นายกฯ ‘เศรษฐา” กับ แรงเสียดทานรอบทิศ

นั่นเป็นเพียงบางส่วนของคำมั่นสัญญาที่ประกาศเอาไว้ซึ่งต้องใช้เงินงบประมาณจำนวนมหาศาล

ยังไม่มีคำอธิบายว่าหากไม่ขึ้นภาษีและไม่กู้เงินแล้ว จะบริหารเงินทองให้สามารถทำโครงการต่าง ๆ เหล่านี้ได้อย่างไร

มิพักต้องพูดถึงการที่พรรคร่วมรัฐบาลอีก 10 พรรคที่ก็ต้องขอแบ่งงบประมาณไปใช้เพื่อทำนโยบายหลัก ๆ ที่ตนหาเสียงเอาไว้เช่นกัน

เพราะไม่มีพรรคไหนที่เข้าร่วมรัฐบาลแล้วจะไม่หวังว่าจะได้ส่วนแบ่งงบประมาณมาให้กระทรวงทบวงกรมที่ตนดูแลสามารถผลักดันให้มีแนวทางที่จะสร้างความนิยมชมชอบให้กับฐานเสียงของตน

ทุกพรรคกำลังมองไปสู่การเลือกตั้งครั้งหน้าอย่างปฏิเสธไม่ได้

แต่วันนี้เรายังไม่ได้เห็น “นโยบายร่วม” ของทั้ง 11 พรรคที่จะแถลงต่อรัฐสภาก่อนที่จะเริ่มทำงานอย่างเป็นทางการ

มีความเป็นไปได้ว่าการร่างนโยบายร่วมจะมีเรื่องถกเถียงกันพอสมควร

เพราะแต่ละพรรคไม่ว่าจะมีที่นั่งในสภา 9 หรือ 10 หรือ 36 หรือ 40 ต่างก็ต้องขอ “แบ่งเค้ก” งบประมาณมาจัดสรรในส่วนของตน

ยิ่งพรรคภูมิใจไทยซึ่งมีที่นั่ง 71 ที่นั่ง รองจาก 141 ของพรรคเพื่อไทยเท่านั้น ก็ยิ่งจะต้องต่อรองขอให้ได้งบประมาณที่ตนต้องการอย่างมีนัยสำคัญ

คำแถลงนโยบายร่วมลงท้ายอาจจะเขียนไว้กว้าง ๆ เพื่อป้องกันไม่ให้มีความขัดแย้งในแง่ของการทำงาน แต่

ประเด็นที่ต่อรองมากที่สุดน่าจะเป็นเรื่องงบประมาณและการแบ่งสรรปันส่วนอำนาจหน้าที่ในการผลักดันนโยบายของตน

จึงกลายเป็นภารกิจหนักอึ้งสำหรับนายกฯเศรษฐาที่จะทำหน้าที่เป็นผู้นำคณะรัฐมนตรีให้มีความเป็นเอกภาพอย่างแท้จริง

เพราะรัฐบาลชุดนี้ไม่น่าจะมี “ช่วงดื่มน้ำผึ้งพระจันทร์” เหมือนรัฐบาลก่อน ๆ

เนื่องจากปัญหาที่รออยู่มีหลากหลายและหนักหน่วงที่ไม่อาจจะรอให้รัฐบาลใหม่มีเวลาที่จะสร้างความพร้อมให้ไปในทิศทางเดียวกันเสียก่อน

อีกทั้งยังมีคำถามที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือคุณภาพของรัฐมนตรีที่แต่ละพรรคส่งเข้ามาตามโควต้าของตน

โดยไม่เกี่ยวโยงกับคุณสมบัติ, ประสบการณ์หรือความสามารถในการทำหน้าที่ในแต่ละตำแหน่งที่ได้รับมอบหมาย

เมื่อคนไม่ตรงกับงาน และงานยากว่าเดิม อีกทั้งงบประมาณก็มีจำกัด เกิดการยื้อแย่งทรัพยากรที่ขัดสนด้วยแล้ว ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของคณะรัฐมนตรีจึงเข้าสู่โซนของความไร้เสถียรภาพตั้งแต่ต้น

คำถามใหญ่กว่านั้นก็คือนายกฯเศรษฐาจะมี “ความเป็นตัวของตัวเอง” มากน้อยเพียงใด

ในเมื่อคนจำนวนไม่น้อยมองว่าคุณเศรษฐาไม่ใช่คนเลือกรัฐมนตรีด้วยตนเอง

เพราะคุณเศรษฐาจะพูดเสมอว่าการตั้งคณะรัฐมนตรีนั้นเป็นหน้าที่ของ “คณะกรรมการเจรจา” มากกว่าที่จะเป็นสิทธิของตนในฐานะนายกฯที่จะเป็นคนคัดเลือกเพื่อให้ได้ “คนที่ถูกกับงาน” อย่างที่มืออาชีพพึงจะทำ

