เอาแล้ว! เปิดกฎ กกต. พรรคการเมืองรับบริจาคช่วยน้ำท่วม เงินไม่เข้าบัญชีพรรคเสี่ยงถึงยุบพรรค

กางระเบียบ กกต. หลังเกิดข้อสงสัยพรรคการเมืองเปิดรับบริจาคช่วยน้ำท่วม ผู้เชี่ยวชาญกฎหมายชี้รับเงินได้ แต่ต้องเข้าบัญชีพรรคโดยตรง หากฝ่าฝืนอาจเข้าข่ายผิดกฎหมายพรรคการเมือง มีโทษร้ายแรงถึงขั้นยุบพรรค

12 พฤศจิกายน 2569 - จากกรณีที่เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์และข้อสงสัยในสังคมเกี่ยวกับการระดมทุนและเปิดรับบริจาคเงินช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยของพรรคการเมือง ผ่านช่องทางออนไลน์หรือเพจต่างๆ ว่าการดำเนินการดังกล่าวสามารถทำได้ตามกฎหมายหรือไม่ และมีข้อกำหนดเกี่ยวกับบัญชีรับบริจาคอย่างไร

ล่าสุด แหล่งข่าวผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายพรรคการเมืองให้ข้อมูลเกี่ยวกับข้อกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ว่า โดยหลักการแล้ว พรรคการเมืองสามารถเปิดรับบริจาคเงินเพื่อนำไปช่วยเหลือประชาชนที่เดือดร้อนจากภัยพิบัติได้ แต่ต้องดำเนินการให้ถูกต้องตามระเบียบและพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมืองอย่างเคร่งครัด

โดยเฉพาะประเด็นเส้นทางการเงิน ซึ่งแหล่งข่าวระบุว่า เงินบริจาคทั้งหมดต้องโอนเข้าสู่บัญชีธนาคารของพรรคการเมืองโดยตรง ไม่สามารถโอนเข้าบัญชีของบุคคลอื่น กรรมการบริหารพรรค หรือบัญชีของเพจที่ไม่ใช่บัญชีอย่างเป็นทางการของพรรคได้

ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ที่แหล่งข่าวอธิบาย พรรคการเมืองต้องเปิดบัญชีธนาคารแยกต่างหากจากบัญชีดำเนินงานปกติของพรรค โดยระบุชื่อพรรคและมีข้อความในวงเล็บต่อท้ายว่า "บัญชีรับบริจาค" อย่างชัดเจน พร้อมแจ้งเลขที่บัญชีดังกล่าวให้ กกต. ทราบภายใน 7 วัน นับแต่วันที่เปิดบัญชี

นอกจากนี้ ทุกครั้งที่มีการรับบริจาค พรรคต้องจัดทำบันทึกการรับบริจาค โดยระบุชื่อ ที่อยู่ จำนวนเงิน และวัตถุประสงค์ของการบริจาคให้ชัดเจน พร้อมลายมือชื่อของผู้บริจาคและเหรัญญิกพรรคในฐานะผู้รับบริจาค เพื่อใช้เป็นหลักฐานในการตรวจสอบ

สำหรับคุณสมบัติของผู้บริจาคและเพดานวงเงิน แหล่งข่าวระบุว่า หากเป็นบุคคลธรรมดาต้องมีสัญชาติไทยและแสดงหลักฐานเลขประจำตัวประชาชน ส่วนกรณีนิติบุคคลต้องจดทะเบียนในประเทศไทย และมีผู้ถือหุ้นสัญชาติไทยไม่น้อยกว่าร้อยละ 51

โดยผู้บริจาคแต่ละรายสามารถบริจาคได้ไม่เกิน 10 ล้านบาทต่อพรรคต่อปี และหากนิติบุคคลใดบริจาคเกิน 5 ล้านบาท จะต้องแจ้งให้ที่ประชุมผู้ถือหุ้นทราบในการประชุมครั้งถัดไปด้วย

