ศ.นพ.ชวลิต ไขข้อสงสัย ทำไมคนหนุ่มแข็งแรงถึงเสียชีวิตกะทันหันตอนนอน ย้ำกรณี 'ฮลุน โซโล่' ต้องรอผลชันสูตรหาสาเหตุที่แท้จริง

30 กรกฎาคม 2569 - ศาตราจารย์ นายแพทย์ ชวลิต เลิศบุษยานุกูล เป็นแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ประจำโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กว่า ข่าวการเสียชีวิตของ “ฮลุน Solo” ยูทูบเบอร์สายท่องเที่ยววัย 27 ปี ที่ประเทศจอร์เจีย ทำให้หลายคนสงสัยว่า “คนหนุ่มที่ดูแข็งแรงดี ทำไมถึงเสียชีวิตกะทันหันได้ โดยเฉพาะถ้าเกิดขึ้นตอนอยู่ในห้องพักหรือตอนนอน?”

ก่อนอื่นหมอขอย้ำให้ชัดเจนนะครับว่า ขณะนี้ยังไม่มีข้อมูลทางการแพทย์หรือผลชันสูตรที่ยืนยันว่า คุณฮลุนเสียชีวิตจากสาเหตุใด ดังนั้นเราไม่ควรฟันธงว่าเกิดจากโรคหัวใจ โรคไหลตาย ยา สารพิษ หรือสาเหตุอื่นใด จนกว่าจะมีข้อมูลอย่างเป็นทางการ

แต่เหตุการณ์นี้ทำให้เรามาคุยเรื่องที่น่าสนใจมากเรื่องหนึ่งได้ครับ

คนหนุ่มที่ดูแข็งแรง สามารถเสียชีวิตกะทันหันระหว่างนอนหลับได้จากอะไรบ้าง? หนึ่งในโรคที่คนไทยอาจคุ้นชื่อกันดีคือ “โรคไหลตาย”

คำว่า “ไหลตาย” เป็นคำที่ใช้ในประเทศไทยมานาน โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่ออธิบายการที่ชายหนุ่มซึ่งเดิมดูแข็งแรงดี เสียชีวิตกะทันหันขณะนอนหลับ โดยบางรายเมื่อชันสูตรแล้วไม่พบโรคหัวใจเชิงโครงสร้างที่อธิบายการเสียชีวิตได้ชัดเจน

ในทางการแพทย์มีคำว่า Sudden Unexplained Nocturnal Death Syndrome หรือ SUNDS ซึ่งต่อมาพบว่าหลายกรณีมีความเกี่ยวข้องกับ Brugada syndrome แต่ต้องเน้นว่า “ไหลตาย” ไม่ได้แปลว่า Brugada syndrome ทุกคน และคนที่เสียชีวิตตอนนอนก็ไม่ได้เป็น Brugada syndrome ทุกคนครับ Brugada syndrome เป็นโรคของ “ระบบไฟฟ้าหัวใจ”

หัวใจของผู้ป่วยอาจดูปกติดี ไม่มีหลอดเลือดหัวใจตีบรุนแรง ไม่มีกล้ามเนื้อหัวใจโต และเจ้าตัวอาจใช้ชีวิต ทำงาน หรือออกกำลังกายได้ตามปกติ แต่ระบบการนำกระแสไฟฟ้าของหัวใจมีความผิดปกติ ทำให้บางช่วงสามารถเกิดหัวใจห้องล่างเต้นผิดจังหวะรุนแรง โดยเฉพาะ Ventricular Fibrillation หรือ VF

เมื่อเกิด VF หัวใจไม่ได้บีบตัวสูบเลือดตามปกติ แต่สั่นอย่างรวดเร็ว เลือดจึงไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้ ผู้ป่วยจะหมดสติและเกิด cardiac arrest และถ้าไม่ได้รับ CPR และการใช้เครื่อง AED หรือ defibrillation อย่างรวดเร็ว ก็อาจเสียชีวิตได้ครับ

สิ่งที่น่าสนใจคือ Brugada syndrome มักเกิดเหตุการณ์ในช่วงพักหรือนอนหลับ มากกว่าขณะออกกำลังกาย

