'อดีตผู้พิพากษา' ผ่าโครงสร้างกฎหมายคดี 'แอร์มีนา' ทำไมศาลไทยจึงมีอำนาจดำเนินคดีเต็มร้อยชี้การถอนฟ้องของอัยการออสเตรเลียไม่เกี่ยวกับ ป.อ. มาตรา 11 และไม่ตัดอำนาจฟ้องในไทย ตามป.วิอาญา ประกอบแนว ฎีกาที่ 889/2569
20 พ.ย.2569- นายวัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ อดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา โพสสต์ช้อความเรื่อง ผ่าโครงสร้างกฎหมายคดี “แอร์มีนา”: ทำไมศาลไทยจึงมีอำนาจดำเนินคดีเต็มร้อย มีเนื้อหาดังนี้
จากกรณีข่าวใหญ่ที่ น.ส. มีนา (แอร์โฮสเตส) ถูกจับกุมที่ประเทศออสเตรเลียในข้อหานำเข้าและครอบครองยาเสพติดควบคุม (เฮโรอีน) เพื่อการค้า ต่อมาทางการออสเตรเลียได้มีคำสั่งถอนฟ้องและส่งตัวกลับประเทศไทย จนเกิดประเด็นถกเถียงในทางกฎหมายและข้อความคิดเห็นของโฆษกอัยการสูงสุดถึงอำนาจในการสอบสวนและฟ้องร้องดำเนินคดีในประเทศไทยนั้น
บทความนี้จะมาผ่าโครงสร้างทางกฎหมายอาญาและวิธีพิจารณาความอาญาของไทยอย่างเป็นระบบ เพื่อปรับบทมาตราให้ตรงตามหลักวิชาการและข้อเท็จจริงทางคดี พร้อมเชื่อมโยงกับแนวบรรทัดฐานฎีกาล่าสุดอย่าง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 889/2569 ครับ
1.ความผิดสำเร็จในราชอาณาจักรตาม ป.อ. มาตรา 4 วรรคหนึ่ง
ในทางกฎหมายอาญา สารบัญญัติ (Substantive Law) สิ่งแรกที่ต้องพิจารณาคือ "การกระทำความผิดเกิดขึ้นที่ใด"
• ความผิดในออสเตรเลีย: เป็นข้อหา "นำเข้ายาเสพติดเข้ามาในออสเตรเลีย" ซึ่งเป็นความผิดตามกฎหมายของออสเตรเลีย
• ความผิดในประเทศไทย: การตระเตรียม บรรจุ หรือนำเฮโรอีนออกจากประเทศไทยสำเร็จจนกระทั่งออกพ้นขอบเขตราชอาณาจักร ถือว่าการกระทำความผิดฐาน "ส่งออกยาเสพติดให้โทษประเภท 1 (เฮโรอีน)" ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด ได้ กระทำสำเร็จลงในราชอาณาจักรไทย แล้ว
ดังนั้น การอ้าง ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 4 วรรคหนึ่ง ที่วางหลักว่า "ผู้ใดกระทำความผิดในราชอาณาจักร ต้องรับโทษตามกฎหมาย" จึงเป็นหลักกฎหมายสารบัญญัติที่ตรง ชัดเจน และสอดคล้องกับสภาพข้อเท็จจริงที่สุด (โดยไม่ต้องอ้างมาตรา 5 ที่ใช้กับกรณีการกระทำบางส่วนเกิดนอกราชอาณาจักร)
2. อำนาจสอบสวนและเขตอำนาจศาลไทยตาม ป.วิ.อ. มาตรา 18 และ มาตรา 22
ในทางกฎหมายวิธีสบัญญัติ (Procedural Law) เมื่อความผิดฐานส่งออกยาเสพติดสำเร็จลงในประเทศไทย อำนาจของเจ้าหน้าที่และศาลไทยย่อมเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ดังนี้:
• ป.วิ.อ. มาตรา 18 (อำนาจสอบสวน): เมื่อความผิดเกิดขึ้น อ้าง หรือเชื่อว่าได้เกิดขึ้นในเขตอำนาจของตน หรือผู้ต้องหามีที่อยู่ หรือถูกจับภายในเขตอำนาจของตน พนักงานสอบสวนในท้องที่แห่งนั้นย่อมมีอำนาจสอบสวนดำเนินคดีได้
• ป.วิ.อ. มาตรา 22 (เขตอำนาจศาล): ศาลในท้องที่ที่ความผิดเกิดขึ้น อ้าง หรือเชื่อว่าได้เกิดขึ้น มีอำนาจรับฟ้อง พิจารณา และพิพากษาคดีได้
3. ทำไมคดีแอร์มีนาจึงไม่เกี่ยวกับ ป.อ. มาตรา 11? (แก้ไขข้อคลาดเคลื่อน)
ข้อความคิดเห็นก่อนหน้านี้ที่ยก ป.อ. มาตรา 11 วรรคสอง มาอธิบายว่า "ไทยฟ้องได้เพราะรัฐบาลไทยไม่ได้ร้องขอให้ทางการออสเตรเลียดำเนินคดีแทน" นั้น เป็นการนำหลักกฎหมายมาใช้ คลาดเคลื่อน จากข้อเท็จจริง
