'เอกนัฏ' เร่งลดค่าไฟ กันโซลาร์หลังคา 1 หมื่นเมกะวัตต์ ประชาชนผลิตใช้เอง-ขายคืนได้

รมว.พลังงาน กางแผนปรับโครงสร้างพลังงาน กันโควตาโซลาร์รูฟท็อป 10,000 เมกะวัตต์ให้ประชาชนโดยเฉพาะ ครัวเรือนละประมาณ 5 กิโลวัตต์ เปิดทางขายไฟส่วนเกินคืนรัฐ หักลดค่าไฟ พร้อมเดินหน้าค่าไฟบ้าน 200 หน่วยแรก 3 บาทต่อหน่วย ดัน PDP ใหม่เพิ่มพลังงานสะอาดใกล้ 50% ใน 10 ปี

19 กันยายน 2569 - นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ให้สัมภาษณ์ในรายการ “คุยกับ ครม.อนุทิน” ถึงแนวทางปรับโครงสร้างพลังงานครั้งใหญ่ โดยระบุว่า ครั้งนี้จะไปไกลกว่าการผลิตไฟฟ้าใช้เอง โดยปรับแนวคิดให้ประชาชนสามารถเป็นเจ้าของโรงไฟฟ้าได้

นายเอกนัฏ กล่าวว่าประเทศไทยมีแสงแดดเป็นทรัพยากรอยู่แล้ว ขณะที่ต้นทุนไฟฟ้าส่วนหนึ่งผูกกับก๊าซและน้ำมันนำเข้า ซึ่งอ่อนไหวต่อสงครามและราคาตลาดโลก รัฐบาลจึงเตรียมกันกำลังผลิตไฟฟ้าจากโซลาร์รูฟท็อป 10,000 เมกะวัตต์ไว้สำหรับประชาชนโดยเฉพาะ

ต่างจากอดีตที่เมื่อพูดถึงพลังงานแสงอาทิตย์ คนส่วนใหญ่มักนึกถึงโซลาร์ฟาร์มและผู้ประกอบการรายใหญ่ โดยจะกำหนดขนาดประมาณ 5 กิโลวัตต์ต่อราย เพื่อกระจายสิทธิ์ให้ครัวเรือนทั่วประเทศ ไม่ให้กำลังผลิตกระจุกอยู่กับบ้านหรือผู้ลงทุนเพียงไม่กี่ราย

สำหรับปัญหาที่คนส่วนใหญ่กังวลว่า กลางวันไม่อยู่บ้าน ติดโซลาร์แล้วผลิตไฟให้ใครใช้ แนวทางใหม่จะเปิดให้รัฐรับซื้อไฟส่วนที่เหลือคืน และนำมาหักเป็นส่วนลดค่าไฟในรอบเดียวกัน ทำให้ไฟที่ผลิตออกมาไม่สูญเปล่า และลดความจำเป็นในการซื้อแบตเตอรี่ราคาแพงทันที

นายเอกนัฏ ยกตัวอย่างว่า ระบบขนาด 5 กิโลวัตต์อาจผลิตไฟได้ประมาณ 600-700 หน่วยต่อเดือน คิดเป็นมูลค่าประมาณ 2,000 กว่าบาท หากเป็นครัวเรือนที่มีบิลค่าไฟอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน การติดตั้งโซลาร์อาจช่วยลดภาระรายเดือนได้อย่างมาก ทั้งนี้ ผลจริงขึ้นอยู่กับการผลิตและพฤติกรรมการใช้ไฟของแต่ละบ้าน

ส่วนปัญหาเงินลงทุนก้อนแรก กระทรวงพลังงานกำลังพิจารณาโมเดลที่ทำให้ประชาชนไม่ต้องแบกรับต้นทุนทั้งหมดเอง ตั้งแต่เงินสนับสนุนบางส่วน ไปจนถึงสินเชื่อที่อาศัยรายได้จากไฟฟ้าที่ผลิตและสัญญารับซื้อเป็นฐาน เมื่อผ่อนอุปกรณ์หมดในช่วงประมาณ 7-10 ปี ตามตัวอย่างที่อธิบาย แผงโซลาร์ก็จะกลายเป็นสินทรัพย์ของครัวเรือนเต็มตัว

แนวทางดังกล่าวจะทำควบคู่กับการลดขั้นตอนการอนุญาต จากเดิมที่ต้องติดต่อหลายหน่วยงาน เหลือการประสานผ่านการไฟฟ้าฝ่ายจำหน่าย พร้อมพัฒนาแบบฟอร์มออนไลน์ โดยกรณีติดตั้งเพื่อใช้เองและไม่ขายไฟคืน ตั้งเป้าตรวจรับประมาณ 1 สัปดาห์ ส่วนกรณีขายไฟคืนจะพยายามให้แล้วเสร็จไม่เกิน 1 เดือน