เหตุผลส่วนหนึ่งเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับระบบประสาทอัตโนมัติ โดยในช่วงกลางคืน parasympathetic หรือ vagal tone จะเด่นขึ้น และในคนที่มีพื้นฐานระบบไฟฟ้าหัวใจผิดปกติอยู่แล้ว อาจเอื้อต่อการเกิด ventricular arrhythmia

ดังนั้นบางคนจึงเข้านอนตามปกติ แต่เกิด VF ระหว่างหลับโดยไม่มีใครรู้ และถูกพบว่าเสียชีวิตในตอนเช้า

อีกปัจจัยหนึ่งที่สำคัญมากคือ “ไข้” ในคนที่มี Brugada syndrome ไข้สามารถทำให้ความผิดปกติของ sodium channel เด่นขึ้น และอาจกระตุ้นให้ Brugada ECG pattern ปรากฏ หรือทำให้เกิด ventricular arrhythmia ได้

ดังนั้นผู้ที่ทราบว่าตนเองเป็น Brugada syndrome เมื่อมีไข้จึงควรรีบรักษาไข้ และหากไข้สูงหรือมีอาการผิดปกติควรพบแพทย์ นอกจากนี้ยังมีตัวกระตุ้นบางอย่าง เช่น การดื่มแอลกอฮอล์มาก ยาบางชนิดที่รบกวน sodium channel สารเสพติดบางชนิด เช่น cocaine ความผิดปกติของเกลือแร่ และในบางราย การรับประทานอาหารมื้อใหญ่มากก่อนนอนก็อาจเกี่ยวข้องกับการเกิดเหตุการณ์ได้

โรคนี้ยังมีความสัมพันธ์กับพันธุกรรม ยีนที่มีหลักฐานชัดที่สุดคือ SCN5A ซึ่งเกี่ยวข้องกับ sodium channel ของหัวใจ แต่การตรวจพบยีนผิดปกติไม่ได้หมายความว่าจะเกิดอาการทุกคน บางคนมียีนผิดปกติแต่ ECG ปกติและใช้ชีวิตมาตลอดโดยไม่เคยมีอาการ ในขณะที่สมาชิกอีกคนในครอบครัวอาจเกิด cardiac arrest ตั้งแต่อายุยังน้อย

นี่เป็นสิ่งที่เรียกว่า reduced penetrance และ variable expression ดังนั้นคำว่า “ถ่ายทอดแบบ autosomal dominant” หมายถึง ในบางครอบครัวลูกมีโอกาสได้รับ pathogenic variant ประมาณ 50% แต่ไม่ได้หมายความว่าลูกทุกคนที่ได้รับยีนจะต้องเกิดโรคหรือเสียชีวิตกะทันหันครับ

แล้วประเทศไทยพบโรคไหลตายที่ไหนมาก?

ประวัติการศึกษาเรื่อง SUNDS หรือไหลตายในประเทศไทยพบรายงานเด่นใน “ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ”

งานวิจัยในอดีตพบการเสียชีวิตกะทันหันระหว่างหลับในชายวัยหนุ่มของภาคอีสานในอัตราที่สูงผิดสังเกต และการศึกษาผู้รอดชีวิตจากเหตุการณ์เหล่านี้ในเวลาต่อมามีส่วนสำคัญต่อความเข้าใจเรื่อง Brugada syndrome ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปว่าคนอีสานทุกคนมีความเสี่ยงสูง หรือว่า Brugada syndrome พบเฉพาะในภาคอีสาน โรคนี้พบได้ทั่วประเทศไทยและทั่วโลก เพียงแต่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีรายงานมากกว่าหลายภูมิภาคครับ

แล้วมีโรคอื่นไหม ที่ทำให้คนหนุ่มเสียชีวิตตอนนอนได้?