• ชอบเขตของมาตรา 11 วรรคสอง: ใช้บังคับเฉพาะกรณีที่ รัฐบาลไทยเป็นฝ่าย "ร้องขอ" (Request) ให้รัฐต่างประเทศดำเนินคดีแทนไทยตั้งแต่แรก เมื่อต่างประเทศมีคำพิพากษาถึงที่สุดยกฟ้องหรือพ้นโทษแล้ว ไทยจึงจะห้ามดำเนินคดีซ้ำ
• ข้อเท็จจริงคดีแอร์มีนา: ทางการออสเตรเลียเป็นผู้จับกุมและดำเนินคดีตามอำนาจอธิปไตยของตนเอง และอัยการออสเตรเลียขอถอนฟ้อง ศาลออสเตรเลียยังไม่ได้พิพากษา การนำมาตรา 11 มาอ้างอิงจึงไม่ตรงกับบริบทของคดี
• คำสั่งถอนฟ้องไม่ใช่คำพิพากษา: การที่อัยการออสเตรเลีย "ถอนฟ้อง" (Discontinuance) เป็นเพียงคำสั่งทางคดีในชั้นพนักงานอัยการต่างประเทศ ยังไม่มีคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล จึงไม่เข้าเงื่อนไขการห้ามศาลไทยลงโทษผู้นั้นเพราะการกระทำนั้นอีกตาม ป.อ. มาตรา 10 เช่นกัน
4. บรรทัดฐานสำคัญ: คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 889/2569 กับหลักอำนาจอธิปไตยทางการศาล
ประเด็นความผูกพันของคำพิพากษาหรือกระบวนการยุติธรรมต่างประเทศต่อศาลไทย ได้รับการตอกย้ำไว้อย่างชัดเจนใน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 889/2569 ซึ่งวางหลักการสำคัญทางกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาไว้ว่า:
1)คำพิพากษาเสร็จเด็ดขาด (ป.วิ.อ. มาตรา 39 (4)) หมายถึงคำพิพากษา "ศาลไทย" เท่านั้น:
อำนาจศาลเป็นส่วนหนึ่งของ "อำนาจอธิปไตยแห่งรัฐ" ไม่อยู่ภายใต้หรือในอาณัติของประเทศใด การตีความว่าคำพิพากษาศาลต่างประเทศมาตัดสิทธิฟ้องคดีในไทยได้ ย่อมเท่ากับเป็นการยกมอบและสละอำนาจอธิปไตยทางการศาลให้แก่รัฐต่างประเทศ ดังนั้น คำพิพากษาหรือกระบวนการในต่างประเทศ จึงไม่ผูกพันอำนาจฟ้องของอัยการไทย และไม่เป็นฟ้องซ้ำตาม ป.วิ.อ. มาตรา 39 (4)
2) หลักการรับโทษจริง (ป.อ. มาตรา 10):
ในฎีกาที่ 889/2569 จำเลยอ้างว่าศาลบาห์เรนสั่งพักการลงโทษ (อ้างว่าพ้นโทษแล้ว) ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อจำเลยไม่เคยถูกคุมขังจริงในต่างประเทศเลยแม้แต่วันเดียว ถือว่ายังไม่เคยได้รับโทษจำคุกจริง ศาลไทยจึงมีอำนาจลงโทษจำเลยได้เต็มตามกฎหมาย
3) เทียบเคียงคดีแอร์มีนา:
ขนาดคดีที่มีคำพิพากษาของศาลต่างประเทศแล้ว ศาลไทยยังคงมีอำนาจฟ้องและลงโทษได้ ยิ่งคดีแอร์มีนาซึ่งทางการออสเตรเลียเพียงแค่อัยการ "ถอนฟ้อง" เท่านั้น อำนาจอธิปไตยทางศาลของไทยในการดำเนินคดีความผิดฐานส่งออกยาเสพติดจึงยังคงอยู่ครบถ้วน 100%
สรุป
คดี "แอร์มีนา" พนักงานสอบสวนและศาลไทยมีอำนาจดำเนินคดีได้อย่างสมบูรณ์ด้วยเหตุผล 3 ประการหลัก:
1)ความผิดสำเร็จในราชอาณาจักร (ป.อ. มาตรา 4 วรรคหนึ่ง): ฐานความผิดคือ "ส่งออก" เฮโรอีน ซึ่งสำเร็จลงในประเทศไทย
2) อำนาจสอบสวนและอำนาจศาล (ป.วิ.อ. มาตรา 18 และ 22): เมื่อความผิดเกิดขึ้นในไทย พนักงานสอบสวนและศาลไทยในท้องที่ย่อมมีอำนาจสอบสวนและชำระคดีโดยชอบ
3) ไม่ผูกพันกระบวนการต่างประเทศ: การถอนฟ้องของอัยการออสเตรเลียไม่เกี่ยวกับ ป.อ. มาตรา 11 และไม่ตัดอำนาจฟ้องในไทยตาม ป.วิ.อ. มาตรา 39 (4) ประกอบแนว ฎีกาที่ 889/2569
ขั้นตอนหลังจากนี้จึงเป็นหน้าที่ของพนักงานสอบสวนไทยที่จะต้องรวบรวมพยานหลักฐาน เพื่อพิสูจน์เจตนาต่อไปว่า น.ส. มีนา เป็นเพียง "เหยื่อ/เครื่องมือ" หรือเป็น "ตัวการ/ผู้สนับสนุน" ในกระบวนการค้ายาเสพติดข้ามชาติครั้งนี้ สืบสวนต่อตามกระบวนการ!
