เมื่อ 40 ชาติพบกันที่ซาอุฯ ถก สันติภาพยูเครน...โดยไร้เงารัสเซีย

เซเลนสกีถึงกรุงเจดดาห์เมื่อเดือนพฤษภาคมปีนี้เพื่อร่วมประชุม Arab League

ล่าสุด ซาอุดีอาระเบียเชิญตัวแทนกว่า 40 ประเทศไปพบกันที่เมืองหลวงเจดดาห์ เพื่อพูดถึงเรื่องสันติภาพในยูเครน

แต่กลับไม่มีตัวแทนรัสเซียไปร่วมการปรึกษาหารือด้วย

ที่น่าสนใจคือ แม้จะไม่มีข้อตกลงที่เป็นรูปธรรม แต่จีนก็ประกาศ "สนับสนุนการเจรจาสันติภาพยูเครนต่อไป" หลังจากการประชุมสุดยอดที่ซาอุฯ เมื่อสัปดาห์ก่อนโน้น

การประชุมสุดยอด 2 วันในเจดดาห์ เป็นการประชุมครั้งที่สองหลังจากการประชุมที่คล้ายกันในโคเปนเฮเกนเมื่อต้นฤดูร้อนนี้ และมีเป้าหมายเพื่อร่างหลักการสำคัญในการยุติสงครามของรัสเซียในยูเครน

ประธานาธิบดีเซเลนสกีของยูเครนบอกว่า เขาหวังว่าความคิดริเริ่มจะนำไปสู่ "การประชุมสุดยอดสันติภาพ" ของผู้นำโลกในฤดูใบไม้ร่วงนี้ เพื่อรับรองหลักการตามสูตร 10 จุดของยูเครนเพื่อหาทางยุติการสู้รบให้จงได้

แม้รัสเซียจะไม่ปรากฏตัว แต่ประเทศอื่นๆ ที่เข้าร่วมก็มาจากหลากหลายทวีป

เช่น สหรัฐฯ, อินเดีย, สหภาพยุโรป และหลี่ ฮุย ผู้แทนพิเศษของจีนด้านกิจการเอเชีย

ตัวแทนจีนยอมรับว่า “เรามีความเห็นที่แตกต่างมากมาย และเราได้ยินจุดยืนที่ไม่เหมือนกัน แต่สิ่งสำคัญคือ การแบ่งปันหลักการและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นของเรา”

สูตรสันติภาพ 10 ประการของเซเลนสกี ระบุถึงการเคารพบูรณภาพแห่งดินแดนและอำนาจอธิปไตยของยูเครน

รวมถึงการฟื้นฟูหลักการของสหประชาชาติและการปฏิบัติตามกฎหมายระหว่างประเทศ

การประชุมที่เจดดาห์มีขึ้นหลังจากการพูดคุยในกรุงโคเปนเฮเกนเมื่อเดือนมิถุนายน ซึ่งได้รับการออกแบบให้ไม่เป็นทางการและไม่ได้ออกแถลงการณ์อย่างเป็นทางการ

แหล่งข่าวจากสหภาพยุโรปบอกว่า จีน “มีส่วนร่วมอย่างแข็งขันและมีความคิดเชิงบวกเกี่ยวกับการประชุมครั้งต่อไป”

ข่าวแจ้งว่า มีข้อตกลงที่จะจัดตั้งคณะทำงานเพื่อต่อยอดรายละเอียดของประเด็นสำคัญในสูตรสันติภาพ 10 จุดของเซเลนสกี

ในขณะที่ “กลุ่มทูตคู่ขนาน” จะลงรายละเอียดด้านเทคนิคในประเด็นต่างๆ เหล่านี้

คณะทำงานจะตรวจสอบวิธีแก้ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงทางอาหารของโลก ความปลอดภัยด้านนิวเคลียร์ ความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อม ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม การปล่อยตัวเชลยศึกและเด็กที่ถูกลักพาตัว เพื่อนำเสนอเข้าไปในแผนงานในวันข้างหน้าของกลุ่มนี้ ซึ่งส่วนใหญ่จะอยู่ในระดับที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติ

ซาอุดีอาระเบียได้พยายามจะสวมบทผู้ไกล่เกลี่ย เพื่อโน้มน้าวให้ทั้งยูเครนและรัสเซียยอมมานั่งร่วมโต๊ะเจรจา ภายใต้เงื่อนไขที่ยังไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องต้องกันในทุกประเด็นในเบื้องต้น

