'รศ.ดร.ภูมิ' ระบุชัดรักษาการนายกฯ ยุบสภาไม่ได้

02 ก.ค.2568 - รศ.ดร.ภูมิ มูลศิลป์ คณบดีคณะสังคมศาสตร์ และอาจารย์ประจำภาควิชานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว.) โพสต์เฟซบุ๊กระบุว่า โดยหลักทั่วไปของระบอบประชาธิปไตยที่มีระบบรัฐสภา (parliamentary system) "ผู้รักษาการในตำแหน่งนายกรัฐมนตรี" (Caretaker Prime Minister) จะไม่มีอำนาจยุบสภา เนื่องจากการยุบสภาเป็นอำนาจทางการเมืองที่มีนัยสำคัญ ต้องใช้โดยผู้มีอำนาจเต็มเท่านั้น ไม่ใช่รัฐบาลรักษาการซึ่งมีอำนาจจำกัดเพียงเพื่อรักษาความต่อเนื่องของรัฐ

ย้อนดูรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 103 ซึ่งบัญญัติว่า “พระมหากษัตริย์ทรงใช้อำนาจในการยุบสภาผู้แทนราษฎรตามคำแนะนำของนายกรัฐมนตรี" จะเห็นได้ว่า ผู้รักษาการนายกรัฐมนตรีจึงมีสถานะจำกัดตามกฎหมายและคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ จะสามารถใช้อำนาจเฉพาะที่จำเป็นในการรักษาราชการเท่านั้น เช่น การบริหารราชการประจำวัน แต่ไม่สามารถใช้อำนาจสำคัญ เช่น การแต่งตั้งโยกย้ายใหญ่ หรือยุบสภาได้

ทั้งนี้ ในปี 2557 ระหว่างที่นายกยิ่งลักษณ์ถูกถอดถอนและมีผู้รักษาการนายกรัฐมนตรี อ.วิษณุ เคยให้ความเห็นว่า "นายกรัฐมนตรีรักษาการไม่มีอำนาจยุบสภา"

ขอสรุปสั้นๆ ว่า การยุบสภาผู้แทนราษฎรต้องกระทำโดย พระมหากษัตริย์ แต่ต้องเป็นไปตามคำแนะนำของ "นายกรัฐมนตรี" ดังนั้น เฉพาะผู้ดำรงตำแหน่ง “นายกรัฐมนตรี” โดยสมบูรณ์เท่านั้น ที่สามารถแนะนำให้มีการยุบสภาได้ ส่วนผู้ที่ทำหน้าที่ รักษาการในตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ไม่ถือว่าเป็น “นายกรัฐมนตรี” ตามบทบัญญัตินี้ จึงไม่มีอำนาจเสนอการยุบสภาครับ