รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ยั่วโทสะจีนและรัสเซียในคราวเดียวกัน ประกาศคว่ำบาตรหน่วยงานในกระทรวงกลาโหมและเจ้าหน้าที่ระดับสูงของจีน โทษฐานซื้อเครื่องบินขับไล่ซูคอยและระบบมิสไซล์เอส-400 ของรัสเซีย ละเมิดกฎหมายคว่ำบาตรของสหรัฐ ด้านรัฐบาลจีนกริ้วจี้ให้ยกเลิกไม่งั้นเจอดี รัสเซียเตือนสหรัฐกำลังเล่นกับไฟ

แฟ้มภาพ รัสเซียนำระบบมิสไซล์ป้องกันภัยทางอากาศ เอส-400 ไทรอัมพ์ มาอวดโฉมในพิธีสวนสนามที่จัตุรัสแดง ในวันแห่งชัยชนะ เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2561 / AFP

    การประกาศคว่ำบาตรกรมการพัฒนาอาวุธยุทโธปกรณ์ (อีดีดี) สังกัดกระทรวงกลาโหมของจีน เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 20 กันยายน 2561 ที่ผ่านมา เป็นครั้งแรกที่รัฐบาลสหรัฐใช้กฎหมายคว่ำบาตรรัสเซียในการลงโทษประเทศที่ 3 และยังเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่สหรัฐและจีนกำลังมีความตึงเครียดกันเพราะสงครามการค้า ที่สองฝ่ายประกาศใช้มาตรการภาษีศุลกากรตอบโต้กันไปมา

    นอกจากนี้ การพุ่งเป้าเล่นงานจีนในครั้งนี้เกิดในช่วงเวลาที่กองทัพของจีนและรัสเซียกระชับความร่วมมือกันมากขึ้น และช่วงต้นเดือนนี้กองทัพรัสเซียจัดการซ้อมรบครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา โดยจีนได้เข้าร่วมการซ้อมรบยาวนาน 1 สัปดาห์นี้ด้วย

    ตามคำแถลงของกระทรวงการต่างประเทศของสหรัฐนั้น สหรัฐจะคว่ำบาตรทางการเงินต่ออีดีดี และหลี่ ซางฝู อธิบดีของอีดีดี หลังจากหน่วยงานของจีนแห่งนี้ซื้อเครื่องบินขับไล่ซูคอย ซู-35 ของรัสเซีย และระบบมิสไซล์ชนิดยิงจากพื้นสู่อากาศ เอส-400 ของรัสเซีย ซึ่งได้รับส่งมอบในปีที่ผ่านมา โดยเป็นการซื้อจากโรโซโบรอนเอกซ์พอร์ต ผู้ส่งออกอาวุธรายใหญ่ของรัสเซียที่สหรัฐขึ้นบัญชีดำคว่ำบาตรเพราะให้การสนับสนุนรัฐบาลของประธานาธิบดีบาชาร์ อัลอัสซาด ของซีเรีย

    กฎหมายตอบโต้ศัตรูของอเมริกาผ่านการคว่ำบาตร (ซีเอเอทีเอสเอ) ฉบับนี้ผ่านมาบังคับใช้เมื่อปี 2560 โดยเครื่องมืออีกช่องทางหนึ่งสำหรับรัฐบาลของประธานาธิบดีเพื่อใช้เล่นงานรัสเซีย, อิหร่าน และเกาหลีเหนือ ผ่านการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจและการเมือง

แฟ้มภาพ ทหารและยุทโธปกรณ์ของกองทัพจีนและมองโกเลียเข้าร่วมพิธีสวนสนามกับรัสเซีย เพื่อปิดฉากการซ้อมรบวอสต็อก-2018 เมื่อวันที่ 13 กันยายน 2561 / AFP

    เจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐยืนยันว่า การคว่ำบาตรจีนในครั้งนี้เป็นครั้งแรกที่สหรัฐใช้กฎหมายฉบับนี้ลงโทษประเทศที่ 3 และว่า สหรัฐอาจพิจารณาใช้มาตรการคว่ำบาตรกับประเทศอื่นๆ ที่ซื้อเครื่องบินรบและมิสไซล์ของรัสเซียด้วย รายงานเอเอฟพีกล่าวว่า หนึ่งในประเทศที่ว่านี้คือตุรกี ซึ่งอยู่ระหว่างเจรจาซื้อระบบมิสไซล์เอส-400 ของรัสเซีย

    กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอ้างว่า การใช้ซีเอเอทีเอสเอนั้นเป็นผลมาจากพฤติการณ์รุกรานของรัสเซียในยูเครน, การผนวกแคว้นไครเมียของยูเครน, การโจมตีและบุกรุกทางไซเบอร์, การแทรกแซงการเลือกตั้งของสหรัฐเมื่อปี 2559 และพฤติการณ์ร้ายกาจอื่นๆ ของรัสเซีย กฎหมายฉบับนี้เปิดช่องให้รัฐบาลสหรัฐดำเนินการกับบริษัทและบุคคลที่ติดบัญชีดำการคว่ำบาตรของสหรัฐ

แฟ้มภาพ ระบบมิสไซล์ป้องกันภัยทางอากาศ เอส-400 ไทรอัมพ์ ในพิธีสวนสนามที่จัตุรัสแดงเมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2561 / AFP

    คำแถลงของกระทรวงยังประกาศขึ้นบัญชีดำบุคคลและองค์กร 33 ราย ที่เกี่ยวโยงกับหน่วยข่าวกรองและกองทัพรัสเซีย เพิ่มเติมตามกฎหมายฉบับนี้

    ด้านกระทรวงการต่างประเทศของจีนแถลงที่กรุงปักกิ่งเมื่อวันศุกร์ เรียกร้องให้สหรัฐเพิกถอนการคว่ำบาตรนี้ มิเช่นนั้นสหรัฐก็จะต้องแบกรับผลที่ตามมา และจีนได้ยื่นประท้วงอย่างเป็นทางการต่อสหรัฐแล้ว

    เก็งซวง โฆษกกระทรวงระบุว่า การดำเนินการของสหรัฐละเมิดอย่างร้ายแรงต่อหลักการพื้นฐานของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ และสร้างความเสียหายร้ายแรงต่อความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับสหรัฐ และระหว่างกองทัพของสองประเทศด้วย

    ส่วนเซอร์เกย์ เรียบคอฟ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศของรัสเซีย กล่าวเตือนว่า สหรัฐ "กำลังเล่นกับไฟ" และว่า สหรัฐกำลังสร้างความปั่นป่วนต่อเสถียรภาพของโลก ดูเหมือนว่าการคว่ำบาตรรัสเซียได้กลายเป็น "งานอดิเรก" ที่สหรัฐโปรดปราน

    การส่งออกอาวุธเป็นรายได้หลักของรัสเซีย โดยปีที่แล้วรัสเซียขายอาวุธได้มากกว่า 14,000 ล้านดอลลาร์.