สุริยะใส สะท้อนโลกหลังเวเนซุเอลา ข้องใจ 'สหรัฐฯ' กำลังเสนอ 'สันติภาพ' หรือ 'ระเบียบอำนาจใหม่'

4 ม.ค.2569-รศ.ดร.สุริยะใส กตะศิลา รองอธิการบดีฝ่ายบริหาร มหาวิทยาลัยรังสิต โพสต์เฟซบุ๊กเรื่อง โลกหลังเวเนซุเอลา: สหรัฐฯ กำลังเสนอ “สันติภาพ” หรือ “ระเบียบอำนาจใหม่” เนื้อหาระบุ

ปรากฏการณ์ที่ สหรัฐอเมริกา ถูกวิพากษ์อย่างหนักจากประชาคมโลก จากกรณีการเข้าไปแทรกแซงและชิงตัวผู้นำทางการเมืองของ เวเนซุเอลา ไม่ได้เป็นเพียงเหตุการณ์เฉพาะหน้า แต่คือสัญญาณเชิงโครงสร้างของ “ระเบียบโลกที่กำลังเปลี่ยนผ่าน” จากยุคกติกาสากล ไปสู่ยุคที่อำนาจนิยมเชิงเลือกข้างเริ่มกลับมาอยู่กลางเวทีโลกอีกครั้ง ภายใต้ชื่อที่ฟังดูสวยงามว่า การรักษาสันติภาพ

หากมองผ่านเลนส์ภูมิรัฐศาสตร์ จะเห็นว่าบทบาทของหน่วยงานระหว่างประเทศและกลไกรักษาสันติภาพในหลายสมรภูมิ ตั้งแต่ ยูเครน–รัสเซีย, วิกฤตความมั่นคงในยุโรปตะวันตกที่ปารีสเป็นศูนย์กลาง ไปจนถึงความตึงเครียด ไทย–กัมพูชา ล้วนสะท้อนข้อจำกัดเดียวกัน คือ “สันติภาพที่ถูกกำหนดโดยอำนาจ” มากกว่าสันติภาพที่เกิดจากฉันทามติของรัฐชาติอย่างเท่าเทียม

กรณีช่องแคบไต้หวันก็เช่นเดียวกัน ความขัดแย้งระหว่าง ไต้หวัน กับ จีน ไม่ได้เป็นเพียงปัญหาอธิปไตย แต่เป็นสนามประลองของ “ระเบียบโลกสองชุด” ระหว่างโลกที่ยึดหลักกติกาสากล กับโลกที่ให้น้ำหนักกับอำนาจ ประวัติศาสติร์ และความมั่นคงของรัฐเป็นตัวตั้ง ซึ่งสหรัฐฯ เลือกเข้าไปมีบทบาทในฐานะ ผู้กำหนดเกม มากกว่า ผู้ไกล่เกลี่ย

สิ่งที่ต้องตั้งคำถามอย่างจริงจังคือ สันติภาพแบบที่สหรัฐฯ เสนอ เป็นสันติภาพเพื่อไคร เป็นสันติภาพที่ลดความรุนแรงจริง หรือเป็นเพียงเครื่องมือจัดระเบียบอำนาจใหม่ภายใต้ผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ของมหาอำนาจ หากสันติภาพต้องแลกกับการละเมิดอธิปไตยของรัฐอื่น ความชอบธรรม (legitimacy) ของสันติภาพนั้นย่อมถูกตั๊งคำถามโดยอัตโนมัติ

ในบริบทนี้ ผู้นำที่ก้าวหน้าจำเป็นต้อง “มองให้พ้นการเลือกข้าง” และหันมาอ่านโครงสร้างอำนาจของโลกอย่างมีสติ ไม่ตกเป็นเครื่องมือของวาทกรรมสันติภาพที่กลวงเปล่า แต่ยืนอยู่บนหลักการอธิปไตย ความเสมอภาคของรัฐ และความมั่นคงของประชาชนเป็นศูนย์กลาง ไม่ใช่ความพึงพอใจของมหาอำนาจใดมหาอำนาจหนึ่ง

ระเบียบโลกใหม่กำลังเขียนขึ้นท่ามกลางความขัดแย้ง ผู้นำในศตวรรษนี้จึงไม่ใช่ผู้ที่พูดคำว่าสันติภาพดังที่สุด แต่คือผู้ที่กล้าถามว่า สันติภาพแบบไหน ใครเป็นผู้ได้ประโยชน์ และ ประชาชนอยู่ตรงไหนของสมการอำนาจโลก

เพราะสันติภาพที่แท้จริง ต้องไม่ถูกสร้างบนซากของศักดิ์ศรีรัฐชาติและชีวิตผู้บริสุทธิ์…