“ขบวนคนจนฯ” บุกกระทรวงคมนาคม ยื่นคัดค้านร่าง พ.ร.บ. TOD หวั่นเอื้อทุนใหญ่ไล่รื้อชุมชนริมราง

ขบวนคนจนเพื่อสิทธิที่ดินและที่อยู่อาศัย กว่า 600 คน บุกกระทรวงคมนาคม ยื่นหนังสือคัดค้านร่าง พ.ร.บ. TOD ชี้กระบวนการรับฟังความเห็นออนไลน์ของ สนข. ไม่ทั่วถึงและละเมิดสิทธิชุมชน หวั่นเอื้อกลุ่มทุนไล่รื้อที่อยู่อาศัยรอบสถานีรถไฟ 177 แห่งทั่วประเทศ พร้อมยื่น 5 ข้อเรียกร้องเร่งด่วน ย้ำชัดการพัฒนาระบบรางต้องควบคู่กับความมั่นคงในชีวิตของคนรายได้น้อย แสดงจุดยืนคัดค้านร่างกฎหมายพัฒนาพื้นที่รอบสถานีรถไฟ หวั่นเปิดช่องทุนใหญ่ฮุบที่ดินทำเลทอง เร่งจี้หน่วยงานรัฐทบทวนมาตรการคุ้มครองสิทธิ์และสวัสดิการที่อยู่อาศัยของคนจนเมืองในที่ดินการรถไฟแห่งประเทศไทยทั่วประเทศ

กระทรวงคมนาคม / 25 พฤษภาคม 2569 - ชุมชนผู้ได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน นำโดย “ขบวนคนจนเพื่อสิทธิที่ดินและที่อยู่อาศัย” ซึ่งเป็นการรวมตัวกันของ 5 เครือข่ายสำคัญ ได้แก่ เครือข่ายสลัม 4 ภาค, เครือข่ายชุมชนคนเมืองผู้ได้รับผลกระทบจากรถไฟ, เครือข่ายบ้านมั่นคงริมรางรถไฟ, เครือข่ายริมรางเมืองย่าโม และเครือข่ายสภาริมรางขอนแก่น ได้ระดมสมาชิกและผู้แทนจากพื้นที่ต่างๆ กว่า 590 คน เดินทางมารวมตัวกันที่หน้ากระทรวงคมนาคม เพื่อเข้ายื่นหนังสืออย่างเป็นทางการถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อคัดค้านกระบวนการยกร่างพระราชบัญญัติการพัฒนาพื้นที่ในและโดยรอบโครงสร้างพื้นฐาน พ.ศ. .... หรือ ร่าง พ.ร.บ. TOD ซึ่งกำลังสร้างความกังวลใจอย่างรุนแรงต่อเสถียรภาพในชีวิตและความมั่นคงทางที่อยู่อาศัยของประชาชนผู้มีรายได้น้อย

ทางกลุ่มเครือข่ายภาคประชาชน พบว่า ปัจจุบันสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ได้เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างกฎหมายดังกล่าวผ่านระบบออนไลน์ เพื่อเตรียมความพร้อมในการนำเสนอเข้าสู่ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) อย่างไรก็ตาม กระบวนการดังกล่าวกลับมีข้อบกพร่องร้ายแรงเนื่องจากไม่เปิดกว้าง ไม่ทั่วถึง และขาดการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในพื้นที่จริงอย่างแท้จริง ประชาชนส่วนใหญ่ในชุมชนริมรางไม่ได้รับรู้ข้อมูล ส่งผลให้เนื้อหาในร่างกฎหมายขาดความสมดุล มีลักษณะละเมิดสิทธิชุมชน และมุ่งเน้นแต่การเพิ่มมูลค่าของที่ดินเพื่อเอื้อประโยชน์ให้แก่กลุ่มทุนและภาคเอกชนเป็นหลัก โดยละเลยวิถีชีวิตและสิทธิการเช่าที่ดินของประชาชนผู้มีรายได้น้อยในรัศมี 500 เมตร รอบสถานีรถไฟ 177 แห่งทั่วประเทศ

เพื่อเป็นการปกป้องสิทธิ์ของชุมชนฐานราก ขบวนคนจนเพื่อสิทธิที่ดินฯ จึงได้ยื่นข้อเรียกร้องสำคัญ 5 ข้อต่อกระทรวงคมนาคม ดังนี้

1. ให้ชะลอการนำเสนอร่างพระราชบัญญัติการพัฒนาพื้นที่ในและโดยรอบโครงสร้างพื้นฐาน พ.ศ. .... ต่อ ครม. ออกไปก่อนอย่างน้อย 6 เดือน
2. ให้ สนข. จัดเวทีรับฟังความเห็นใหม่ ให้ครอบคลุมถึงกลุ่มชุมชนที่ได้รับผลกระทบโดยตรง อย่างน้อยจังหวัดละ 1 ครั้ง
3. เพื่อเป็นการป้องกันการละเมิดสิทธิที่อยู่อาศัยของชุมชนที่เช่าที่ดินการรถไฟ ทำโครงการบ้านมั่นคง ตามมติ ครม. 14 มี.ค. 2566 และมติคณะกรรมการการรถไฟแห่งประเทศไทย (คกร.) 13 ก.ย. 2543 และ 18 พ.ค. 2566 ให้ทาง สนข. เพิ่มเติมเนื้อหาในร่างกฎหมายการดังกล่าว ดังนี้ “ในพื้นที่การพัฒนาทีโอดี หากมีชุมชนที่เช่าที่ดิน รฟท. ผ่าน พอช. และมีการดำเนินโครงการบ้านมั่นคง หากชุมชนมีความประสงค์จะอยู่อาศัยในพื้นที่เช่า รฟท. แบบโครงการบ้านมั่นคงที่ได้ดำเนินการไปแล้ว ก็ให้ชุมชนได้รับสิทธิ์ด้านที่อยู่อาศัยดังกล่าวต่อ โดยต้องไม่ได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนา ทีโอดี”
4. ให้นำเอาความเห็นของแต่ละเวทีมาใส่ในร่างกฎหมายให้ครบถ้วน เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการละเมิดสิทธิชุมชน ที่อยู่อาศัย
5. จัดให้มีการประเมินผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน" (HRIA) และการยืนยันว่า "การเข้าถึงระบบรางต้องหมายถึงการเข้าถึงที่อยู่อาศัยที่มั่นคงของคนรายได้น้อยด้วย" ไม่ใช่เพียงการเพิ่มมูลค่าที่ดินเพื่อกลุ่มทุน

โดยทางชุมชนหวังว่าท่านจะจัดกระบวนการการออกกฎหมายนี้ให้เป็นไปตามครรลองของสิทธิชุมชนและชุมชนริมทางรถไฟที่ได้เช่าที่ดินกับทาง รฟท. จะขอติดตามอย่างใกล้ชิดต่อกระบวนการเสนอกฎหมายฉบับนี้