สุดประณีต! เครื่องกระดาษพิธีกงเต๊ก 'พระพันปีหลวง' ฝีมือสกุลช่างอนัมนิกาย

สุดประณีต! เครื่องกระดาษพิธีกงเต๊ก "สมเด็จพระพันปีหลวง" จำลองพระตำหนักสิริยาลัยอนุสรณ์แห่งรักจากลูกสู่แม่ ครั้งแรกฟื้นพระวอสีวิกากาญจน์งดงามฝีมือสกุลช่างอนัมนิกาย

5 พฤษภาคม 2569 - ตามที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เสด็จแทนพระองค์ไปในการบำเพ็ญพระกุศลทักษิณานุปทาน(กงเต๊ก) น้อมอุทิศถวายพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ของบรรพชิตอนัมนิกาย ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง การนี้ คณะสงฆ์อนัมนิกายแห่งประเทศไทย ได้ระดมกำลังรวบรวมคณะศิษยานุศิษย์ช่างฝีมือทั่วประเทศไทยในการร่วมกันจัดสร้างเครื่องกระดาษอันวิจิตรงดงามตามแบบฉบับฝีมือสกุลช่างอนัมนิกายที่สืบทอดมาแต่โบราณ

แนวคิดในการจัดสร้างเครื่องกระดาษเลียนอย่างโบราณตามรูปแบบที่ค้นคว้าได้จากภาพถ่ายประวัติศาสตร์ในหนังสือจดหมายเหตุ เมื่อครั้งงานพระราชพิธีพระบรมศพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เพื่ออนุรักษ์ สืบสาน รักษา และต่อยอด รื้อฟื้นงานฝีมือช่างกระดาษ ตามแบบโบราณให้คงอยู่คู่สังคมไทยสอดคล้องกับแนวพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงตั้งมั่นในการรื้อฟื้นงานศิลป์ไทยที่กำลังจะศูนย์หายให้กลับมามีคุณค่าอีกครั้งหนึ่ง และเพื่อเป็นการน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณแห่งสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบูรพกษัตริย์แห่งพระมหาจักรีบรมราชวงศ์ที่ได้ทรงมีพระเมตตาต่อผสกนิกรชาวอนัมหรือชาวญวนให้ได้เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารตลอดมาตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันเป็นเวลากว่า 200 ปี

สำหรับเครื่องกระดาษที่จะทำการเผาอุทิศถวาย แบ่งออกเป็นเครื่องกระดาษสำหรับพิธีสงฆ์ ได้แก่ เทวทูตม้า และ เทวทูตนก สำหรับส่งพุทธฎีกาประกาศพิธี หรือธงพุ่มสถิตดวงพระวิญญาณ หอสรงสนาน สำหรับดวงพระวิญญาณรับน้ำพระพุทธมนต์ชำระดวงพระวิญญาณ สิ่งของเครื่องใช้ นายพระคลังในพิธีข้ามสะพาน พิธีทิ้งกระจาด รูปหุ่นพระอมฤตราช ชุดกระดาษสำหรับอุทิศแก่ดวงวิญญาณผู้ยากไร้

เครื่องกระดาษสำหรับอุทิศถวายเป็นเครื่องราชูปโภค ได้แก่ พระตำหนักสิริยาลัยจำลอง โดยพระตำหนักดังกล่าวตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา จ.พระนครศรีอยุธยา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สร้างถวาย พระตำหนักสิริวาลัยถือเป็นอนุสรณ์แห่งความรักและสายใยความผูกพันในสถาบันครอบครัว สร้างด้วยเทคนิคการใช้กระดาษชานอ้อยอัดแล้วนำมาประกอบขึ้นเป็นตัวเรือนและอาคารประกอบต่างๆผสมผสานด้วยอุปกรณ์ตกแต่งขนาดจิ๋วที่มีความปราณีตเพื่อให้เกิดความงดงามสมจริงมากที่สุด

