‘เจเศรษฐ์’ล้างหน้าโชว์ ชาวปราจีนบุรียื่น5ข้อ!

"ยศชนัน" นำทีมลุยชายแดนแม่สาย ชูนวัตกรรม "M-Sense" ตรวจสารหนู-โลหะหนัก รู้ผลเร็ว 5 นาที แถมต้นทุนถูก 60 บาท สกัดภัยแหล่งน้ำพิษ จ่อชง ศปช. ผุดโมเดลชะลอน้ำดักตะกอน "เจเศรษฐ์" ล้างหน้าโชว์ทดสอบน้ำประปาแม่สาย "ปราจีนฯ" ฮือค้าน EEC ยื่น 5 ข้อเรียกร้อง ขู่รัฐบาลไม่ทำพามวลชนบุกทำเนียบฯ     เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน ที่จังหวัดเชียงราย  นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมด้วย น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รมช.เกษตรและสหกรณ์  และผู้บริหารระดับสูงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  ร่วมกันลงพื้นที่ชายแดนตรวจสอบวิกฤตการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำสาย

โดยคณะทำงานจากหลายภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ได้ลงสำรวจจุดเสี่ยงริมฝั่งแม่น้ำบริเวณสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา แห่งที่ 1 อำเภอแม่สาย ซึ่งสภาพน้ำยังคงมีลักษณะสีขุ่นแดงอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งนายยศชนันได้สังเกตการณ์การปฏิบัติงานของทีมนักวิจัยจากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ที่ได้นำนวัตกรรม "M-Sense" (เอ็ม-เซนส์) ซึ่งเป็นชุดทดสอบการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักภาคสนาม มาประยุกต์ใช้ในการแก้ปัญหาจริง สามารถตรวจวัดคุณภาพน้ำได้อย่างรวดเร็วภายใน 5 นาที และให้ผลที่สอดคล้องใกล้เคียงกับการส่งตรวจในห้องปฏิบัติการกลาง แต่มีต้นทุนที่ถูกกว่ามากเพียง 60 บาทต่อครั้ง             

จากนั้น นายยศชนันเปิดเผยถึงทิศทางการจัดการปัญหาระยะยาวว่า ปัญหาสารหนูปนเปื้อนถือเป็นวาระระดับภูมิภาคที่รัฐบาลให้ความสำคัญสูงสุด แม้จะไม่ได้เป็นหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบด้านนี้โดยตรง แต่ อว.ขอร่วมสนับสนุนการแก้ปัญหาและเป็นกองหนุนสำคัญในการแก้วิกฤตข้ามพรมแดน ซึ่งสอดรับกับการหารือระดับทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรีของไทยและนายกรัฐมนตรีจีนที่ผ่านมา

ทั้งนี้ จากข้อมูลทางวิชาการและการวิเคราะห์แหล่งน้ำพบว่า สารหนูและโลหะหนักมักจะปะปนมากับ "ความขุ่น" หรือเกาะติดมากับ "ตะกอนดิน" ที่ไหลมาตามกระแสน้ำ ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงได้ร่วมกันศึกษาโมเดลการสร้างระบบ "ชะลอน้ำ" หรือการสร้างจุดดักกระแสน้ำ ซึ่งเมื่อกระแสน้ำไหลช้าลง ตะกอนดินที่ปนเปื้อนสารพิษจะตกตะกอนลงสู่ก้นแม่น้ำ จากนั้นจะสามารถส่งเครื่องจักรเข้าไปทำการขุดลอกและเก็บเกี่ยวตะกอนเหล่านั้นออกไปกำจัดอย่างถูกวิธีและปลอดภัย ซึ่งจะช่วยลดปริมาณสารหนูในระบบนิเวศของแม่น้ำสายลงได้อย่างมหาศาล โดยแนวทางนี้เตรียมนำเสนอเข้าสู่ที่ประชุมศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถล่ม (ศปช.) ส่วนหน้า ภาคเหนือ เพื่อพิจารณาผลักดันให้เกิดการปฏิบัติจริงโดยเร็ว

