‘สนามแข่งขันหลักของจีนกับสหรัฐฯ อยู่ที่เศรษฐกิจ ไม่ใช่การเมือง!’

จีที : คุณเสนอว่าหากประธานาธิบดีโจ ไบเดน ของสหรัฐฯ ฉลาดจริง เขาควรแสร้งทำเป็นแข็งกร้าวกับจีนแต่เพียงผิวเผิน แต่ในความเป็นจริงพยายามแสวงหาความร่วมมือ

แต่สิ่งที่เรากำลังเห็นอยู่ตอนนี้ดูเหมือนจะตรงกันข้าม

สหรัฐฯ ยืนยันไม่แสวงหาสงครามเย็นครั้งใหม่ แต่ความเคลื่อนไหวของการปิดล้อม (containment) การแยกขั้วโลก (decoupling) และการลดความเสี่ยง (de-risking) นั้นเพิ่มมากขึ้น

คุณคิดว่าอะไรคือสาเหตุหลักของเรื่องนี้?

Mahbubani : ผมคิดว่าเหตุผลหลักของการแข่งขันนี้คือกฎเหล็กของภูมิรัฐศาสตร์ที่มีอายุประมาณ 2,000 ปี

เมื่อใดก็ตามที่มหาอำนาจเกิดใหม่อันดับ 1 ของโลก ซึ่งปัจจุบันคือจีนกำลังจะแซงหน้ามหาอำนาจอันดับ 1 ของโลก ซึ่งปัจจุบันคือสหรัฐฯ มหาอำนาจอันดับ 1 ของโลกจะเบียดอำนาจเกิดใหม่อันดับ 2 ของโลกลงเสมอ นี่เป็นกฎเหล็กของภูมิรัฐศาสตร์

นั่นคือเหตุผลที่คุณจะได้เห็นการแข่งขันนี้ดำเนินต่อไป

แต่ในขณะเดียวกัน สหรัฐฯ จะพยายามต่อไปจนกว่าจะถึงจุดหนึ่ง และตระหนักว่าพวกเขาไม่สามารถหยุดจีนได้

เมื่อตระหนักว่าพวกเขาไม่สามารถหยุดจีนได้ ก็หวังว่าจะฟังคำแนะนำของผม และใช้นโยบายที่ฉลาดกว่าในการพยายามรวมจีนเข้ากับระเบียบโลกที่จีนและสหรัฐฯ สามารถสร้างร่วมกันได้

จีที : ด้วยการติดต่อระดับสูงที่เพิ่มขึ้นระหว่างจีนและสหรัฐฯ และการแลกเปลี่ยนระดับบุคคลต่อประชาชนอย่างค่อยเป็นค่อยไป การคาดการณ์ของคุณเกี่ยวกับแนวโน้มความสัมพันธ์จีน-สหรัฐฯ ในอนาคตอันใกล้นี้เป็นอย่างไร

Mahbubani : เป็นข่าวดีจริงๆ หากฝ่ายบริหารของไบเดนพยายามมีทั้งความร่วมมือและการแข่งขัน เพราะมีเสียงบางเสียงในสหรัฐฯ ที่เป็นเสียงสุดโต่งต้องการเพียงการแข่งขันล้วนๆ ไม่ใช่ความร่วมมือ

ผมคิดว่าในตอนแรกฝ่ายบริหารของไบเดนมีความเชื่อว่าหลายประเทศในโลกจะเร่งรีบสนับสนุนสหรัฐฯ ในความพยายามของพวกเขาที่จะสกัดหรือโดดเดี่ยวจีน แต่ก็พบว่าไม่มีสักกี่ประเทศในโลก แม้แต่พันธมิตรที่ใกล้ชิดที่สุดของพวกเขาบางส่วนที่จะมีความกระตือรือร้นที่จะพยายามปิดล้อมจีน

ดังนั้นจึงต้องใช้เวลา 2 ปีกว่าที่ฝ่ายบริหารของไบเดนจึงจะเข้าใจว่าโลกไม่ได้เข้าร่วมกับพวกเขา

ผมคิดว่านี่เป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ฝ่ายบริหารของไบเดนเผชิญหน้าจีนน้อยลง และตอนนี้ก็แสดงความยินดีที่จะมีส่วนร่วมในการหารือกับจีนอีกครั้ง

แต่แม้ในขณะที่มีการหารือกับจีน รัฐบาลของไบเดนก็ทราบเช่นกันว่ามีฉันทามติต่อต้านจีนที่แข็งแกร่งมากในการเมืองของชาวอเมริกัน ในสภาคองเกรส ในเพนตากอน และแม้ในความคิดเห็นสาธารณะ

