‘ปิศาจทอยพอด’ของเล่นหลอกตา ภัยเงียบทำลายอนาคตเด็กไทย

เช้าวันที่โรงเรียนอนุบาลแห่งหนึ่ง เด็กน้อยหลายสิบคนพร้อมใจกันท่องกลอนเสียงดังฟังชัด “พอดอันตราย ดูคล้ายของเล่น แต่วัวน้อยเห็น เป็นหลอดบนหัว หูไวตาไว ต้องระวังตัว บอกไปไม่เอา อย่ามาหลอกเรา ไม่เอาทอยพอด” เสียงใสๆ ของพวกเขาไม่ใช่เพียงการเล่นสนุก หากแต่เป็นการเรียนรู้เพื่อป้องกันตัวเองจาก “ปิศาจทอยพอด” หรือบุหรี่ไฟฟ้าที่กำลังแฝงตัวเข้ามาในสังคมไทยอย่างเงียบเชียบ โดยใช้กลยุทธ์ที่เล็งตรงไปยังเด็กเล็กและเยาวชน ผ่านรูปลักษณ์น่ารัก คล้ายตุ๊กตาหรือของเล่น มีกลิ่นหอมของผลไม้ ขนมหวาน หรือเครื่องดื่มอัดลม จนหลายคนเข้าใจผิดว่าไม่ใช่สิ่งอันตราย แต่แท้จริงแล้วเพียงหนึ่งพอดมีสารนิโคตินสูงเท่ากับบุหรี่ถึง 20 ซอง เป็นกับดักเสพติดที่ซ่อนอยู่ภายใต้ภาพลักษณ์ไร้พิษภัย

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เปิดเผยข้อมูลที่น่าตกใจว่า มีเด็กไทยอายุน้อยที่สุดเพียง 7 ขวบที่ถูกล่อลวงให้ลองสูบบุหรี่ไฟฟ้า สะท้อนให้เห็นว่าการตลาดของผู้ค้าไม่ได้หยุดอยู่ที่วัยรุ่น แต่รุกล้ำมาถึงเด็กเล็กที่ยังไม่เข้าใจโลก และนี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ สสส.เดินหน้าสานพลังกับ 20 องค์กรใน 233 ชุมชน ประกาศมาตรการ “เด็กปลอดพอด” พร้อมสร้างเครื่องมือสื่อสารใหม่อย่าง “ชุดนิทาน 7 เล่ม เด็กปลอดพอด” ที่ใช้การเล่าเรื่องผ่านตัวละครและจินตนาการ เพื่อปลูกฝังทักษะปฏิเสธและการคิดเทียบข้อดีข้อเสียในใจเด็กตั้งแต่ปฐมวัย ผลสำรวจในเด็กกว่า 500 คนยืนยันว่า นิทานสามารถทำให้เด็กเล็กเข้าใจว่าบุหรี่ไฟฟ้าเป็นสิ่งอันตรายและไม่ควรเข้าใกล้

ในงานแถลงข่าว “พลังเด็ก พลังเครือข่ายรู้ทันทอยพอด” ซึ่งจัดขึ้นเมื่อเร็วนี้ บรรยากาศเต็มไปด้วยพลังสร้างสรรค์ เด็กอนุบาลจากหลายศูนย์พัฒนาเด็กเล็กขึ้นเวทีเล่นละครจากนิทาน เช่น “ความลับของ บ.มืดดำ” หรือ “ขบวนการปราบทอยพอด” เพื่อสะท้อนภาพปิศาจบุหรี่ไฟฟ้าที่แอบซ่อนอยู่ในรูปลักษณ์ของเล่นน่ารัก ขณะที่ครูผู้สอนเน้นย้ำให้เด็กจำขึ้นใจว่า แม้มันดูเหมือนของเล่น แต่แท้จริงแล้วคือพิษภัยที่ต้องบอกปฏิเสธ การรณรงค์ครั้งนี้ไม่ได้หวังผลแค่การแสดงโชว์ แต่เป็นการปลูกเมล็ดพันธุ์ความรู้ลงในใจเด็ก เพื่อให้พวกเขามีเกราะป้องกันตัวเองในโลกที่เต็มไปด้วยสิ่งล่อใจ