นายยศชนันกล่าวว่า แม้ประเทศไทยจะมีชุดตรวจภาคสนาม M-Sense เพื่อแจ้งเตือนประชาชนได้อย่างรวดเร็ว แต่เมื่อถึงคราวที่ต้องนำข้อมูลไปใช้เป็นหลักฐานในการเจรจาระดับรัฐบาลต่อรัฐบาล (G2G) หรือการพูดคุยกับภาคเอกชนของประเทศเพื่อนบ้าน ประเทศไทยจำเป็นต้องมีชุดข้อมูลที่แข็งแกร่งและยืนยันได้ด้วยมาตรฐานสากล กระทรวง อว.จึงมอบหมายให้ สวทช.และสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ทำหน้าที่เป็นกระดูกสันหลังทางวิทยาศาสตร์ เพื่อตรวจสอบความแม่นยำคู่ขนานไปกับห้องปฏิบัติการของกรมควบคุมมลพิษ ทำให้ผลการตรวจวัดของไทยมีความโปร่งใส น่าเชื่อถือ เป็นที่ยอมรับของนานาชาติ และนำไปสู่เป้าหมายสูงสุดคือการเจรจาเพื่อกำหนด "ค่ามาตรฐานความปลอดภัยของแหล่งน้ำ" ร่วมกันกับประเทศเพื่อนบ้าน เพื่อยุติปัญหาการปล่อยสารพิษลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะอย่างถาวร

ต่อมา นายยศชนันและคณะได้เข้าร่วมการประชุมเพื่อสรุปสถานการณ์การปนเปื้อนสารหนูในแม่น้ำสาย ประเมินผลกระทบต่อวิถีชีวิตและสุขภาพของประชาชน รวมถึงกางแผนการดำเนินการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ จากผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พร้อมทั้งรับฟังรายงานผลการดำเนินงานที่ผ่านมาและสรุปผลการตรวจสอบคุณภาพน้ำเชิงลึก จาก ดร.ภญ.อุรชา รักษ์ตานนท์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สวทช. จากนั้นนายยศชนันกล่าวมอบนโยบายแก่หน่วยงานในสังกัดกระทรวง อว. เพื่อขับเคลื่อนภารกิจคืนสายน้ำที่ใสสะอาดและปลอดภัยให้กับพี่น้องชาวแม่สายอย่างยั่งยืน

ทั้งนี้ นายยศชนันได้ส่งมอบ “M-Sense ชุดตรวจวัดสารหนูในน้ำ” ให้แก่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย เพื่อสนับสนุนการเฝ้าระวังและตรวจคัดกรองคุณภาพน้ำในพื้นที่ได้ทันท่วงที

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า จากกรณีนายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รมช.มหาดไทย ลงพื้นที่ตรวจสอบโรงกรองน้ำการประปาส่วนภูมิภาคสาขาแม่สาย จ.เชียงราย เมื่้อวันที่ 14 พ.ย. ที่ผ่านมา พร้อมยืนยันว่าประชาชนสามารถดื่มน้ำประปาได้ อย่างไรก็ตาม มีชาวบ้านบางส่วนยังไม่แน่ใจและกังวลเรื่องสารหนูที่ปนเปื้อนเกินค่ามาตรฐาน ขณะที่สังคมออนไลน์ระบุว่า "ถ้าน้ำประปาใช้ได้ กินได้ตามที่พูดจริง ให้รัฐมนตรีกินโชว์ก่อนเลย" ล่าสุด นายเจเศรษฐ์ได้โพสต์คลิปวิดีโอขณะทดลองใช้น้ำประปา โดยในคลิป นายเจเศรษฐ์ได้ใช้น้ำล้างหน้าโชว์ พร้อมระบุว่า "ผมใช้หน้าผมเทสต์เลย ใช้แล้วหล่อขึ้นเยอะ"