ยิ่งหากมีภาพว่าคุณทักษิณ ชินวัตรยังเป็นผู้กำกับบทบาทของคุณเศรษฐาอยู่ข้างหลัง ก็ยิ่งจะทำให้เกิดความคลางแคลงว่าคนเป็นนายกฯจะมีสิทธิบริหารประเทศอย่างมีอำนาจชัดเจนหรือไม่

คุณเศรษฐาเคยเป็น CEO ของบริษัทเอกชนชั้นนำในประเทศมาก่อนอาจจะทำให้เชื่อได้ว่ามีประสบการณ์ของการบริหารระดับสูงที่ประสบความสำเร็จมาแล้วเมื่อประเมินจากผลประกอบการ

แต่การเป็นนายกฯ ในบริบทที่มีพรรคร่วมรัฐบาล 11 พรรคที่ใช้กติกา “โควตา” ที่ห่างจากมาตรฐานการบริหารของเอกชนนั้นจะเป็นข้อจำกัดที่คุณเศรษฐาไม่เคยต้องเผชิญมาก่อนในชีวิต

ยังไม่แน่ชัดว่าคุณแพทองธาร ชินวัตรในฐานะ “หัวหน้าครอบครัวพรรคเพื่อไทย” จะมีบทบาทอะไรในรัฐบาลใหม่นี้หรือไม่อย่างไรก็ยิ่งมีคำถามถึงความไม่แน่นอนในประสิทธิภาพของการบริหารของรัฐบาล “เศรษฐา 1” เพิ่มขึ้นอีก

แรงกดดันจะไม่ได้มาจากภายในพรรคเพื่อไทยและพรรคร่วมรัฐบาลเอง

พรรคที่จะทำหน้าที่ตรวจสอบรัฐบาลในฐานะฝ่ายค้านหลักในสภาคือพรรคก้าวไกลซึ่งได้ประกาศแล้วว่าจะสวมบทผู้ตรวจสอบอย่างเข้มข้น

เพราะบัดนี้ พรรคก้าวไกลและเพื่อไทยได้กลายเป็นคู่แข่งในทุกมิติอย่างเป็นทางการแล้ว

สรุปว่าแรงเสียดทานต่อนายกฯเศรษฐานั้นจะมาจากทุกทิศทุกทาง

ทิศแรกคือตัวปัญหาปัญหาเศรษฐกิจที่หนักหน่วงอันเกิดจากปัจจัยภายในและภายนอก

การส่งออกที่ติดลบติดต่อกันมา 10 เดือนและการท่องเที่ยวที่ยังไม่ฟื้นกลับมาสู่ภาวะปกติเป็นประเด็นหลักที่ท้าทายความสามารถของรัฐบาลใหม่

อีกทั้งเศรษฐกิจที่ชะลอตัวของจีนก็เป็นตัวถ่วงเศรษฐกิจของไทยอย่างชัดเจน

ยังไม่นับความซับซ้อนกันเกิดจากการแข่งขันด้านภูมิรัฐศาสตร์ระหว่างจีนกับสหรัฐฯที่ส่งผลกระทบต่อไทยและภูมิภาคนี้อย่างรุนแรง

แรงกดดันต่อมาคือปัญหาการแก่งแย่งบทบาทและผลประโยชน์ในพรรคเพื่อไทยเอง

อีกด้านหนึ่งคือแรงบีบจากฝ่ายค้านที่ต้องแสดงฝีไม้ลายมืออย่างเต็มที่ในสภา

อีกด้านหนึ่งนายกฯเศรษฐาก็ต้องฟังคุณทักษิณและคุณแพทองธารในฐานะคนสำคัญของพรรค

ประกอบกับการที่จะทำให้นโยบายหลัก ๆ ที่รับปากเอาไว้กับประชาชนนั้นจะมีอุปสรรคและระเบิดเวลารออยู่อย่างมากมาย

ที่มองข้ามไม่ได้เลยคือ “วิกฤตศรัทธา” ที่พรรคเพื่อไทยเองกำลังเผชิญกับฐานเสียงเดิมที่มีความไม่พอใจที่พรรคตัดสินใจ “ข้ามขั้ว” มาตั้งรัฐบาลกับกลุ่มพรรคที่เคยยืนอยู่ตรงกันข้ามกับแนวทางของเพื่อไทยและคนเสื้อแดง

สรุปว่ารัฐบาล “เศรษฐา 1” จะต้องเผชิญกับคลื่นลมรุนแรงที่ภายใน 100 วันแรกก็ชี้ว่าจะรอดปากเหยี่ยวปากกาไปได้กี่น้ำ