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
เลื่อนสอบ 'แอร์มีนา' เป็น 23 พ.ย. 'วัชรินทร์' ย้ำสถานะยังเป็นแค่พยาน ขอเลื่อนนัดได้
“วัชรินทร์” อธิบดีอัยการสอบสวน เผยเลื่อนสอบ ”เเอร์มีนา“เป็น 23 พ.ย.เคลียร์ปม สถานะยังเป็นแค่พยานขอเลื่อนนัดได้ ย้ำชัด อสส.ตั้งเป็นคดีนอกราชอาณาจักร จัดทีมอัยการร่วมสอบสวนเเล้ว
โฆษกอัยการ กาง ป.อาญา แจงคดี 'แอร์มีนา' ออสเตรเลียถอนฟ้อง แต่ไม่ตัดอำนาจศาลไทย
นายประยุทธ เพชรคุณ อธิบดีอัยการภาค 4 ในฐานะโฆษกสำนักงานอัยการสูงสุด ให้ความเห็นข้อกฎหมายประเด็นคดี น.ส มีนา แอร์โฮสเตส ที่ถูกจับกุมในข้อหา นำเข้ายาเสพติดควบคุมในปริมาณเพื่อการค้า และ ข้อหาครอบครองยาเสพติดควบคุมในปริมาณเพื่อการค้า
'อดีตผู้พิพากษา' เจาะลึก 'ฮั้ว สว.' คดีเลือกตั้ง หรือ คดีรัฐธรรมนูญ ไขช่องว่างกฎหมายกกต. 6 ข้อ
'วัส ติงสมิตร' เจาะลึก 'ฮั้ว สว.' คดีเลือกตั้ง หรือ คดีรัฐธรรมนูญ กางข้อกฎหมายไขช่องว่างกฎหมายกกต. 6 ประเด็น ฝากความหวังให้ศาลฎีกาพิจารณาคลี่คลายปัญหาเมื่อต้องเผชิญในอนาคต
วิกฤต กสทช. ประชุมล่มครั้งที่ 8 กับทางออกเชิงนิติธรรมและหลักกฎหมายปกครอง
นายวัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก เรื่อง วิกฤต กสทช. ประชุมล่มครั้งที่ 8 กับทางออกเชิงนิติธรรมและหลักกฎหมายปกครอง มีเนื้อหาดังนี้
'อดีตผู้พิพากษา' วิเคราะห์ 7 ข้อ 'ส้ม-น้ำเงิน' ฮั้วสว. พฤติการณ์แบบใดที่เรียกว่า 'ฮั้ว' ผิดกฎหมาย
'อดีตผู้พิพากษา' วิเคราะห์ 7 ข้อ ฮั้วสว. พฤติการณ์ แบบใดที่เรียกว่า 'ฮั้ว' ผิดกฎหมาย และการพิสูจน์ความผิด ชี้ไม่ควรจบลงด้วยคำถามชวนแตกแยกว่า 'ส้มฮั้วหรือน้ำเงินฮั้ว?' แต่ควรจบลงด้วยหลักนิติธรรมที่ว่า 'ใครทำผิดกฎหมายต้องถูกลงโทษ และใครบริสุทธิ์ต้องได้รับการปกป้อง' โดยใช้มาตรฐานเดียวกัน
อดีตผู้พิพากษาวิเคราะห์คดีกู้เงิน 4 แสนล้านบอก 2 แสนล้านหลังไม่น่าได้ไปต่อ
นายวัส ติงมิตร นักวิชาการอิสระ อดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา

