พอญี่ปุ่นเสริมเขี้ยวเล็บ จีนก็ส่งเสียงคำรามตอบ!

นายกฯ ฟูมิโอะ กิชิดะ กล่าวในการแถลงข่าวว่า “สภาพแวดล้อมด้านความปลอดภัยโดยรอบญี่ปุ่นกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว”

และสำทับว่า “ผมจะปฏิบัติภารกิจในฐานะนายกรัฐมนตรีอย่างเด็ดเดี่ยวเพื่อปกป้องประเทศชาติและประชาชนท่ามกลางจุดเปลี่ยนของประวัติศาสตร์”

เขาเน้น “จุดเปลี่ยนครั้งประวัติศาสตร์” เป็นหัวใจของการที่ต้องปรับเปลี่ยนนโยบาย

ที่ในอดีตเป็นเรื่องละเอียดอ่อนที่คนญี่ปุ่นจะพยายามหลีกเลี่ยงที่จะกล่าวถึง

นั่นคือเรื่องของกองกำลังทางทหาร

เพราะรอยด่างที่ญี่ปุ่นเคยร่วมมือกับเยอรมนีในการทำสงครามกับตะวันตกจนถูกทำลายด้วยระเบิดปรมาณูที่ฮิโรชิมาและนางาซากิ

คิชิดะบอกว่า รัฐบาลได้ทำการจำลองสถานการณ์เพื่อประเมินว่าประเทศญี่ปุ่นวันนี้มีความสามารถในการป้องกันตนเองจากภัยคุกคามเพียงพอหรือไม่

และสรุปอย่างน่าตกใจว่า “ความเข้าใจของผมคือขีดความสามารถในปัจจุบันยังไม่เพียงพอ”

อีกทั้งยังวิเคราะห์ในฐานะผู้รับผิดชอบกองทัพด้วยว่า ญี่ปุ่นต้องเสริมความแข็งแกร่งในบางด้าน เช่น ศักยภาพในการตอบโต้หากถูกโจมตี

และยังต้องเพิ่มประสิทธิภาพทางด้านการป้องกันประเทศด้านไซเบอร์

เพราะ "เส้นแบ่งระหว่างสถานการณ์ฉุกเฉินกับช่วงเวลาสงบสุขกำลังเลือนรางมากขึ้นเรื่อยๆ"

นี่เป็นภาษาของนักการเมืองที่กำลังใช้ศัพท์แสงทางยุทธศาสตร์ทางทหารมาบรรยายสรุปให้ประชาชนทั่วไปได้เข้าไปด้วยภาษาง่ายๆ ที่สะท้อนทิศทางใหม่ของรัฐบาล

เอกสารประวัติศาสตร์ฉบับนี้เป็นการวางนโยบายพื้นฐานสำหรับการทูตและกลาโหมได้รับการแก้ไขเป็นครั้งแรก

นับตั้งแต่ก่อตั้งในปี 2013 เอกสารอีก 2 ฉบับคือ "ยุทธศาสตร์การป้องกันประเทศ" และ "แผนพัฒนากองกำลังป้องกันประเทศ"

เอกสารที่วางแผนทางยุทธศาสตร์ทางทหารที่ว่านี้ รัฐบาลญี่ปุ่นเรียกว่า National Security Strategy หรือ NSS หรือ "แนวทางโครงการป้องกันประเทศ"

เอกสารชุดนี้มีขึ้นเป็นครั้งแรกในปี 1976 อันเป็นปีที่ทั้งโลกตกอยู่ภายใน “สงครามเย็น”

พอบรรยากาศสงครามเย็นเริ่มผ่อนคลาย NSS ก็ปรับยุทธศาสตร์ออกจากแนวคิดเดิมที่มีกองทัพไว้เพื่อป้องกันตัวเองเป็นหลัก

แต่เพราะข้อจำกัดของรัฐธรรมนูญ รัฐบาลญี่ปุ่นเกือบทุกชุดก็วางจุดยืนไว้ในแนวทางที่ยังพึ่งพิงสหรัฐฯ สำหรับการป้องกันประเทศ

มีการเปรียบเทียบว่า ภายใต้ข้อตกลงระหว่างโตเกียวกับวอชิงตันนั้น สหรัฐฯ รับบทเป็น "หอก" และญี่ปุ่นเป็น "เกราะกำบัง"

แต่ในอนาคตกองกำลังญี่ปุ่นจากการเน้นที่ระบบการตั้งรับด้วยการสกัดขีปนาวุธมาเป็น "การป้องกันทางอากาศและขีปนาวุธแบบบูรณาการ"

จุดระหองระแหงระหว่างญี่ปุ่นกับจีนคือบริเวณรอบเกาะ Senkaku (ที่จีนเรียก “เตี้ยวหยู”) ที่ต่างฝ่ายต่างอ้างความเป็นเจ้าของ

เอกสารญี่ปุ่น NSS ระบุชัดแจ้งว่า จีนเป็น "ความท้าทายเชิงกลยุทธ์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยเผชิญมา"

ทั้งๆ ที่เดิมเคยเรียกประเด็นขัดแย้งนี้ว่าเป็น "ความกังวลของประชาคมนานาชาติ”

