นักวิชาการสิ่งแวดล้อม เปิดมุมมอง-ผลกระทบหลายด้านโครงการ 'แลนด์บริดจ์'

30 เมษายน 2569 - ดร.สนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิและนักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์เฟซบุ๊ก ระบุว่า หลากหลายมุมโครงการ Landbridge (แลนด์บริดจ์)ของไทยกับผลกระทบด้านต่างๆ

โครงการ Landbridge (แลนด์บริดจ์) ของไทย คืออภิมหาโปรเจกต์มูลค่ากว่า 1 ล้านล้านบาท ที่ออกแบบมาเพื่อเชื่อมต่ออ่าวไทย (จังหวัดชุมพร) และทะเลอันดามัน (จังหวัดระนอง) ด้วยเส้นทางขนส่งทางบกระยะทางประมาณ 90 กิโลเมตร ประกอบด้วยท่าเรือน้ำลึกทั้งสองฝั่ง มอเตอร์เวย์ 6 เลน และรถไฟทางคู่ เพื่อเป็นทางเลือกใหม่แทนการเดินเรือผ่านช่องแคบมะละกาที่เริ่มมีความหนาแน่นสูง

1. มุมมองทางเศรษฐกิจและการลงทุน เป้าหมายระดับชาติ

1.1.รัฐบาลไทยมุ่งหวังให้โครงการนี้เป็น "เครื่องยนต์เศรษฐกิจตัวใหม่" โดยคาดการณ์ว่าจะช่วยเพิ่ม GDP ของภาคใต้จาก 2% เป็น 10% ติดต่อกันอย่างน้อย 10 ปี และสร้างงานกว่า 280,000 ตำแหน่ง

1.2.การดึงดูดนักลงทุน รัฐบาลได้จัดทำ Roadshow เพื่อดึงดูดนักลงทุนจากต่างประเทศ เช่น จีน ญี่ปุ่น สิงคโปร์ และตะวันออกกลาง โดยมีรูปแบบการลงทุนแบบ Public-Private Partner ship (PPP)

1.3.ข้อกังขาเรื่องความคุ้มค่า นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านการเดินเรือบางส่วนตั้งคำถามว่าโครงการนี้จะคุ้มทุนหรือไม่ โดยนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญแสดงความกังวลว่าการขนถ่ายสินค้าจากเรือลงรถไฟหรือถนนเพื่อข้ามฝั่ง (Double Handling) อาจทำให้ต้นทุนสูงกว่าการเดินเรือผ่านช่องแคบมะละกาแบบเดิมซึ่งอาจไม่ดึงดูดใจผู้ประกอบการเดินเรือระดับโลก

2. มุมมองด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ

2.1.ผลกระทบต่อระบบนิเวศ
นักอนุรักษ์กังวลว่าการก่อสร้างจะทำลายป่าชายเลนและทางเดินสัตว์ป่าในพื้นที่ระนองและชุมพร ซึ่งเป็นจุดที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงและมีสัตว์เฉพาะถิ่นหลายชนิด

2.2.ความเสี่ยงต่อการประมงและท่องเที่ยว ชาวบ้านในพื้นที่กังวลว่าการถมทะเลเพื่อสร้างท่าเรือและการสัญจรของเรือบรรทุกสินค้าขนาดใหญ่จะทำลายแหล่งปะการัง หญ้าทะเล และพื้นที่ทำการประมงพื้นบ้าน ซึ่งเป็นรายได้หลักของชุมชน

3.มุมมองด้านชุมชนและสิทธิมนุษยชน การเวนคืนที่ดิน

3.1.เกษตรกรชาวสวนทุเรียน (ซึ่งเรียกว่า"ทองคำเขียว") ในพื้นที่อำเภอพะโต๊ะ จังหวัดชุมพร กังวลเรื่องการสูญเสียที่ดินทำกินที่สร้างรายได้มหาศาลต่อปีโดยมองว่าค่าชดเชยไม่สามารถทดแทนรายได้ที่มั่นคงในระยะยาวได้

3.2.การมีส่วนร่วมและความโปร่งใส กลุ่มเครือข่ายรักษ์พะโต๊ะและเอ็นจีโอหลายกลุ่มวิจารณ์ว่ารัฐบาลขาดความโปร่งใสในข้อมูล และกระบวนการรับฟังความคิดเห็นยังไม่ครอบคลุมผู้ได้รับผลกระทบอย่างแท้จริง

4.มุมมองด้านภูมิรัฐศาสตร์ (Geopoli tics)

4.1.ความมั่นคงทางทะเล โครงการนี้ถูกมองว่าเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่ช่วยลด "Malacca Dilemma" หรือความเสี่ยงจากการพึ่งพาช่องแคบมะละกาเพียงจุดเดียว ซึ่งส่งผลดีต่อความมั่นคงด้านพลังงานของจีนและญี่ปุ่น

4.2.การแข่งขันในภูมิภาคอาจส่งผล
กระทบต่อผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของสิงคโปร์และมาเลเซียที่ครองส่วนแบ่งการขนส่งในปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์บางส่วนมองว่ามาเลเซียเองก็มีโครงการรถไฟทางคู่ ECRL ที่เป็นคู่แข่งโดยตรง