HPV ภัยเงียบใกล้ตัว ชะล่าใจไม่ได้ หญิงไทยติดเชื้อเฉลี่ย 9 ราย/วัน

ในแต่ละปีประเทศไทยมีผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูกรายใหม่กว่า 8,662 ราย และมีผู้เสียชีวิตเฉลี่ย 4,576 ราย จากข้อมูล GLOBOCAN 2022 สะท้อนให้เห็นว่าเชื้อไวรัส HPV ยังคงเป็นภัยเงียบด้านสาธารณสุขที่ไม่ควรมองข้าม นอกจากเป็นสาเหตุของมะเร็งปากมดลูกซึ่งเป็นมะเร็งที่พบบ่อยอันดับ 2 ในสตรีไทยแล้ว ยังเกี่ยวข้องกับมะเร็งอีกหลายชนิดทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย แม้ปัจจุบันจะมีวัคซีนและการตรวจคัดกรองที่ช่วยป้องกันโรคได้ แต่ความเข้าใจผิด ความอาย และการตีตราทางสังคม ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้หลายคนละเลยการป้องกัน

ด้วยเหตุนี้ สถานเสาวภา สภากาชาดไทย ร่วมกับกรุงเทพมหานคร จึงเปิดตัวแคมเปญรณรงค์ “HPV ไม่เป็นไร….ไม่ได้” พร้อมกิจกรรม เต้นให้ฟิต หยุดคิดว่า HPV ไม่เป็นไร เพื่อสร้างความตระหนักรู้ ส่งต่อข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับเชื้อ HPV และส่งเสริมการป้องกันโรคผ่านการฉีดวัคซีน การตรวจคัดกรอง และการลดพฤติกรรมเสี่ยง เพื่อหยุดการสูญเสียที่สามารถป้องกันได้

ศ.นพ.สุทธิพงศ์ วัชรสินธุ ผู้อำนวยการสถานเสาวภา สภากาชาดไทย กล่าวว่า ต้องยอมรับว่า สังคมไทยส่วน ใหญ่ยังตกอยู่ในภาวะรู้จัก แต่ไม่รู้จริง เกี่ยวกับเชื้อ HPV หลายคนเห็นประเด็นนี้เป็นเรื่องไกลตัว ทั้งที่ใน ความเป็นจริง ทุกนาทีทั่วโลกมีคนตรวจพบว่าติดเชื้อ HPV ซึ่งนำไปสู่มะเร็งบางชนิด โดยทั้งชายและหญิง มีโอกาสได้รับเชื้อ HPV ในช่วงใดช่วงหนึ่งของชีวิต นอกจากนี้ เชื้อยังสามารถแฝงตัวอยู่ในร่างกายเป็นเวลา หลายสิบปีโดยไม่แสดงอาการ ทำให้หลายคนไม่ทราบว่าตนเองมีความเสี่ยง

ศ.นพ.สุทธิพงศ์ กล่าวต่อว่า  หากประชาชนตระหนักถึงความเสี่ยงและเข้ารับการตรวจคัดกรอง รวมถึงฉีดวัคซีนป้องกัน ก็จะช่วยลดโอกาสการเกิดโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้นจึงให้ความสำคัญกับการส่งเสริมสุขภาวะของประชาชน โดยเชื่อว่าการป้องกันเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการลดความเสี่ยงของการเกิดโรค ซึ่งทำได้ผ่านการตรวจคัดกรองและการรับวัคซีนป้องกันในโรคที่สามารถป้องกันได้