นั่นคือเหตุผลที่ฝ่ายบริหารของไบเดนไม่สามารถถูกมองว่าอ่อนแอต่อจีนได้

ในบางครั้งพวกเขาก็ต้องออกแถลงการณ์ด้วยภาษาที่รุนแรงและไม่เป็นมิตรเพียงเพื่อทำให้คนประเทศของตนสงบลง

นั่นคือเหตุผลว่าทำไมผมจึงบอกว่าเป็นการดีกว่าที่ประธานาธิบดีไบเดนจะพูดแข็งกร้าวกับจีนต่อไปเพื่อปกป้องตนเองในประเทศ แต่ยังคงปฏิบัติหน้าที่เพื่อร่วมมือกับจีนต่อไป

จีที : คุณมองโลกในแง่ดีเกี่ยวกับการกลับมาของเสียงที่มีเหตุผลในแวดวงการเมืองของสหรัฐฯ และความคิดเห็นสาธารณะในอนาคตหรือไม่?

Mahbubani : ผมคิดว่าสหรัฐอเมริกามีระบบการเมืองที่เปิดกว้างและมีพลังมากระบบหนึ่งในโลก มันเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ

ในช่วงหนึ่ง ลูกตุ้มแกว่งไปสู่ความรู้สึกต่อต้านจีนมากขึ้นเรื่อยๆ แต่ตอนนี้ผมคิดว่าผู้คนในสหรัฐฯ ฉลาด มีความคิด และมีเหตุผลมากขึ้นเรื่อยๆ

พวกเขาเริ่มเข้าใจสิ่งที่ผมพยายามพูดในหนังสือของผมว่า “จีนชนะแล้วหรือ” นโยบายเดิมไม่ได้ผล

อย่างที่พวกเขาพูดกันในอเมริกาว่าจะไม่มีใครเข้าร่วมกับสหรัฐฯ ในการโดดเดี่ยวจีน

ดังนั้นจึงเป็นการดีกว่าที่สหรัฐฯ จะทำงานร่วมกับประเทศอื่นๆ ทั่วโลกเพื่อหาวิธีต่างๆ ในการทำงานร่วมกับจีน

ผมคิดว่าลูกตุ้มอาจจะแกว่งได้ แต่จะไม่แกว่งไปถึงจุดสิ้นสุดของการแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ และจีน

การแข่งขันจะดำเนินต่อไป แต่ถ้ามันสมดุลกับความร่วมมือที่เพียงพอ ผลลัพธ์ก็ไม่เลวร้ายเกินไป นั่นคือผลลัพธ์ที่สมจริงที่สุดที่คุณจะได้รับ

จีที : ในหนังสือเล่มนี้ คุณได้ยกคำพูดเชิงกลยุทธ์เก่าๆ มาใช้ ในสงครามครั้งใหญ่ใดๆ ก็ตาม เราควรมุ่งเน้นไปที่สนามรบหลักและไม่ถูกรบกวนด้วยประเด็นรอง

คุณคิดว่า "สนามรบหลัก" ของจีนและสหรัฐฯ ในปัจจุบันเป็นอย่างไร

Mahbubani : ผมคิดว่าการแข่งขันหลักระหว่างสหรัฐฯ และจีนจะเล่นในเวทีเศรษฐกิจ

ท้ายที่สุดแล้ว ผู้ชนะจะเป็นประเทศที่มีเศรษฐกิจใหญ่กว่า

นั่นเป็นเหตุว่าทำไมจึงถือเป็นความผิดพลาดอย่างใหญ่หลวงของสหรัฐฯ ที่จะใช้เวลามากมายในการส่งเสริมการแสดงตัวตนทางทหารในเอเชียตะวันออก

เพราะการแข่งขันจะไม่อยู่ในมิติทางการทหาร จะเป็นมิติทางเศรษฐกิจ

เมื่อสหรัฐฯ ตัดสินใจผิดพลาดที่จะถอนตัวจาก TPP ในเวลาที่จีนเข้าร่วมหุ้นส่วนเศรษฐกิจระดับภูมิภาค น่าเสียดายที่สหรัฐฯ ไม่เข้าใจว่าชื่อของเกมคือเศรษฐกิจและการค้า

การไม่เข้าร่วมในข้อตกลงการค้าทั่วมหาสมุทรแปซิฟิกเหล่านี้ แท้จริงแล้วสหรัฐฯ กำลังทำให้จีนได้เปรียบในการแข่งขันทางเศรษฐกิจหลัก

และนั่นเป็นสิ่งที่ไม่ฉลาดอย่างยิ่งที่สหรัฐฯ จะทำเช่นนั้น.