ขณะเดียวกัน รัฐจะดูแลมาตรฐานการติดตั้ง ก่อนเชื่อมต่อระบบ การไฟฟ้าจะตรวจอุปกรณ์ สายไฟ ระบบติดตั้ง และ Smart Meter เพื่อป้องกันปัญหาไฟไหม้และความเสี่ยงจากอุปกรณ์ไม่ได้มาตรฐาน รวมทั้งจะเกิดตลาดงานใหม่สำหรับช่างไฟ ช่างติดตั้ง และผู้ดูแลระบบโซลาร์ทั่วประเทศ

รมว.พลังงานยังกล่าวถึงต้นทุนในบิลค่าไฟว่า ต้นทุนไฟสาธารณะหรือไฟทางถูกนำไปรวมอยู่ในโครงสร้างค่าไฟมานาน 30-40 ปี คิดเป็นภาระประมาณ 18,000 ล้านบาทต่อปี ทั้งที่ผู้ใช้ไฟทั่วไปไม่เห็นรายการดังกล่าวในบิลโดยตรง

“ไฟสาธารณะไม่ควรเอามาใส่บิลค่าไฟของประชาชนแบบที่ทำมา 30 ปี ควรแยกออกไป” รมว.พลังงาน กล่าวและว่า รัฐบาลจึงดึงภาระส่วนนี้ออกจากโครงสร้าง และดำเนินมาตรการค่าไฟบ้าน 200 หน่วยแรกในอัตรา 3 บาทต่อหน่วย เพื่อลดภาระครัวเรือนโดยตรง

อย่างไรก็ตาม เรื่องค่าไฟและโซลาร์เป็นเพียงส่วนหนึ่งของแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า หรือ PDP ฉบับใหม่ ซึ่งกำลังจัดทำ โดยวาง 3 เป้าหมาย คือ สะอาดที่สุด มั่นคงที่สุด และเป็นธรรมที่สุด ตั้งเป้าเพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาดจากปัจจุบันกว่า 20% ให้เข้าใกล้ 50% ภายใน 10 ปี และไม่ต่ำกว่า 65% ในระยะยาว

ด้านความมั่นคงทางพลังงาน แผน PDP ใหม่จะวางกำลังผลิตก๊าซให้สอดคล้องกับก๊าซที่ไทยผลิตเองได้จากอ่าวไทย พื้นที่บนบก แหล่งใหม่ และก๊าซจากประเทศเพื่อนบ้าน พร้อมลดการพึ่งพา LNG ตลาด Spot ซึ่งราคาผันผวนรุนแรงเมื่อเกิดสงคราม และหันมาทำสัญญาระยะยาวเพื่อให้ต้นทุนถูกลงและมีเสถียรภาพมากขึ้น

นายเอกนัฏ กล่าวต่อว่าต้องไม่ปล่อยให้แผนไฟฟ้าเป็นเรื่องของกลุ่มทุนเท่านั้น รัฐบาลจึงกันกำลังผลิต 10,000 เมกะวัตต์ไว้ให้ประชาชน พร้อมเปิดตลาดซื้อขายไฟสะอาดให้ภาคอุตสาหกรรมเลือกซื้อไฟโดยตรงจากผู้ผลิตที่เสนอคุณภาพและราคาที่เหมาะสม ลดข้อจำกัดเดิมที่เคยกำหนดเพดานตลาดไว้

นอกจากนี้ แผนใหม่ยังเปิดช่องสำหรับเทคโนโลยีพลังงานในอนาคต ทั้งไฮโดรเจน Geothermal, Solid Oxide Fuel Cell รวมถึงโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก หรือ SMR โดยกระทรวงจะเตรียมหลักเกณฑ์ ความปลอดภัย และระบบรองรับไว้ก่อน หากเทคโนโลยีพร้อมในอนาคต ประเทศไทยจะไม่ต้องเริ่มเตรียมการใหม่ตั้งแต่ต้น

“ทุกการปรับโครงสร้างย่อมกระทบผลประโยชน์เดิม แต่รัฐบาลจะยึดประโยชน์ส่วนรวมเป็นหลัก โดยเฉพาะค่าไฟที่ประชาชนต้องจ่ายทุกเดือน เอา 10,000 เมกะวัตต์ไปให้ประชาชน กระทบแน่นอน แต่เราเอาประโยชน์ส่วนรวมเป็นหลัก และจะทำเรื่อยๆ” รมว.พลังงาน ระบุ.