พญ.สุดา พันธุ์รินทร์ หัวหน้าฝ่ายบริการและวิจัยคลินิก สถานเสาวภา สภากาชาดไทย กล่าวว่า สถานการณ์ปัจจุบันประเทศไทยมีผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูกรายใหม่เฉลี่ยวันละ 16 ราย และมีผู้หญิงไทยเสียชีวิตจากโรคดังกล่าวเฉลี่ยวันละ 6 ราย นอกจากนี้ ยังพบผู้ป่วยมะเร็งช่องปากและคอหอยที่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อ HPV รายใหม่เฉลี่ยวันละ 9 ราย สะท้อนให้เห็นว่าเชื้อ HPV เป็นภัยเงียบที่อยู่ใกล้ตัวกว่าที่หลายคนคิด แม้ว่าผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่จะไม่มีอาการผิดปกติ  ก่อนพัฒนาเป็นรอยโรคหรือมะเร็ง ทำให้หลายคนไม่รู้ตัวจนกระทั่งโรคลุกลาม

พญ.สุดา  กล่าวต่อว่า เชื้อ HPV มีมากกว่า 100 สายพันธุ์ แบ่งเป็นทั้งสายพันธุ์ที่ก่อมะเร็งและไม่ก่อมะเร็ง โดยสถิติพบว่า 8 ใน 10 ของผู้ที่เคยมีเพศสัมพันธ์จะเคยติดเชื้อ HPV อย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต ส่วนใหญ่ร่างกายสามารถกำจัดเชื้อได้เอง แต่หากติดเชื้อสายพันธุ์ความเสี่ยงสูง โดยเฉพาะสายพันธุ์ 16 และ 18 และร่างกายไม่สามารถกำจัดเชื้อได้ ก็จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็ง

“แม้หลายคนจะเข้าใจว่าการมีคู่นอนเพียงคนเดียวทำให้มีความเสี่ยงต่ำ แต่ในความเป็นจริง ทุกคนที่เคยมีเพศสัมพันธ์ล้วนมีโอกาสติดเชื้อ HPV ได้ โดยเชื้อชนิดนี้ไม่ได้ก่อโรคเฉพาะในผู้หญิงเท่านั้น แต่ยังเป็นสาเหตุของโรคในผู้ชาย ทั้งหูดหงอนไก่ มะเร็งองคชาต มะเร็งทวารหนัก รวมถึงมะเร็งช่องปากและคอหอย จึงเป็นโรคที่ทั้งผู้หญิงและผู้ชายควรให้ความสำคัญในการป้องกัน” พญ.สุดา กล่าว

สำหรับวัคซีนป้องกัน HPV พญ.สุดา  กล่าวว่า เป็นวัคซีนที่มีประสิทธิภาพสูง โดยเฉพาะเมื่อฉีดก่อนติดเชื้อ สามารถป้องกันโรคได้มากกว่าร้อยละ 95 และมีข้อมูลติดตามผลที่ยืนยันว่าภูมิคุ้มกันสามารถคงอยู่ได้เป็นเวลานาน อีกทั้งยังเป็นวัคซีนที่มีความปลอดภัยสูง ผลข้างเคียงส่วนใหญ่เป็นเพียงอาการปวด บวม หรือแดงบริเวณที่ฉีด และมักหายได้เองภายใน 1–2 วัน สามารถฉีดได้ตั้งแต่อายุ 9 ปีขึ้นไป และไม่มีการกำหนดอายุสูงสุด โดยผู้ที่ยังไม่เคยได้รับเชื้อจะได้รับประโยชน์สูงสุดจากการฉีดวัคซีนก่อนเริ่มมีเพศสัมพันธ์ อย่างไรก็ตาม แม้ผู้ที่เคยติดเชื้อแล้วก็ยังสามารถรับวัคซีนได้ เพราะวัคซีนยังช่วยลดโอกาสการติดเชื้อซ้ำ และช่วยป้องกันสายพันธุ์อื่นที่ร่างกายยังไม่เคยได้รับ

ในปัจจุบันประเทศไทยมีโครงการฉีดวัคซีน HPV ฟรีให้กับเด็กผู้หญิงในช่วงชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ผ่านสถานศึกษา ทั้งมีการขยายการเข้าถึงวัคซีนในกลุ่มอายุอื่นมากขึ้น เพื่อเพิ่มความครอบคลุมของการป้องกันโรค ขณะเดียวกันยังมีการศึกษาความเป็นไปได้ในการขยายการให้วัคซีนในกลุ่มผู้ชาย เนื่องจากผู้ชายเองก็มีความเสี่ยงต่อโรคที่เกิดจากเชื้อ HPV เช่นเดียวกัน