ทันทีที่ญี่ปุ่นประกาศแนวทางเสริมเขี้ยวเล็บใหม่ ปักกิ่งก็ออกมาต่อต้านฉับพลัน

สถานเอกอัครราชทูตจีน ณ กรุงโตเกียว ออกแถลงการณ์ว่าญี่ปุ่น "กล่าวอ้างอย่างผิดๆ ว่าท่าทีภายนอกและกิจกรรมทางทหารของจีนเป็น 'ประเด็นที่น่ากังวลอย่างยิ่ง' ต่อประชาคมระหว่างประเทศ"

จีนอ้างว่าเอกสารของญี่ปุ่นจงใจ "บิดเบือนข้อเท็จจริงพื้นฐานอย่างร้ายแรง ละเมิดเจตนารมณ์ของเอกสารทางการเมืองทั้ง 4 ฉบับ ระหว่างจีนและญี่ปุ่น จงใจยุยงให้เกิดภัยคุกคามจากจีน และกระตุ้นให้เกิดความตึงเครียดและการเผชิญหน้าในระดับภูมิภาค"

โดยจีนอ้างถึงสนธิสัญญาสำคัญและแถลงการณ์ร่วมของทั้ง 2 ประเทศ

ปักกิ่งกล่าวหาญี่ปุ่นมีเป้าหมายที่จะสร้างและขยาย เครือข่ายพหุภาคี กับพันธมิตรและประเทศที่มีแนวคิดเดียวกัน ซึ่งรวมถึงสหรัฐฯ ออสเตรเลีย เกาหลีใต้ อินเดีย และกลุ่มประเทศอาเซียน

เอกสารของญี่ปุ่นยังชี้ให้เห็นถึงการตระหนักถึง การป้องกันทางไซเบอร์ที่ใช้งานอยู่

โดยซึ่งผู้โจมตีทางไซเบอร์จะถูกตรวจสอบและแทรกซึมเพื่อจัดการกับแหล่งที่มาของการโจมตีอย่างรวดเร็ว

จึงต้องมีการออกกฎหมายใหม่เพื่อรับกับความเปลี่ยนแปลงทั้งหลายทั้งปวงนี้

โดยยอดรวมแล้ว งบประมาณค่าใช้จ่ายด้านกลาโหมของญี่ปุ่นภายใต้แผนใหม่จะเพิ่มขึ้นเป็น 43 ล้านล้านเยน (ประมาณ 11 ล้านล้านบาท) ในช่วงระยะเวลา 5 ปี ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2566 ถึงปีงบประมาณ 2570

ซึ่งสูงกว่าแผนปัจจุบัน 1.5 เท่า งบประมาณ

รวมถึงงบประมาณการเพิ่มหน่วยยามฝั่ง โครงสร้างพื้นฐานสาธารณะ การวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี จะเข้าใกล้ 2% ของ GDP ปัจจุบันในปีงบประมาณ 2027

รัฐบาลของคิชิดะมีเป้าหมายที่จะขึ้นภาษีเพื่อเป็นเงินทุนสำหรับค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น

สมาชิกพรรค Liberal Democratic Party ของรัฐบาลกำลังถกแถลงว่าจะออกพันธบัตรหรือลดการใช้จ่ายที่อื่น

นายกฯ คิชิดะบอกว่า “ผมตรวจสอบอย่างถี่ถ้วนว่าเป็นการดีจริงๆ หรือไม่ที่จะนำเงินไปซื้อขีปนาวุธโดยการกู้เงินมาใช้”

และสรุปว่าจะต้องจัดหาแหล่งเงินทุนที่มั่นคงและถาวร

ตั้งแต่ปี 1976 งบประมาณด้านกลาโหมของญี่ปุ่นถูกจำกัดไว้ที่ 1% ของ GDP โดยรัฐบาลของนายกรัฐมนตรีตากิโอะ มิกิ

ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา งบทหารก็จะอยู่ในเกณฑ์ไม่เกิน 1% ของ GDP มาตลอด

คิชิดะเรียกร้องความร่วมมือและความเข้าใจจากสาธารณชน

“ความสำคัญของการตระหนักรู้ร่วมกันเกี่ยวกับการปกป้องประเทศของเราคือสิ่งที่เราเรียนรู้จากชาวยูเครน”

เขากล่าวเสริมว่า “ในจุดเปลี่ยนของนโยบายความมั่นคงของประเทศนี้ ผมขอความเข้าใจกับประชาชนเพื่อเติมเต็มความรับผิดชอบของเราต่อคนรุ่นหลัง”

ขณะที่จีนคัดค้าน สหรัฐฯ ก็แสดงความยินดีและสนับสนุนอย่างฉับพลัน

 ประธานาธิบดีโจ ไบเดน เขียนขึ้นทวิตเตอร์ว่า "พันธมิตรของเราเป็นรากฐานที่สำคัญของอินโดแปซิฟิกที่เสรีและเปิดกว้าง และเรายินดีที่ญี่ปุ่นมีส่วนร่วมในสันติภาพและความเจริญรุ่งเรือง"

เจค ซัลลิแวน ที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐฯ กล่าวว่า

"วันนี้ญี่ปุ่นได้ดำเนินการอย่างกล้าหาญและเป็นประวัติศาสตร์เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งและปกป้องอินโดแปซิฟิกที่เสรีและเปิดกว้าง ด้วยการนำยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติ ยุทธศาสตร์การป้องกันประเทศ และโครงการเสริมสร้างกลาโหมฉบับใหม่มาใช้"

เมื่อทุกฝ่ายต่างเสริมเขี้ยวเล็บทางทหาร ความตึงเครียดก็กลายเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้.