและประชาชน

ประเทศไทยเป็นพันธมิตรที่เก่าแก่ที่สุดของรัสเซียในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และปีนี้เป็นปีครบรอบ 125 ปีของความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างประเทศไทย-รัสเซีย

เป็นความสัมพันธ์ที่ได้ก่อตั้งขึ้นระหว่างการเสด็จเยือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ที่กรุงเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กในเดือนกรกฎาคม 2440

รัฐมนตรีรัสเซียเท้าความด้วยเมื่อปลายศตวรรษที่ 19 ประเทศรัสเซียได้สนับสนุนทางการเมืองแก่ไทย ซึ่งทำให้ไทยสามารถดำรงความเป็นเอกราชได้

ไทยกับรัสเซียมีการจัดตั้งการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในระดับสูงสุดอยู่เป็นประจำ

โดยเฉพาะอย่างยิ่งประธานาธิบดีแห่งสหพันธรัฐรัสเซีย นายวลาดิมีร์ ปูติน ได้พูดคุยกับนายกรัฐมนตรีของไทยเกี่ยวกับการประชุมสุดยอด BRICS ที่เซียะเหมิน (PRC, เมื่อวันที่ 5 กันยายน 2560) และการประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออกครั้งที่ 13 (EAS) ที่ประเทศสิงคโปร์ เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2561

การปฏิบัติงานสำหรับการประชุมของหัวหน้ารัฐบาลของทั้ง 2 ประเทศในงานประชุมระดับนานาชาติที่สำคัญได้มีการพัฒนาเพิ่มมากขึ้น

ไม่ว่าจะเป็นงานที่จัดขึ้นในเดือนพฤศจิกายน 2557 ของ EAC ครั้งที่ 9 ในประเทศเมียนมา และในเดือนพฤศจิกายน 2558 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการประชุมสุดยอด APEC ที่จัดขึ้นที่ประเทศฟิลิปปินส์ และในเดือนพฤศจิกายน 2562 ที่ประเทศไทย

มีการเจรจาระหว่างกระทรวงต่างประเทศในระหว่างที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของไทยได้เยือนกรุงมอสโก ในเดือนมีนาคม 2556, เดือนกรกฎาคม 2558 และกุมภาพันธ์ 2562 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศรัสเซีย นายเซอร์เกย์ ลาฟรอฟ (Sergey Lavrov) ได้มาเยือนกรุงเทพฯ ในปี 2547, 2552, 2560 และในปี 2562 ตามลำดับ

ในปีนี้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศรัสเซียและไทยได้จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง การประชุมนอกรอบของอาเซียน ณ กรุงพนมเปญ เมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2565 และได้มีการสนทนาผ่านทางโทรศัพท์ 2 ครั้ง (เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม และ 27 มิถุนายนในปีนี้)

ประเด็นที่เกี่ยวกับภาวะปัจจุบันอยู่ตรงที่ลาฟรอฟบอกว่าภายใต้เงื่อนไขที่มาจากแรงกดดันอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อนจาก "กลุ่มประเทศตะวันตก" ฝ่ายไทยยังคง “รักษาตำแหน่งที่เป็นกลาง” เกี่ยวกับการปฏิบัติการทางทหารพิเศษสำหรับกองกำลังสหพันธรัฐรัสเซียในยูเครน

การที่ไทย “ปฏิเสธที่จะเข้าร่วมกับข้อจำกัดต่างๆ ในการต่อต้านรัสเซีย” นั้นเป็นการแสดงออกอีกครั้งว่าเป็นการยืนยันถึงความสัมพันธ์ทวิภาคีที่ไม่อยู่ภายใต้ความผันผวนนั้น

คณะกรรมาธิการระหว่างรัสเซีย-ไทย เพื่อความร่วมมือด้านทวิภาคีมีบทบาทสำคัญในการติดต่อประสานงานทางการค้า เศรษฐกิจ และการลงทุน ในเดือนธันวาคม 2561 มีการประชุมครั้งที่ 7 ที่กรุงเทพฯ ในระหว่างที่มีการหารือเกี่ยวกับสถานะ แนวโน้ม และลำดับความสำคัญของความร่วมมือทางเศรษฐกิจ

โดยเมื่อสิ้นปี 2564 นั้น ปริมาณการค้าระหว่างกันอยู่ที่ 2.29 พันล้านดอลลาร์ (+28.9%) ในขณะที่การส่งออกของรัสเซียมีมูลค่าเกิน 494 ล้านดอลลาร์ และการนำเข้ามีมูลค่า 1.79 พันล้านดอลลาร์

