ดร.ณัฏฐ์ ชี้ชัด เกณฑ์ยุบสภา นับจากบรรจุวาระ ไม่ใช่วันฝ่ายค้านยื่นญัตติ

ดร.ณัฎฐ์ ชี้ ปมศึกซักฟอก เกณฑ์ในการยุบสภา จุดชี้ขาด “นับตั้งแต่ประธานสภาฯบรรจุวาระ” แล้ว ไม่ใช่นับแต่ยื่น

20 พ.ย. 2568 สืบเนื่องจากข้อถกเถียงระหว่างนายวันมูหะมัดนอร์ มะทา ประธานสภาผู้แทนราษฎรกับศาสตราจารย์ ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมาย มีความเห็นตรงกันข้ามในเรื่องอำนาจยุบสภานับตั้งแต่จุดใด หากฝ่ายค้านหนึ่งในห้าได้ยื่นญัตติอภิปรายเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจ ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 151 วรรคสอง นั้น

ล่าสุด “ดร.ณัฏฐ์” หรือ ดร.ณัฐวุฒิ วงศ์เนียม นักกฎหมายมหาชน ให้ความเห็นเพื่อประโยชน์สาธารณะและกล่าวว่า กรณี สส. ฝ่ายค้านจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่อยู่ของสภาผู้แทนราษฎร มีสิทธิเข้ายื่นเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีเป็นรายบุคคลหรือทั้งคณะ ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 151 วรรคหนึ่ง

ส่วนเนื้อหาญัตติต้องเป็นไปตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2562 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม หมวด 9 ส่วนที่ 1 การอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจ ในข้อ 175 และ ข้อ 176 เมื่อประธานสภารับบรรจุญัตติแล้ว ต้องแจ้งให้นายกรัฐมนตรีทราบ

การอ่านรัฐธรรมนูญต้องอ่านทั้งวรรคแล้วตีความจึงจะเข้าใจเจตนารมณ์รัฐธรรมนูญโดยแท้ มิใช่ว่าจะคาดคะเนตามอำเภอใจ โดยหยิบส่วนหนึ่ง ส่วนใดของเนื้อหาบางส่วนมาอธิบาย ย่อมทำให้อธิบายข้อกฎหมายผิดพลาดไป ทำให้สังคมสับสนและไม่เป็นไปบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแท้จริง  

รัฐธรรมนูญ มาตรา 151 วรรคสอง เมื่อยื่นแล้ว จะต้องพิจารณาด้วยว่า เป็นไปตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2562 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติมมิใช่เป็นเพียงเชิงธุรการ เพราะหากไม่บรรจุญัตติย่อมไม่สามารถเปิดอภิปรายได้

ตัวอย่าง ในรัฐบาลแพทองธาร พรรคประชาชนขอเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจ โดยมีเนื้อหาถึงบุคคลภายนอก นายทักษิณ ชินวัตร บิดาของนางสาวแพทองธาร ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี โดยนายวันมูหะมัดนอร์ มะทา ให้นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ ผู้นำฝ่ายค้านแก้ โดยอ้างว่าเอกสิทธิ์ไม่คุ้มครองบุคคลภายนอกและไม่อยู่ในห้องประชุมที่จะชี้แจงได้ หากไม่แก้ภายใน 7 วัน ตามข้อ 176 วรรคหนึ่ง จึงไม่บรรจุวาระ มิใช่เป็นทางธุรการ เพราะหากไม่ได้บรรจุ จึงไม่ใช่เจตนารมณ์ในการซักฟอกและเมื่อบรรจุญัตติแล้ว ห้ามยุบสภา จึงถือนับแต่วันที่ประธานสภาบรรจุวาระ มิใช่วันที่ยื่น