สถิติด้านสาธารณสุขยิ่งทำให้สถานการณ์น่าห่วง จากการสำรวจโดยกรมควบคุมโรค และคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พบว่า อัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มนักเรียนอายุ 13-15 ปี เพิ่มจาก 3.3% ในปี 2558 เป็น 17.6% ในปี 2565 หรือเพิ่มขึ้นกว่า 5 เท่าในเวลาไม่ถึง 10 ปี ตัวเลขนี้สะท้อนว่าเด็กไทยจำนวนมากกำลังตกเป็นเหยื่อของกลยุทธ์การตลาดที่มุ่งเจาะตรงไปยังเยาวชนด้วยภาพลักษณ์เท่ ทันสมัย และ “ไม่อันตราย” ทั้งที่ความจริงตรงกันข้าม

ศ.เกียรติคุณ นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ ประธานมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ อธิบายชัดว่า บุหรี่ไฟฟ้าเป็นภัยร้ายแรงยิ่งกว่าบุหรี่มวนแบบเดิม แม้มีกลิ่นหอมที่ทำให้เด็กหลงเชื่อว่าไม่เป็นอันตราย แต่เมื่อเริ่มสูบแล้ว โอกาสเลิกแทบจะเป็นศูนย์ เด็กถึง 7 ใน 10 คนที่ลองสูบตั้งแต่เล็กมักติดไปตลอดชีวิต และอันตรายไม่ได้หยุดที่ผู้สูบ แต่ควันบุหรี่ไฟฟ้ายังกลายเป็นควันมือสอง มือสามที่เป็นพิษต่อคนรอบข้าง โดยเฉพาะเด็กเล็กในครอบครัวที่ไม่อาจป้องกันตนเองได้

เพื่อแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ สสส.และเครือข่ายจึงใช้ยุทธศาสตร์ “การอ่าน” เป็นเครื่องมือสำคัญ เพราะการเล่านิทานช่วยสื่อสารเรื่องซับซ้อนให้เข้าใจง่ายและเข้าถึงจิตใจเด็กได้ดีที่สุด ผลสำรวจพบว่าเด็กเตรียมอนุบาลสามารถเปรียบเทียบข้อดีข้อเสียของบุหรี่ไฟฟ้าได้ถึง 2.45 คะแนน จาก 3 เด็กอนุบาลทำได้ 2.87 คะแนน และเด็กประถมเข้าใจชัดเจนว่าบุหรี่ไฟฟ้าอันตรายต่อร่างกายด้วยคะแนนเฉลี่ย 2.83 สิ่งเหล่านี้ตอกย้ำว่าเด็กมีความสามารถในการเรียนรู้และตัดสินใจ เพียงแค่ต้องมีสื่อที่เหมาะสม การปลูกฝังตั้งแต่เล็กย่อมช่วยสร้างภูมิคุ้มกันในระยะยาว

นอกจากภาคสาธารณสุขแล้ว หน่วยงานการศึกษาก็เข้ามามีบทบาท น.ส.เอมอร เสือจร จากกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ระบุว่า มีการผลักดันให้ศูนย์เด็กเล็กและโรงเรียนในสังกัดจัดกิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกัน ป้องกันเด็กจากบุหรี่ไฟฟ้า โดยเน้นให้ครูเป็นผู้สื่อสารเชิงสร้างสรรค์ ขณะเดียวกัน กรุงเทพมหานครก็ออกมาตรการเข้มข้น ทั้งการตรวจกระเป๋านักเรียนก่อนเข้าโรงเรียน การตั้งกล่อง “Drop Box บุหรี่ไฟฟ้า” ให้นักเรียนที่หลงผิดสามารถนำมาส่งคืนโดยไม่ต้องเปิดเผยตัว และการเฝ้าระวังจุดเสี่ยงภายในโรงเรียน เพื่อป้องกันไม่ให้บุหรี่ไฟฟ้าแพร่ระบาดในหมู่เยาวชนเมืองหลวง