ขณะเดียวกัน พรรคการเมืองต้องจัดทำประกาศเปิดเผยรายชื่อผู้บริจาคเงินเกิน 5,000 บาทต่อสาธารณะ พร้อมจัดส่งรายงานและหลักฐานที่เกี่ยวข้องให้ กกต. ตรวจสอบตามระเบียบ

ส่วนกรณีที่มีการตั้งข้อสังเกตว่า หากพรรคการเมืองเปิดเพจเพื่อเชิญชวนให้ประชาชนบริจาคเงิน แต่บัญชีปลายทางไม่ใช่บัญชีรับบริจาคของพรรค จะถือเป็นความผิดหรือไม่นั้น แหล่งข่าวชี้แจงว่า จำเป็นต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและพฤติการณ์เป็นรายกรณี

หากตรวจสอบและพิสูจน์ได้ว่าเงินบริจาคไม่ได้เข้าสู่บัญชีของพรรคจริง แหล่งข่าวเห็นว่าอาจเข้าข่ายไม่ปฏิบัติตามระเบียบ และอาจเป็นการฝ่าฝืนมาตรา 72 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง ซึ่งมีบทลงโทษร้ายแรงถึงขั้นยุบพรรค

อย่างไรก็ตาม การพิจารณาว่าการดำเนินการใดเข้าข่ายความผิดตามบทบัญญัติดังกล่าวหรือไม่ ต้องอาศัยข้อเท็จจริงและการวินิจฉัยตามกระบวนการกฎหมาย ไม่อาจสรุปความผิดจากการเปิดรับบริจาคผ่านเพจเพียงอย่างเดียว

แหล่งข่าวยังให้ข้อมูลเพิ่มเติมถึงกรณีที่สำนักนายกรัฐมนตรีทำหนังสือสอบถามไปยัง กกต. เกี่ยวกับขอบเขตการช่วยเหลือประชาชนของพรรคการเมือง โดยระบุว่า พรรคการเมืองสามารถนำเงินบริจาคไปจัดตั้งโรงครัวหรือช่วยเหลือผู้ประสบภัยได้ ภายใต้หลักเกณฑ์และเพดานวงเงินที่กำหนด

กล่าวคือ หากเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ช่วยเหลือประชาชนในเขตเลือกตั้งของตนเอง สามารถใช้จ่ายได้ไม่เกิน 300,000 บาทต่อโอกาส ส่วนการช่วยเหลือในนามพรรคการเมืองสามารถใช้จ่ายได้ไม่เกิน 3,000,000 บาท

หากมีการใช้จ่ายเกินกว่าวงเงินที่กำหนด แหล่งข่าวระบุว่า ส่วนที่เกินจะต้องนำไปคำนวณรวมเป็นค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งครั้งถัดไป ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

นอกจากนี้ ยังมีข้อห้ามสำคัญเกี่ยวกับการระดมเงินบริจาค โดยพรรคการเมืองไม่สามารถดำเนินการ "เรี่ยไร" เงินจากหน่วยงานราชการได้

แต่การประชาสัมพันธ์เชิญชวนให้ประชาชนทั่วไปร่วมบริจาคเงินผ่านช่องทางที่ถูกต้อง และโอนเงินเข้าบัญชีรับบริจาคของพรรคโดยตรง ถือเป็นการเปิดรับบริจาคที่สามารถดำเนินการได้ภายใต้กรอบของกฎหมาย

แหล่งข่าวย้ำว่า สิ่งสำคัญคือการดำเนินการอย่างโปร่งใส มีหลักฐานแสดงที่มาและเส้นทางการเงินชัดเจน สามารถตรวจสอบได้ และต้องนำเงินบริจาคไปใช้เพื่อช่วยเหลือประชาชนตามวัตถุประสงค์อย่างแท้จริง โดยไม่มีการทุจริต.