วันเดียวกัน นายณฐชนน ชนะบูรณาศักดิ์ สส.พิษณุโลก พรรคประชาชน กล่าวถึงกรณีรัฐบาลประกาศมีแผนเตรียมจะย้ายแหล่งน้ำดิบสำหรับผลิตน้ำประปา จากแม่น้ำสายไปใช้แม่น้ำโขง และจากแม่น้ำกกไปใช้แม่น้ำลาวแทนว่า ขอตั้งคำถามและข้อสังเกตเชิงนโยบายส่งตรงถึงรัฐบาลใน 5 ประเด็นสำคัญ ดังนี้ 1.ก่อนจัดสรรงบประมาณลงทุน รัฐบาลสำรวจขอบเขตของปัญหาครบถ้วนแล้วหรือไม่ รัฐบาลต้องตอบให้ได้ว่าในพื้นที่เสี่ยงภัยมลพิษ มีระบบประปาหมู่บ้านและประปาท้องถิ่นที่ยังคงเดินระบบจ่ายน้ำจริงอยู่กี่แห่ง และใช้น้ำจากแหล่งใด รวมถึงให้บริการประชาชนครอบคลุมกี่ครัวเรือน

2.การตัดสินใจย้ายแหล่งน้ำดิบใช้ฐานข้อมูลใดในการประเมิน และช่วยลดความเสี่ยงได้จริงแค่ไหน รัฐบาลควรเปิดเผยผลการศึกษาเปรียบเทียบทางเลือกอย่างโปร่งใส แม้จะอ้างว่ายังอยู่ในเกณฑ์ที่ผลิตประปาได้ แต่รัฐบาลต้องพิสูจน์ให้เห็นว่าระบบบำบัดใหม่จะรองรับความผันผวนของคุณภาพน้ำได้ถึงระดับใด หากเกิดคลื่นมลพิษระลอกใหญ่ไหลลงมา จะมีเกณฑ์สั่งหยุดสูบน้ำเมื่อใด และมีแหล่งน้ำสำรองเพียงพอให้ประชาชนใช้ได้นานเท่าไร ที่สำคัญคือในระหว่างการก่อสร้างโครงการ ประชาชนจะใช้น้ำจากแหล่งใด

3.การตรวจวัดคุณภาพน้ำในปัจจุบันครอบคลุมความเสี่ยงที่แท้จริงหรือไม่ 4.ควรเปิดเผยความคืบหน้าของการจัดทำแผนที่ความเสี่ยงที่บูรณาการข้อมูลแหล่งมลพิษ แม่น้ำ บ่อน้ำ ระบบประปา พื้นที่เกษตรกรรม และชุมชนผู้ใช้น้ำเข้าไว้ด้วยกัน 5.แผนการจัดการที่ต้นตอของปัญหาและความมั่นคงทางทรัพยากรน้ำในระยะยาวคืออะไร ต้องแสดงแผนปฏิบัติการทั้งระยะฉุกเฉิน ระยะเปลี่ยนผ่าน และระยะยาวที่ชัดเจน รัฐบาลต้องตอบให้ชัดเจนว่า เมื่อย้ายแหล่งน้ำดิบแล้ว ประชาชนทั้งพื้นที่จะปลอดภัยขึ้นอย่างไร และจะจัดการกับต้นตอของมลพิษข้ามแดนอย่างเด็ดขาดได้อย่างไร

ที่ลานองค์การบริหารส่วนจังหวัดปราจีนบุรี  ชาวปราจีนบุรี ภายใต้การนำของกลุ่มปราจีนเข้มแข็ง รวมตัวกันแสดงจุดยืนคัดค้านโครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC พร้อมเรียกร้องให้แก้ไขปัญหากลุ่มทุนต่างชาติ โดยเฉพาะทุนจีน และผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นในพื้นที่ โดยแกนนำกลุ่มผู้ชุมนุมขึ้นปราศรัย ยื่น 5 ข้อเรียกร้องคือ ปิดโรงงานมลพิษในจังหวัดทั้งหมด, นำกากขยะอิเล็กทรอนิกส์สารพิษออกไปให้หมด, หยุดขยาย EEC มาที่ปราจีนบุรี, ฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม-เยียวยาชุมชน และไม่เอาทุนเทา จีนเทา ทั้งนี้ หากรัฐบาลยังนิ่งเฉย ยืนยันจะพามวลชนไปทำเนียบรัฐบาล.