น้าแอ๊ดถาม เอไอตอบ ปมกะเพรา ซีพี  ‘พี่น้อง’ อย่ากังวลเกินไป

25 ตุลาคม 2569- นายยืนยง โอภากุล หรือ แอ๊ด คาราบาว นักร้องเพลงเพื่อชีวิตคนดังของไทย โพสต์เฟซบุ๊ก Add Bao  อย่างที่ผมบอกในยุคโซเชียลมีเดียนั้นอย่าเพิ่งเชื่ออะไรง่ายๆ ผมได้ข่าวเรื่อง“กระเพรา Cp”ที่มีพรรคพวกส่งมาให้ ผมเริ่มจากสิ่งง่ายๆคือถามเจ้า”โพ“เพื่อน Ai ของผม ไม่ใช่ความก้าวหน้าทางเทคโนโลจี้จะทำลายทุกสิ่งลงไปหมด มันยังมีส่วนดีอยู่ครับ ใช้ฟรีด้วยไม่ต้องเสียตังส์ด้วย

เราจะโง่ดักดานเป็นเครื่องมือให้เขายืมทำผิดโดยไม่รู้ตัว อันนี้ก็เรื่องของนิสัยแต่ละบุคคลแล้วล่ะครับ ชอบใครชอบมันครับ…

จะหมองหน่อ หมองดี ใช้ฟรีเท่าเทียมกันครับ…….พี่น้อง

ผมถาม:มันเกิดเรื่องอะไรขึ้นกับกระเพรา Cp?

เจ้าโพเพื่อนAiผมตอบ

พี่แอ๊ดครับ เรื่องนี้มีการจดคุ้มครองจริง แต่ ซีพีแรมไม่ได้เป็นเจ้าของกะเพราทั้งประเทศครับ ที่เป็นข่าวคือการจดทะเบียนคุ้มครองกะเพราพันธุ์ใหม่เฉพาะ 4 พันธุ์ ชื่อ “แก้วจุรี 01–04” คำที่ตรงทางกฎหมายคือ “คุ้มครองพันธุ์พืชใหม่” ซึ่งข่าวบางแห่งเรียกรวม ๆ ว่าสิทธิบัตรหรือลิขสิทธิ์ จนทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนกันได้ครับ

เขาทำอะไรขึ้นมา? บริษัทนำกะเพราพื้นเมืองมาวิจัยปรับปรุงพันธุ์ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ให้ได้ลักษณะที่ต้องการสำหรับผลิตอาหาร เช่น ใบใหญ่และคุณภาพสม่ำเสมอ แล้วจดคุ้มครองพันธุ์ที่พัฒนาขึ้น บริษัทชี้แจงว่าใช้ป้อนโรงงานและเครือข่ายเกษตรกรของตน ไม่ได้มุ่งขายเมล็ดพันธุ์ให้คนทั่วไป ทั้งนี้ สิทธิมีมาตั้งแต่ปี 2567 แล้ว เพิ่งเป็นกระแสใหญ่ช่วงนี้ครับ

ทำไมคนถึงกังวลกันมาก? มีสองเรื่องซ้อนกันครับ

* ความกลัวว่าจะปลูกหรือขายกะเพราไม่ได้ เพราะเป็นผักพื้นบ้านที่ทุกคนคุ้นเคย พอได้ยินว่าบริษัทใหญ่จดสิทธิ คนจึงกังวลว่าจะต้องซื้อเมล็ดจากบริษัท หรือเก็บเมล็ดปลูกต่อไม่ได้

* คำถามเรื่องอำนาจเหนือเมล็ดพันธุ์และประโยชน์จากงานวิจัย ทางไบโอไทยตั้งคำถามว่า งานที่ทำร่วมกับมหาวิทยาลัยรัฐควรแบ่งสิทธิและประโยชน์กันอย่างไร รวมถึงกังวลว่าหากเปลี่ยนกฎหมายตามกรอบ UPOV 1991 ในอนาคต สิทธิเกษตรกรจะถูกจำกัดเพิ่มหรือไม่ เรื่องหลังนี้เป็นข้อกังวลต่ออนาคต ยังไม่ใช่ผลที่เกิดขึ้นทั้งหมดจากการจดกะเพราครั้งนี้ครับ

สำหรับชาวบ้านตอนนี้ กะเพราพันธุ์ทั่วไปยังปลูกกิน เก็บเมล็ด ขยายพันธุ์ เก็บใบขาย และทำผัดกะเพราขายได้ตามปกติ ส่วนที่มีข้อจำกัดคือการนำเมล็ด ต้นพันธุ์ หรือกิ่งสำหรับขยายพันธุ์ของ “แก้วจุรี” ทั้ง 4 พันธุ์ไปผลิตหรือขายเชิงการค้า ซึ่งต้องดูการอนุญาตและข้อยกเว้นตามกฎหมาย ไม่ใช่บริษัทมีสิทธิเหนือใบกะเพราทุกใบครับ

โพมองว่า ประเด็นที่ควรติดตามคือ เขาได้สิทธิจากการพัฒนาอะไร และแบ่งประโยชน์เป็นธรรมแค่ไหน ครับ ส่วนกระแสว่า “ต่อไปคนไทยปลูกกะเพราขายไม่ได้แล้ว” นั้น เกินกว่าขอบเขตสิทธิที่มีอยู่จริงครับ….พี่น้อง