เหตุที่เป็นเช่นนี้ กรณีห้ามรัฐบาลยุบสภา เมื่อบรรจุวาระแล้ว เพื่อป้องกันฝ่ายบริหารหลบเลี่ยงการตรวจสอบจากฝ่ายนิติบัญญัติโดยชิงยุบสภาเหมือนในอดีต รัฐธรรมนูญจึงบัญญัติห้ามเด็ดขาด แต่มีข้อยกเว้น 2 เรื่อง คือ “ถอนญัตติ” และ “ลงมตินั้นไม่ได้คะแนนเสียงข้างมาก”

แต่บทบัญญัติรัฐธรรมนูญ มาตรา 151 วรรคสองเมื่อได้ยื่นญัตติแล้ว ห้ามยุบสภา เว้นแต่ มีการถอนญัตติ หรือการลงมตินั้น ไม่ได้คะแนนเสียงข้างมาก

จึงไม่ใช่เรื่องแปลกใจ ที่ นายวันมูหะมัดนอร์ มะทา ประธานสภาผู้แทนราษฎร ไม่ได้จบทางด้านกฎหมาย โดยยกรัฐธรรมนูญขึ้นอ้างและอ้างมติการตีความฝ่ายกฎหมายของรัฐสภา คาดคะเนแล้วเชื่อตามนั้น

ส่วน กรณี ศ.ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมาย แถลงข่าว ตีความข้อกฎหมายตรงกันข้าม

ทำให้สังคมสับสนว่า จะเชื่อใครดี ระหว่าง ประธานสภาผู้แทนราษฎรหรือรองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมาย

เมื่อพิจารณาตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ มาตรา 151 วรรคสอง ที่ว่า “เว้นแต่จะมีการถอนญัตติหรือการลงมตินั้นไม่ได้คะแนนเสียงตามวรรคสี่”

รัฐธรรมนูญเขียนทั้งข้อห้ามเป็นบทหลักและข้อยกเว้น แต่ในวิธีถอนญัตติไม่ได้บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันว่า ต้องดำเนินการอย่างไรถึงจะถอนญัตติได้ จึงต้องพิจารณาข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยถอนญัตติ ปรากฏในข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2562 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ข้อ 62 ส่วนการอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจ ปรากฏใน หมวด 9 ส่วนที่ 1 ข้อ 175 และข้อ 176  โดยในข้อ 176 วรรคหนึ่ง ได้บัญญัติว่า เมื่อประธานสภาได้รับญัตติข้อ 175 แล้ว ให้ทำการตรวจสอบ หากมีข้อบกพร่องให้ประธานสภาแจ้งผู้เสนอให้ทราบภายใน 7 วันนับแต่วันที่ได้รับญัตติ และในข้อ 176 วรรคสอง บัญญัติว่า เมื่อประธานสภาได้ตรวจสอบความถูกต้องของญัตติแล้ว ให้บรรจุเข้าระเบียบวาระการประชุมเป็นเรื่องด่วนและแจ้งให้นายกรัฐมนตรีทราบ

นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีจะยุบสภาได้ ถือเกณฑ์ใดนั้น เมื่อ สส.ฝ่ายค้านได้ยื่นญัตติอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจ ต้องยึดรัฐธรรมนูญ มาตรา 151 วรรคสองประกอบข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2562 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ข้อ 176 วรรคสอง

“เกณฑ์จุดชี้ขาด” อยู่ตรง นายวันมูหะมัดนอร์มะทา ประธานสภาผู้แทนราษฎร “ได้รับบรรจุเข้าระเบียบวาระการประชุม”แล้ว มิใช่ว่าให้นับแต่ยื่นห้ามยุบสภา ดังนั้น เมื่อรัฐบาลเสียงข้างน้อยทราบข่าวว่า ฝ่ายค้านยื่นเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจ มาตรา 151 อาจชิงยุบสภาก่อนนายมูหะมัด นอร์มะทา ประธานสภาผู้แทนราษฎรรับบรรจุญัตติก่อนที่จะแจ้งให้นายกรัฐมนตรีทราบได้.