“ชุมชนคลองลัดภาชี” โชว์ “บ้านมั่นคง-Zero Waste”  คณะศึกษาดูงาน Collective Housing Award 2026

พอช. นำคณะผู้เข้าร่วมโครงการเวทีสัมมนานานาชาติและการมอบรางวัลต้นแบบโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน (Collective Housing Best Practices Forum & Collective Housing Award 2026) ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติกว่า 80 คน ลงพื้นที่ศึกษาดูงาน ชุมชนคลองลัดภาชี ซึ่งเป็นพื้นที่ต้นแบบโครงการบ้านมั่นคงที่ประสบความสำเร็จในการพัฒนาที่อยู่อาศัย การสร้างสวัสดิการชุมชน กองทุนวันละ 1 บาท และนวัตกรรมคัดแยกขยะตามแนวทาง Zero Waste ผ่านเทคโนโลยีการผลิตน้ำมันจากขยะพลาสติกและการเลี้ยงหนอนแมลงวันลาย

กรุงเทพฯ/ 25 ตุลาคม 2569 —สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ได้นำคณะผู้แทน ภาคีเครือข่าย นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ซึ่งเป็นผู้เข้าร่วมงาน Collective Housing Best Practices Forum & Collective Housing Award 2026 ลงพื้นที่ศึกษาดูงาน ชุมชนคลองลัดภาชี เรียนรู้กระบวนการพัฒนาที่อยู่อาศัยและการบริหารจัดการตนเองของชุมชนต้นแบบที่ประสบผลสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม กว่า 80 คน ณ ชุมชนคลองลัดภาชี แขวงบางด้วน เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร

ชุมชนคลองลัดภาชี หนึ่งในพื้นที่ดำเนินงานโครงการ "บ้านมั่นคง" ที่ได้รับการสนับสนุนและหนุนเสริมกระบวนการทำงานจาก พอช. มาอย่างต่อเนื่อง โดยในอดีตพื้นที่แห่งนี้เคยเผชิญกับปัญหาความไม่มั่นคงในที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมเสื่อมโทรม แต่ด้วยพลังการรวมกลุ่มและการบริหารจัดการของคนในชุมชน ทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนโครงสร้างกายภาพและพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างก้าวกระโดด จนกระทั่งยกระดับพื้นที่เป็น “ศูนย์เรียนรู้ชุมชนคลองลัดภาชี”ศูนย์เรียนรู้แห่งนี้ทำหน้าที่เป็นแหล่งถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ตรงด้านการจัดการชุมชนอย่างรอบด้าน ครอบคลุมทั้ง ระบบการออมทรัพย์เพื่อที่อยู่อาศัย การจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ที่เข้มแข็ง สร้างวินัยทางการเงินให้แก่สมาชิกในระดับครัวเรือน ระบบสวัสดิการชุมชน การจัดตั้งกองทุนสวัสดิการวันละ 1 บาท เพื่อนำเงินสมทบมาใช้ในการดูแลช่วยเหลือเกื้อกูลสมาชิกในยามเกิด เจ็บ แก่ ตาย ตลอดจนการช่วยเหลือกลุ่มเปราะบาง การบริหารจัดการเศรษฐกิจหมุนเวียน  การสร้างระบบทุนภายในชุมชนเพื่อลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ให้แก่สมาชิก นำไปสู่การพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน 

นอกเหนือจากการพัฒนาเชิงกายภาพและระบบการเงินฐานรากแล้ว ชุมชนคลองลัดภาชี ยังโดดเด่นในฐานะ ชุมชนต้นแบบด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมตามแนวทางขยะเหลือศูนย์ (Zero Waste) ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการเชื่อมโยงการพัฒนาที่อยู่อาศัยเข้ากับการอนุรักษ์ระบบนิเวศริมคลอง โดยชุมชนได้ส่งเสริมให้สมาชิกทุกครัวเรือนมีส่วนร่วมในการคัดแยกขยะตั้งแต่น้ำต้นทาง

ในการศึกษาดูงานครั้งนี้ คณะผู้แทนจากนานาชาติได้เข้าเรียนรู้และร่วมทดลองปฏิบัติจริงในกิจกรรมการจัดการขยะของชุมชน ซึ่งมีนวัตกรรมและกระบวนการโดดเด่นหลายประการ อาทิ การเลี้ยงหนอนแมลงวันลาย (Black Soldier Fly - BSF) เพื่อใช้ในการย่อยสลายขยะอินทรีย์และเศษอาหารจากครัวเรือนอย่างมีประสิทธิภาพ โดยตัวหนอนยังสามารถนำไปใช้เป็นอาหารสัตว์ที่มีโปรตีนสูง ช่วยลดต้นทุนในชุมชน เทคโนโลยีการผลิตน้ำมันจากขยะพลาสติก การนำขยะพลาสติกที่ย่อยสลายยากเข้าสู่กระบวนการควบแน่นเพื่อแปรรูปกลับเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงใช้ภายในชุมชน การผลิตปุ๋ยอินทรีย์และน้ำหมักชีวภาพ การนำขยะอินทรีย์มาหมักแปรรูปเป็นปุ๋ยเพื่อใช้ในการปลูกผักสวนครัวปลอดภัยไว้บริโภคในชุมชน   กระบวนการดังกล่าวนอกจากจะช่วยลดปริมาณขยะที่จะถูกปลดปล่อยสู่คลองและสิ่งแวดล้อมภายนอกแล้ว ยังเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับวัสดุเหลือใช้ สะท้อนให้เห็นถึงวิสัยทัศน์ในการขับเคลื่อนการพัฒนาที่อยู่อาศัยที่ใส่ใจต่อสิ่งแวดล้อมอย่างรอบด้าน

ผู้เข้าร่วมสัมมนาจากต่างประเทศต่างแสดงความสนใจอย่างยิ่งต่อกลไกโครงการบ้านมั่นคงของประเทศไทย พร้อมทั้งได้ร่วมแลกเปลี่ยนแนวคิด ถอดบทเรียน และซักถามถึงแนวทางการขจัดข้อขัดแย้งภายในชุมชน การสร้างการมีส่วนร่วมของคนทุกกลุ่มวัย ซึ่งจุดเน้นย้ำสำคัญที่ได้รับจากชุมชนคลองลัดภาชี คือการทำให้ประชาชนรู้สึกถึงความมีส่วนร่วมและเป็นเจ้าของกระบวนการพัฒนาอย่างแท้จริง สามารถร่วมกำหนดทิศทางอนาคตของชุมชนตนเองได้โดยไม่ต้องรอคอยความช่วยเหลือจากภาครัฐเพียงอย่างเดียว

การลงพื้นที่ศึกษาดูงาน ชุมชนคลองลัดภาชี ภายใต้กรอบการจัดงาน Collective Housing Best Practices Forum & Collective Housing Award 2026 เป็นการเผยแพร่ชุดความรู้ ภูมิปัญญา และนวัตกรรมทางสังคมด้านการจัดการที่อยู่อาศัยโดยชุมชนของประเทศไทย ให้ปรากฏแก่สายตาของนานาประเทศ