ในช่วง 6 เดือนแรกของปีนี้ ปริมาณการค้าลดลง 10.2% เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันในปี 2564 อยู่ที่ 982.4 ล้านเหรียญสหรัฐ การส่งออกของรัสเซียเพิ่มขึ้น 5.5% (สูงสุด 259.6 ล้านดอลลาร์) การนำเข้าจากไทย 11.7% (722.8 ล้านดอลลาร์)

การส่งออกของรัสเซียประกอบด้วยโลหะและผลิตภัณฑ์โลหะ เครื่องจักร อุปกรณ์และยานพาหนะ ผลิตภัณฑ์ของอุตสาหกรรมเคมีและเยื่อกระดาษและกระดาษ ผลิตภัณฑ์แร่ และผลิตภัณฑ์จากไม้ ในประเทศไทยมีการซื้อผลิตภัณฑ์ในอุตสาหกรรมหลายประเภท อาทิเช่น สินค้าเกษตร สิ่งทอ เสื้อผ้า รองเท้า และอัญมณีล้ำค่า

ข้อกำหนดต่างๆ ที่ดีนั้นได้พัฒนาขึ้นเพื่อพัฒนาความร่วมมือในทางปฏิบัติในด้านการเกษตร กรอบกฎหมายเฉพาะด้านที่ดีขึ้นได้ถูกสร้างขึ้นมา

โดยทั้ง 2 ฝ่ายได้มีความสนใจร่วมกันในการจัดหาพืชผลทางการเกษตร เนื้อสัตว์ ปลาและอาหารทะเลไปยังตลาดของทั้ง 2 ประเทศ

บริษัทไทยได้ลงทุนมหาศาลในการพัฒนานิคมอุตสาหกรรมเกษตรในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศรัสเซีย โดยภาคพลังงานและการบินก็มีแนวโน้มดีเช่นกัน

ความสำคัญต่อการส่งเสริมงานต่างๆ ในส่วนวิทยาศาสตร์และเทคนิคของความสัมพันธ์ทวิภาคีในด้านต่างๆ เช่น ข้อมูลและเทคโนโลยีชีวภาพ การใช้อวกาศและพลังงานปรมาณูอย่างสันติ ตลอดจนการพัฒนาร่วมกันและการประยุกต์ใช้ผลิตภัณฑ์นวัตกรรมในด้านการแพทย์

ปัจจุบันได้ดำเนินมาตรการขยายความร่วมมือด้านการศึกษาและวัฒนธรรม ปัจจุบันมีนักศึกษาไทยประมาณ 350 คน กำลังศึกษาอยู่ในสถาบันอุดมศึกษาในประเทศรัสเซีย ภาษาไทยได้มีการเรียนการสอนที่สถาบันความสัมพันธ์ระหว่างประเทศแห่งรัฐ ณ กรุงมอสโก ของกระทรวงการต่างประเทศรัสเซีย มหาวิทยาลัยมอสโก, มหาวิทยาลัยเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก และมหาวิทยาลัยอื่นๆ ได้เปิดภาควิชาภาษารัสเซียและศูนย์ศึกษารัสเซียในมหาวิทยาลัยชั้นนำของประเทศไทย และหลักสูตรที่เกี่ยวข้องไว้ในหลักสูตรของโรงเรียนมัธยมศึกษาไทยหลายแห่ง

ตั้งแต่ปี 2555 ศูนย์รัสเซียได้เปิดดำเนินการที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (กรุงเทพฯ) ภายใต้การอุปถัมภ์ของมูลนิธิรุสกี มีร์

โดยวันที่ 5-7 สิงหาคมปีนี้

ประเด็นของการกลับมาเปิดเที่ยวบินตรงระหว่างทั้ง 2 ประเทศกำลังคลี่คลายลง รัฐบาลไทยอนุมัติให้รวมวัคซีนสปุตนิกวีและสปุตนิกไลท์เพื่อไม่ต้องมีการกักตัว ขั้นตอนเหล่านี้จะนำไปสู่การเริ่มต้นใหม่ในกลุ่มนักท่องเที่ยวระหว่างกัน (จากสถิติในปี 2019 มีนักท่องเที่ยว 1.48 ล้านคน ในปี 2020 มีนักท่องเที่ยว 587,000 คน และในปี 2564 มีนักท่องเที่ยว 1,175,000 คน)

ทั้งหมดนี้เป็นข้อความที่เผยแพร่ให้สาธารณชนทราบ...ที่อยากรู้คือการพูดคุยเรื่องที่ไทยจะคาดหวังจะให้รัสเซียช่วยด้านพลังงานในยามราคาน้ำมันและก๊าซพุ่งสูงขึ้นนั้นมีข้อตกลงอย่างไรบ้าง

และทำอย่างไรรัสเซียจึงจะเร่งความพยายามที่จะซื้อสินค้าจากไทยมากขึ้นกว่าที่เป็นอยู่ ซึ่งต้องถือว่ายังอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าที่ควรจะเป็นอย่างมาก.