บทบาทการเป็น “คนกลางด้านสันติภาพ” ย่อมเปิดโอกาสให้ซาอุฯ สามารถ “ซ่อมแซม” ความสัมพันธ์ที่ตึงเครียดกับพันธมิตรโดยเฉพาะสหรัฐฯ

ซึ่งมีเรื่องขัดแย้งในหลายๆ ประเด็น

ไม่ว่าจะเป็นเรื่องสงครามในเยเมนและการสังหารนายจามาล คาช็อกกี นักข่าวและนักวิพากษ์รัฐบาลซาอุดีอาระเบียในปี 2561

งานนี้เชิญสามในห้าของกลุ่มประเทศ BRICS  ได้แก่ บราซิล, อินเดีย และแอฟริกาใต้ รวมถึงประเทศอื่นๆ ทางตอนใต้ของโลก เช่น อินโดนีเซีย, เม็กซิโก,  แซมเบีย และอียิปต์มาร่วมด้วย

ซาอุดีอาระเบียซึ่งเป็นผู้ส่งออกน้ำมันดิบรายใหญ่ที่สุดของโลก ยังคงรักษาความสัมพันธ์อันดีกับจีนและมอสโกในเรื่องนโยบายน้ำมัน

แม้ว่าจะมีความตึงเครียดเมื่อเร็วๆ นี้ หลังจากที่รัสเซียไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงในการลดกำลังการผลิต

ในเดือนพฤษภาคม ซาอุฯ ได้ต้อนรับเซเลนสกีมาร่วมประชุมสุดยอดอาหรับที่เจดดาห์เช่นกัน ทั้งๆ ที่ประเทศของตนยังอยู่ในภาวะสงคราม

หลังการประชุมที่ซาอุฯ ยูเครนบอกว่ามีความคืบหน้าบางประการ ที่อาจจะเห็นแสงริบหรี่เกี่ยวกับโอกาสที่จะยุติสงครามที่ดำเนินมาถึง 18 เดือนแล้ว

แต่ฝ่ายมอสโกโต้ว่าการประชุมที่รัสเซียไม่ได้เข้าร่วมนั้นท้ายสุดก็ “ไร้ผล”

รัสเซียมองว่าเป็นความพยายามที่จะดึงเอาประเทศกลุ่มที่เรียกว่า Global South ให้มายืนเคียงข้างยูเครน

และมอสโกเชื่ออีกว่าไม่เกิดประโยชน์อันใดสำหรับยูเครน เพราะในท้ายที่สุดยูเครนต้องยอมรับเงื่อนไขของรัสเซียเท่านั้น สงครามจึงจะยุติได้

อันดรีย์ เยอร์มัก หัวหน้าคณะเจ้าหน้าที่ประจำทำเนียบประธานาธิบดียูเครน ออกแถลงการณ์ว่าที่ประชุมมีการหารือที่เป็นประโยชน์มาก โดยเฉพาะในประเด็นที่เกี่ยวกับหลักการสำคัญๆ สำหรับการสร้างสันติภาพที่เป็นธรรมและยั่งยืน

แต่สื่อรัฐบาลรัสเซียรายงานคำพูดของเซอร์เกย์ เรียบคอฟ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศรัสเซีย ที่ว่าการประชุมดังกล่าว “เป็นภาพสะท้อนความพยายามของฝ่ายตะวันตกที่จะเดินหน้าแผนการที่ไร้ซึ่งความหวังและไร้ประโยชน์” เพื่อดึง Global South (ภูมิภาคลาตินอเมริกา แอฟริกา เอเชียและโอเชียเนีย) มาหนุนหลังเซเลนสกี

               ความหวังของนักวิเคราะห์หลายสำนักมุ่งไปที่การที่จีนยอมส่งทูตพิเศษมาร่วมประชุม

เป็นสัญญาณว่าจีนอาจจะมีท่าทีที่ปรับตัวจากก่อนหน้านี้

ขณะที่การเจรจาดำเนินการอยู่นั้น การสู้รบในสมรภูมิยูเครนก็ยังดำเนินต่อไปอย่างร้อนแรง

เหมือนกับเป็นการแยกเรื่องสงครามกับสันติภาพออกจากกันอย่างสิ้นเชิง

สมัยสงครามเวียดนาม เขาเรียกสถานการณ์เช่นนี้ว่า “เจรจาไปสู้กันไป” หรือ Talk Talk Fight Fight!