มีครับ และนี่คือเหตุผลว่าทำไมเราจึงไม่ควรเห็นข่าวคนหนุ่มเสียชีวิตตอนนอนแล้วสรุปว่าเป็น “ไหลตาย” สาเหตุอื่นที่แพทย์ต้องคิดถึง ได้แก่ โรคกล้ามเนื้อหัวใจ เช่น hypertrophic cardiomyopathy หรือ arrhythmogenic cardiomyopathy กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ หรือ myocarditis Long QT syndrome และโรคไฟฟ้าหัวใจชนิดอื่น ความผิดปกติของหลอดเลือดหัวใจแต่กำเนิด ลิ่มเลือดอุดตันที่ปอด เลือดออกในสมอง เช่น subarachnoid hemorrhage ความผิดปกติของเกลือแร่รุนแรง ยาหรือสารเสพติด

พิษบางชนิด เช่น carbon monoxide และในผู้ป่วยโรคลมชัก ยังมีภาวะที่เรียกว่า SUDEP หรือ Sudden Unexpected Death in Epilepsy ซึ่งสามารถเกิดระหว่างหรือหลังการชัก โดยหลายเหตุการณ์เกิดขึ้นในเวลากลางคืน

ดังนั้น หากพบคนอายุน้อยเสียชีวิตกะทันหันโดยไม่มีคำอธิบาย สิ่งสำคัญคือการชันสูตรศพอย่างละเอียด ดูหัวใจ ปอด สมอง และหลอดเลือด ตรวจพยาธิวิทยาของกล้ามเนื้อหัวใจ ตรวจยา แอลกอฮอล์ สารเสพติด และสารพิษ รวมถึงดูประวัติสุขภาพและประวัติการเสียชีวิตกะทันหันของสมาชิกในครอบครัว

หากชันสูตรแล้วไม่พบความผิดปกติของโครงสร้างหัวใจและไม่พบสารพิษ แต่ยังสงสัยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะทางพันธุกรรม บางกรณีอาจพิจารณาทำ molecular autopsy หรือตรวจยีนจากตัวอย่างของผู้เสียชีวิต และตรวจ ECG หรือประเมินญาติสายตรงเพิ่มเติม

สิ่งที่คนทั่วไปควรรู้คือ หากในครอบครัวมีคนเสียชีวิตกะทันหันตั้งแต่อายุน้อย โดยเฉพาะระหว่างนอนหลับ หรือมีสมาชิกครอบครัวได้รับการวินิจฉัย Brugada syndrome รวมถึงคนที่เคยหมดสติโดยหาสาเหตุไม่ได้ มีอาการใจสั่นร่วมกับหมดสติ หรือเคยเกิด cardiac arrest ควรปรึกษาแพทย์โรคหัวใจ โดยเฉพาะแพทย์ด้าน electrophysiology เพื่อประเมินความเสี่ยง และต้องจำไว้อีกอย่างว่า

การพบ Brugada ECG pattern ไม่ได้หมายความว่าทุกคนกำลังจะเสียชีวิตกะทันหัน และไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องฝัง ICD ความเสี่ยงของแต่ละคนแตกต่างกันมาก การรักษาจึงต้องพิจารณาจากอาการ ประวัติ cardiac arrest ลักษณะ ECG ประวัติครอบครัว และปัจจัยอื่นร่วมกัน

สำหรับกรณีของคุณฮลุน สิ่งที่เราพูดได้ในวันนี้มีเพียงว่า เป็นการเสียชีวิตของคนวัยหนุ่มที่ควรรอผลการสอบสวนและผลชันสูตรเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

Brugada syndrome หรือโรคไหลตายเป็นหนึ่งในโรคที่ “สามารถ” ทำให้คนหนุ่มที่ดูแข็งแรงเสียชีวิตกะทันหันระหว่างหลับได้ แต่ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะบอกว่ากรณีนี้เกิดจากโรคดังกล่าวครับ

บางครั้งข่าวหนึ่งข่าวจึงไม่ได้มีประโยชน์เพียงให้เราติดตามว่าเกิดอะไรขึ้น แต่อาจเตือนให้เรารู้ด้วยว่า “คนที่ดูแข็งแรง ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีโรคหัวใจที่ซ่อนอยู่” โดยเฉพาะถ้ามีประวัติเสียชีวิตกะทันหันในครอบครัว อย่ามองข้ามครับ

ขอแสดงความเสียใจกับครอบครัวของคุณฮลุนอีกครั้งครับ จะขอให้ดวงวิญญาณสู่สัมปรายภพ