รู้และเข้าใจบริบทพลังงาน

แต่ด้วยช่วงที่ผ่านมา ตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (สกนช.) ที่เว้นว่างมานานเกือบ 8 เดือน หลังจาก นายวิศักดิ์ วัฒนศัพท์ ครบวาระการดำรงตำแหน่งไปเมื่อเดือนสิงหาคม 2567  พร้อมกับคำถาม??? “ใครจะมานั่งตำแหน่งต่อจากนี้?” ท่ามกลางสถานการณ์ราคาน้ำมันที่ผันผวน และภาระกองทุนน้ำมันฯ ที่มีฐานะติดลบในขณะนั้นกว่า 1 แสนล้านบาท

ซึ่งรอคอยกันมานาน ในที่สุดก็เริ่มมีเค้าโครงความชัดเจนว่าในเร็วนี้น่าจะได้ตัว ผอ.สกนช.คนที่ 3 เป็นแน่ เพราะการประกาศสรรหาผู้อำนวยการคนใหม่เริ่มต้นในเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา และปิดรับสมัครไปเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2568 และล่าสุดคณะอนุกรรมการสรรหาฯ ที่มีผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) นั่งหัวโต๊ะ ได้ประกาศรายชื่อผู้ผ่านคุณสมบัติเบื้องต้น 2 ราย ได้แก่ พล.ท.ดร.กฤตภาส คงคาพิสุทธ์ อดีตรองเจ้ากรมการพลังงานทหาร และ นายสมบูรณ์ หน่อแก้ว อดีตรองปลัดกระทรวงพลังงาน ผู้คร่ำหวอดในแวดวงพลังงานมานาน

สำหรับทั้งสองท่านนั้นได้เข้ารับการสัมภาษณ์และแสดงวิสัยทัศน์ในวันที่ 8 พฤษภาคมที่ผ่านมา ก่อนจะเสนอชื่อให้คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) ที่มี “พีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค” รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เป็นประธาน พิจารณาแต่งตั้ง หากทุกอย่างเป็นไปตามโรดแมป ภายในเดือนพฤษภาคมนี้ ประเทศไทยจะได้ ผอ.สกนช.คนใหม่อย่างเป็นทางการ หลังรอคอยกันมายาวนาน

แต่โจทย์ใหญ่ของผู้อำนวยการคนใหม่จะไม่ใช่แค่การบริหาร “หนี้กองทุนน้ำมันฯ” ที่ปัจจุบัน (20 เม.ย.68) ลดลงเหลือ -52,513 ล้านบาท โดยแบ่งเป็นหนี้น้ำมัน -7,020 ล้านบาท และหนี้ LPG -45,493 ล้านบาทเท่านั้น แต่จะต้องรักษาสมดุลระหว่างเสถียรภาพราคาน้ำมันเชื้อเพลิงกับภารกิจดูแลค่าครองชีพ โดยกองทุนน้ำมันฯ ทำหน้าที่เป็นผู้แบ่งเบาภาระให้กับประชาชนจากความผันผวนของราคาน้ำมันโลกมาตลอดหลายทศวรรษในทุกวิกฤตที่ราคาพลังงานโดยเฉพาะราคาน้ำมันดิบที่พุ่งทะยาน ยิ่งในยุคปัจจุบันที่มีความผันผวนไม่แน่นอน กองทุนน้ำมันฯ ยิ่งต้องเข้ามามีบทบาทในการช่วยเหลือมากขึ้น

ดังนั้นการที่ประเทศไทยยังสามารถรักษา “ความเรียบร้อยหน้าปั๊ม” ได้ ถือเป็นผลพวงจากการบริหารที่มีกลไกกองทุนน้ำมันฯ เป็นแกนหลัก ดูแลไม่ให้ราคาหน้าปั๊มพุ่งสปีดจนกระทบภาระค่าครองชีพประชาชน

นอกจากนี้ สกนช.คนใหม่ยังต้องเผชิญกับแรงกดดันจากหลากหลายทิศทาง ทั้งจากฝ่ายนโยบายที่ต้องการให้ราคาพลังงานสอดคล้องกับเป้าหมายเศรษฐกิจมหภาค ฝ่ายประชาชนที่เรียกร้องให้ราคาน้ำมันอยู่ในระดับที่พอเหมาะกับค่าครองชีพ ตลอดจนแรงกดดันจากปัจจัยภายนอกที่ควบคุมไม่ได้ เช่น ราคาน้ำมันในตลาดโลก สถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างประเทศ ตลอดจนสงครามทางภาษี ไปจนถึงดีมานด์ของเศรษฐกิจโลก บทบาทของกองทุนน้ำมันฯ จึงยิ่งทวีความสำคัญ การวางยุทธศาสตร์เพื่อเสริมสร้างความยั่งยืนให้กับกองทุนน้ำมันฯ จึงเป็นภารกิจเร่งด่วนที่ต้องทำควบคู่ไปกับการแก้โจทย์เฉพาะหน้า

ขณะเดียวกัน สังคมไทยในปัจจุบันยังมีความคาดหวังต่อเรื่อง “ความโปร่งใส” และ “ธรรมาภิบาล” ในการบริหารกองทุนสาธารณะมากขึ้น การสื่อสารและชี้แจงต่อสาธารณชนอย่างตรงไปตรงมา โปร่งใส และมีประสิทธิภาพ จึงเป็นอีกหนึ่งทักษะสำคัญที่ผู้อำนวยการคนใหม่ต้องมี เพื่อสร้างความเชื่อมั่นว่าทุกบาททุกสตางค์ของกองทุนน้ำมันฯ ถูกใช้ไปเพื่อประโยชน์สูงสุดของประชาชนอย่างแท้จริง

ดังนั้นท่ามกลางภารกิจและความคาดหวัง ผอ.สกนช.คนใหม่ นอกจากจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจในบริบทด้านน้ำมันเชื้อเพลิง ด้านการเงิน ด้านการบริหารจัดการ และมีวิสัยทัศน์ก้าวไกลพร้อมขับเคลื่อนกองทุนน้ำมันฯ เมื่อราคาพลังงานคือปัจจัยต้นทุนของทุกกิจกรรมทางเศรษฐกิจ การคัดเลือก ผอ.สกนช.นอกจากมีความสามารถแล้ว ยังต้องเป็นที่ยอมรับในแวดวงพลังงาน และเข้าใจกับทุกบริบทที่ทั้งฝ่ายการเมืองและประชาชนต้องการ.

บุญช่วย ค้ายาดี