ที่สำคัญในพิธีกงเต๊กครั้งนี้ได้รื้อฟื้นการสร้างเครื่องกระดาษพระวอสีวิกากาญจน์จำลอง ซึ่งเป็นพระราชยานขนาดเล็กแบบประทับราบสำหรับเจ้านายฝ่ายใน ใช้ในการเสด็จพระราชดำเนินในกระบวนพยุหยาตราสถลมารคตามโบราณราชประเพณี พร้อมพลแบกหาม 4 นาย แต่งกายตามโบราณราชประเพณี จัดสร้างขึ้นโดยอ้างอิงจากภาพถ่ายพระวอสีวิกากาญจน์ เครื่องกระดาษเมื่อครั้งพระราชพิธีพระบรมศพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

รวมถึงหีบของใช้ส่วนพระองค์ เป็นหีบสีทองขนาดใหญ่ ภายในบรรจุ เงิน ทอง ฉลองพระองค์ และ ของใช้ส่วนพระองค์ ที่พระราชโอรสและพระราชธิดา ทรงพระราชอุทิศถวายแด่ดวงพระวิญญาณ จำนวน 4 หีบ ตามจำนวนพระราชโอรส และพระราชธิดา รวมถึงภูเขา หิรัญธนบรรพต ปติฏฐาวรบรรพต และสุวรรณบรรพต เป็นภูเขาพระราชทรัพย์ที่พระราชธิดา ทรงพระราชอุทิศถวายแด่ดวงพระวิญญาณ ประดับตกแต่งด้วยตุ๊กตาจีน เป็นนิทานพื้นบ้านจีนเรื่องความกตัญญู 24 ประการ ด้านข้างและด้านบนของภูเขาประดับตุ๊กตาและภาพเทพารักษ์แบบจีนนำเข้าจากสาธารณรัฐประชาชนจีน ตลอดจนจัดสร้างพระคลังเงิน พระคลังทอง มหาสมบัติ ซึ่งล้วนเป็นเครื่องกระดาษเมื่อครั้งพระราชพิธีพระบรมศพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

เครื่องกระดาษกงเต๊กถวายพระบรมศพครั้งนี้ได้จัดสร้างชุดฉลองพระองค์ 3 รูปแบบ ได้แก่ ฉลองพระองค์แบบผสมผสานไทยตัดเย็บจากผ้าไหมและผ้าไหมมัดหมี่จากห้องเสื้อบัลแมง โดยนายอีริก มอร์เทนเซน ทรงในโอกาสเสด็จแปรพระราชฐานไปประทับแรม ณ ภูพิงคราชนิเวศน์ จ.เชียงใหม่ พ.ศ.2527 ,ฉลองพระองค์ชุดไทยจักรพรรดิในงานพระราชทานเลี้ยงอาหารค่ำแก่นาย เซิน ดูฮวาน ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐเกาหลีและภริยา เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ.2524 ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง และฉลองพระองค์ปีกแมลงทับในการเสด็จพระราชดำเนินเยือน สหพันธรัฐรัสเซียอย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ.2550

นอกจากนี้ จัดสร้างรถยนต์พระที่นั่ง ร.ย.ล. 1 จำลอง โดยจำลองจากรถยนต์พระนั่ง ร.ย.ล.1 Daimler DE36 Landaulette รุ่นปี 1946 ซึ่งเคยเป็นรถยนต์พระที่นั่งหลัก พร้อมพลขับสารัตถี 1 นาย ตลอดจนหุ่นข้าราชบริพารตามเสด็จ ประกอบด้วย อดีตนางสนองพระโอษฐ์ ข้าราชการในพระองค์ ชุดปกติขาว ชาย คุณข้าหลวงชุดราชการกากี หญิง เจ้าพนักงานเชิญพระกลด พระตำรวจหลวง ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ พระราชฐาน ทหารราชวัลลภรักษาพระองค์ พลแบกหามพระพระวอสีวิกากาญจน์ รวม 42 คน