ถูกทั้งสองฝ่าย 'นักวิชาการ' แนะกรณีทับลาน Save ทั้งคนและป่า การพัฒนาจึงจะยั่งยืน

12 ก.ค.2567 - รศ.ดร.เพิ่มศักดิ์ มกราภิรมย์ อดีตอาจารย์ประจำสถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ว่า

#กรณีทับลาน : Save ทั้งคนและป่า การพัฒนาจึงจะยั่งยืน

อย่าทำให้สังคมไทยแตกแยกด้วยการกดดันให้เลือก Save ป่า หรือ Save คน เลยครับ ถูกทั้งสองฝ่ายแต่อาจถูกไม่หมด

เชื่อว่าฝ่าย Save ป่า มีเจตนาดีที่ต้องการรักษาป่า แต่พื้นที่ที่จะกลับมาเป็นป่าอุทยานฯ จำนวนไม่น้อยไม่มีสภาพป่าแล้ว แต่เป็นที่ดินที่รัฐจัดให้ราษฎรทำกินเป็นชุมชนอย่างถูกต้องแล้ว จึงต้องยอมรับความจริงส่วนนี้ ฝ่าย Save คน ก็เข้าใจว่าหมายถึงราษฎรชุมชนที่เขาอยู่มาก่อนการประกาศเขตอุทยานและได้รับการตรวจสอบพิสูจน์สิทธิกันแล้ว ไม่ได้ Save กลุ่มทุนที่ดินที่รุกป่าที่หลัง กรณีนี้ผู้มีสิทธิในที่ดินก็ให้เขาไป อย่าละเมิดสิทธิ์เขา

กันคนและที่ดินถือครองที่ไม่มีสิทธิที่รัฐรับรองออกก็น่าจะจบได้ ส่วนเรื่องได้ที่ดินแล้วชาวบ้านจะทำเกษตรหรือรีสอร์ทอย่าไปยุ่งไปตัดสินแทนเขาเลยครับ ทำมาหากินอะไรให้รอดในช่วงนี้ดูจะยากไปหมด แรกๆก็มักจะเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ ต่อมามีช่องทางค้าขายหรือทำที่พักโฮมสเตย์ รีสอร์ทสนับสนุนการท่องเที่ยวเสริมรายได้ก็สนับสนุนเขาเถอะ รัฐอย่าไปควบคุมกำหนดวิธีการทำมาหากินของเขาเลย จะพาเขาขาดทุนเป็นหนี้สินสูญเสียที่ดินเร็วขึ้นอีก

การแก้ปัญหาทับลานตามหลักการการพัฒนาที่ยั่งยืนจึงไม่ใช่เลือกป่าหรือคนอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่ต้องรักษาป่าและสนับสนุนการพัฒนาชุมชนให้ยั่งยืนไปด้วยกันเพื่อให้เป็นกำลังสำคัญในการรักษาป่าเอาไว้ ไม่ควรสร้างภาพนักอนุรักษ์ที่ไม่ถูกต้องด้วยการปลุกกระแสความเกลียดชังต่อราษฎรผู้อยู่อาศัยทำกินในพื้นที่ทับลาน และรัฐก็ควรช่วยปกป้องที่ดินที่จัดสรรให้ราษฎร อย่าให้กลุ่มทุนกว้านซื้อที่ดินไปซะหมด

ข้อมูลข้อเท็จจริงเกี่ยวกับแนวเขตที่ดินเท่าที่มีเพียงพอที่จะตัดสินได้แล้วว่าส่วนไหนควรเป็นพื้นที่อุทยาน ส่วนไหนเป็นของชุมชน และใครมีสิทธิหรือไม่มีสิทธิ ให้กระบวนการยุติธรรมตัดสินดีกว่าไหม
กรณีขัดแย้งเขตป่าอนุรักษ์กับเขตที่ดินชุมชนเกิดขึ้นทั่วประเทศ ที่ดินประเภทอื่นก็เกิดปัญหาขัดแย้งรุนแรงไม่แพ้กัน ปัญหาที่ดินโดยภาพรวมจึงส่งผลกระทบต่อความมั่นคงในชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนจำนวนมาก ถ้าไม่ใช้อำนาจรัฐกดทับปัญหาเอาไว้ ประชาชนคงลุกขึ้นมาต่อสู้เรียกร้องขอความเป็นธรรมอีกมากมาย เศรษฐกิจสังคมฐานรากของบ้านเมืองซึ่งอ่อนแออยู่แล้วก็ยิ่งจะแย่ลงไปอีกถ้าปล่อยให้ปัญหาที่ดินเรื้อรังอยู่อย่างนี้

ปรารถนาให้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างพื้นที่ป่าอนุรักษ์กับชุมชนคลี่คลายลงด้วยกระบวนการยุติธรรม ไม่เลือกปฏิบัติเฉพาะรายหรือเฉพาะที่เฉพาะแห่ง เพื่อความเป็นธรรมแก่ราษฎรโดยทั่วหน้า จึงขอเสนอ

1. ให้รัฐบาลเร่งรัดจัดการกรณีขัดแย้งป่าทับลานผ่านกระบวนการยุติธรรมให้เป็นที่ยุติโดยเร็ว

2. เนื่องจากปัญหาที่ดินเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง เกี่ยวข้องนโยบายและกฎหมายจำนวนมาก จึงขอเสนอให้ผู้แทนราษฎรของแต่ละจังหวัด ช่วยกันเขียนกระทู้เสนอรัฐบาลให้รับรู้และหาทางจัดการปัญหาความขัดแย้งที่ดินระหว่างรัฐกับประชาชน เชื่อว่ารัฐบาลคงเห็นความสำคัญและนำไปสู่การปฏิรูปการบริหารจัดการที่ดินและป่าไม้ของชาติ ให้เหมาะสมสอดคล้องกับบริบททางเศรษฐกิจสังคมและสภาวะแวดล้อมในปัจจุบันโดยเร็ว