เมื่อมองย้อนกลับไปกว่า 30 ปีก่อน ประเทศไทยเคยประสบความสำเร็จกับแคมเปญ “บุหรี่เหม็น” ที่ใช้เด็กเล็กเป็นสัญลักษณ์ในการปฏิเสธบุหรี่มวน แต่วันนี้สถานการณ์เปลี่ยนไป บุหรี่ไฟฟ้าไม่มีกลิ่นเหม็น หากแต่มีกลิ่นหอมที่ยิ่งดึงดูดใจเด็ก จึงกลายเป็นภัยเงียบที่ยากต่อการรับรู้ ข้อเท็จจริงที่ว่ามีเด็กเพียง 7 ขวบเริ่มใช้บุหรี่ไฟฟ้าแล้ว เป็นสัญญาณเตือนชัดเจนว่าผู้ใหญ่ในสังคมต้องเร่งปกป้องอนาคตของลูกหลาน

เรื่องนี้จึงไม่ใช่เพียงการเล่าเรื่องราวของชุดนิทานหรือกิจกรรมรณรงค์ แต่คือการสะกิดสังคมไทยให้ตระหนักว่า เรากำลังเผชิญกับศัตรูที่แฝงตัวในคราบของเล่นและกลิ่นหอมหวาน หากพ่อแม่ ครู ผู้ปกครองยังไม่ใส่ใจ หรือคิดว่าเป็นเพียงแฟชั่นของวัยรุ่น วันหนึ่งเราอาจต้องเผชิญกับสังคมที่เยาวชนจำนวนมากติดกับดักสารนิโคตินตั้งแต่วัยเยาว์ และนั่นหมายถึงต้นทุนสุขภาพที่มหาศาลในอนาคต

สิ่งที่ผู้ใหญ่ทุกคนทำได้วันนี้คือการสร้างพื้นที่ปลอดภัยทั้งที่บ้าน โรงเรียน และชุมชน การสื่อสารกับลูกหลานอย่างตรงไปตรงมา การใช้สื่อสร้างสรรค์ เช่น นิทาน เพลง หรือกิจกรรม เพื่อช่วยให้เด็กแยกแยะได้ว่าของเล่นที่แท้จริงคืออะไร และอะไรคือกับดักในคราบของเล่น เพราะอนาคตของชาติไม่ควรถูกทำลายด้วยควันพิษที่ซ่อนตัวมาในรูปร่างของตุ๊กตาและกลิ่นหอม.

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

เปิดฉากเวทีสัมมนาฯ ความปลอดภัยทางถนน “ศปถ.-คมนาคม-สสส.” ผนึกภาคีเครือข่าย ยกระดับถนนปลอดภัย ตั้งเป้าลดอัตราการเสียชีวิตเหลือ 12 คนต่อแสนประชากร ภายในปี 2570

วันที่ 19 พ.ย. 2569 ที่ ศูนย์การประชุม อิมแพ็ค ฟอรั่ม เมืองทองธานี ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน (ศปถ.) กระทรวงคมนาคม กองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ กรมการขนส่งทางบก กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรมควบคุมโรค มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย

อย่ารอ..ให้สูงวัยแล้วค่อยดูแลสุขภาพ ชูยุทธศาสตร์ “สร้างนำซ่อม” ลด NCDs

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงอายุอย่างรวดเร็ว โดยโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการรองรับประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้น แต่คือการทำอย่างไรให้คนไทยมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพ

25 ปี สสส. นวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ 25 ปี เปลี่ยนชีวิตทุกคนบนแผ่นดินไทย

ครบรอบ 25 ปี สสส. แสดงผลงานการขับเคลื่อนการสร้างเสริมสุขภาพ ชูความสำเร็จลด NCDs เหล้า-บุหรี่-อุบัติเหตุ ซึ่งทุกผลลัพธ์พิสูจน์ความคุ้มค่า

สสส.โชว์ผลงานปี 2567-2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน สส.รัฐบาล-ฝ่ายค้าน ร่วมชื่นชมผลงาน ประสานเสียงค้านแก้กฎหมายที่มารายได้กองทุน หวั่นกลไกป้องกันโรคถูกทำลาย 'อภิสิทธิ์' ยันวินัยการเงินการคลังแค่ข้ออ้าง

ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 24 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่ 2) วาระรายงานประจำปี 2567-2568 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เป็นผู้ชี้แจง กล่าวถึงการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพ 23 ผลงานเด่น ครอบคลุมการลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ และลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ มีผลงานเป็นรูปธรรม