การป้องกันมะเร็งปากมดลูก พญ.สุดา  กล่าวว่า ในผู้หญิงควรทำควบคู่กันหลายด้าน ทั้งการดูแลสุขภาพ การหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง การฉีดวัคซีน และการตรวจคัดกรอง ซึ่งปัจจุบันมีทางเลือกในการเก็บตัวอย่างเพื่อตรวจหาเชื้อ HPV ด้วยตนเอง ช่วยให้ผู้หญิงที่ไม่สะดวกเข้ารับการตรวจภายในสามารถเข้าถึงการคัดกรองได้ง่ายขึ้น หากตรวจพบความผิดปกติในระยะเริ่มต้น ก็จะสามารถรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ ก่อนที่โรคจะลุกลามเป็นมะเร็ง ซึ่งระยะแรกมักไม่มีอาการแสดง และเมื่อเริ่มมีอาการ เช่น เลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด มักเป็นช่วงที่โรคดำเนินไปมากแล้ว

สำหรับผู้ชาย ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองการติดเชื้อ HPV ที่เป็นมาตรฐานเหมือนในผู้หญิง ทำให้หลายคนไม่ทราบว่าตนเองติดเชื้อหรือไม่ อีกทั้งยังมีโอกาสติดเชื้อซ้ำได้ จึงยิ่งตอกย้ำถึงความสำคัญของการฉีดวัคซีนในผู้ชายควบคู่กับการดูแลสุขภาพ การหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง การใช้ถุงยางอนามัยซึ่งช่วยลดความเสี่ยงได้ แม้จะไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ และการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับเชื้อ HPV เพื่อร่วมกันลดภาระของโรคและการเสียชีวิตจากมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับเชื้อ HPV ในอนาคต

“การมีสุขภาพแข็งแรงเพียงอย่างเดียวไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อ HPV ได้ทั้งหมด เนื่องจากการติดเชื้อเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมเสี่ยงและการสัมผัสเชื้อโดยตรง ดังนั้นการมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับโรค การลดพฤติกรรมเสี่ยง การฉีดวัคซีน และการตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมอ จึงเป็นมาตรการสำคัญในการป้องกันโรค” พญ.สุดา  กล่าว

เอมี่ กลิ่นประทุม ดารานักแสดง กล่าวว่า ช่วงเริ่มเข้าวงการไม่เคยคิดว่าเชื้อ HPV จะเกิดขึ้นกับตัวเอง จนตรวจพบเซลล์ผิดปกติที่เสี่ยงพัฒนาเป็นมะเร็งปากมดลูก ต้องเผชิญทั้งความกลัว ความกังวล และติดตามอาการนานถึง 7 ปี ก่อนตัดสินใจผ่าตัดนำเนื้อเยื่อที่ผิดปกติออก ประสบการณ์ครั้งนั้นทำให้เอมี่อยากย้ำว่า HPV ไม่ใช่เรื่องไกลตัวหรือเรื่องน่าอาย เพราะโรคมักไม่แสดงอาการ หากละเลยการตรวจคัดกรองและการป้องกัน อาจลุกลามเป็นมะเร็งได้

ทั้งนี้สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) มอบสิทธิบัตรทองให้สตรีไทยอายุ 30–59 ปี และอายุ 15–29 ปีที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง สามารถเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี HPV DNA Test ฟรี 1 ครั้ง ทุกๆ 5 ปี โดยสามารถตรวจสอบสิทธิ์และจองคิวผ่านแอปพลิเคชันเป๋าตัง ในเมนูกระเป๋าสุขภาพหรือHealth Wallet