'อาจารย์ไชยันต์' ยกตัวอย่าง สส.สวีเดนให้คิดก่อนตัดงบสวัสดิการ สส.ไทย

26 มี.ค.2569 - ศ.ดร.ไชยันต์ ไชยพร อาจารย์ภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์เฟซบุ๊กระบุว่า ก่อนจะตัดสวัสดิการ สส. ไทย ควรรู้เรื่องเกี่ยวกับ สส.สวีเดน ให้ดีๆก่อน เพราะเห็นคนชอบยกตัวอย่าง สส.สวีเดน มา เพื่อตัดงบสวัสดิการ สส.ไทย

1. เงินเดือนพื้นฐานของ สส.

• 81,400 โครนาสวีเดนต่อเดือน (ประมาณ 277,000 บาท)

• เงินจำนวนนี้ต้องเสียภาษีเงินได้ตามปกติ และเป็นอัตราคงที่สำหรับ สส. ทุกคน ไม่ว่าจะสังกัดพรรคฝ่ายรัฐบาลหรือฝ่ายค้าน

1. การเดินทางภายในประเทศ

• ตั๋วรถไฟฟรี: สส. ทุกคนจะได้รับ "บัตรโดยสารรถไฟประจำปี" ซึ่งสามารถใช้เดินทางได้ไม่จำกัดทั่วประเทศ
แต่มีเงื่อนไขตายตัวว่า ต้องเป็นการเดินทางเพื่อปฏิบัติหน้าที่ หรือในกิจการของรัฐเท่านั้น

• การเดินทางโดยเครื่องบิน: สามารถทำได้หากมีความจำเป็น (เช่น ระยะทางไกล) แต่กฎระเบียบระบุว่าโดยปกติแล้ว ต้องบินชั้นประหยัด (Economy Class) เท่านั้น

• การใช้รถยนต์ส่วนตัว: หากจำเป็นต้องขับรถไปปฏิบัติหน้าที่ สามารถเบิกค่าชดเชยได้ตามระยะทาง (อัตราปี 2026 อยู่ที่ประมาณ 38 SEK ต่อ 10 กิโลเมตร)

• รถแท็กซี่: เบิกได้เฉพาะในกรณีที่ไม่มีรถสาธารณะให้บริการ หรือมีเหตุผลความจำเป็นเร่งด่วนที่สมเหตุสมผลเท่านั้น

2.การเดินทางไปต่างประเทศ

สส. สวีเดนไม่มีงบประมาณการเดินทางต่างประเทศแบบไม่จำกัด แต่จะได้รับจัดสรรงบที่เรียกว่า "Individual journeys abroad" (เช่น การไปศึกษาดูงาน):

• วงเงิน: สส. แต่ละคนจะมีงบประมาณจำกัดอยู่ที่ประมาณ 60,000 SEK (ราว 205,000 บาท) ต่อหนึ่งวาระการดำรงตำแหน่ง (4 ปี)

• มาตรฐานที่นั่ง: สำหรับการเดินทางในยุโรปต้องใช้ชั้นประหยัด

ส่วนการเดินทางนอกยุโรปสามารถเลือกชั้นธุรกิจ (Business Class) ได้หากมีความจำเป็นต่อการปฏิบัติหน้าที่

3. ค่าเบี้ยเลี้ยงการเดินทาง (Subsistence Allowance)

หากต้องเดินทางไปปฏิบัติหน้าที่ห่างจากที่พำนักเกิน 50 กิโลเมตร และต้องค้างคืน จะได้รับค่าตอบแทนเพิ่มเติม:

• เบี้ยเลี้ยงรายวัน (Domestic): อยู่ที่ประมาณ 490 SEK (ประมาณ 1,670 บาท) ต่อวัน (หากเป็นวันเดินทางไป-กลับอาจลดลงเหลือครึ่งหนึ่งตามเวลาที่ออกเดินทาง)

• Stockholm Allowance: สำหรับ สส. ที่มีบ้านห่างจากสตอกโฮล์มเกิน 50 กม. จะได้รับเงินช่วยเหลือรายวันเพิ่มเติม (ประมาณ 130 SEK) เมื่อต้องมาพักค้างคืนที่สตอกโฮล์มเพื่อประชุมสภา

ตามกฎหมายสวีเดน สส. ที่มีทะเบียนบ้านอยู่ห่างจากกรุงสตอกโฮล์มเกิน 50 กิโลเมตร มีสิทธิ์ได้รับที่พักที่รัฐสภาจัดหาให้โดย "ไม่ต้องเสียค่าเช่า"

จำนวนที่พัก: สำนักงานเลขาธิการรัฐสภาสวีเดน (Riksdagsförvaltningen) มีอาพาร์ตเมนต์ในครอบครองและเช่าไว้ประมาณ 250 แห่ง

เงื่อนไข: ที่พักเหล่านี้ไม่ใช่บ้านหรู ส่วนใหญ่เป็นห้องชุดขนาดเล็ก (ประมาณ 40 ตารางเมตร) หรือบางแห่งอาจเป็นเพียงห้องขนาด 18 ตารางเมตรที่ต้องใช้ห้องครัวร่วมกับผู้อื่น

• วัตถุประสงค์: เพื่อให้ สส. จากต่างจังหวัดมีที่พักในช่วงวันทำงาน (จันทร์-ศุกร์) และลดภาระค่าใช้จ่ายในการเดินทางและหาที่พักในเมืองหลวงที่มีราคาแพง

4. ระบบ "ผู้ช่วย" (Political Assistants)

ในสวีเดน สส. "ไม่มี" ผู้ช่วยส่วนตัว 8 คนแบบไทย แต่ระบบจะจัดการผ่าน "งบประมาณสนับสนุนกลุ่มการเมือง" (Party Grants):

ผู้ช่วยสังกัดพรรค: รัฐสภาจะจัดสรรงบประมาณให้แต่ละพรรคการเมืองตามจำนวนที่นั่ง เพื่อให้พรรคไปจ้าง "เลขาธิการฝ่ายการเมือง" (Political Secretaries) มาช่วยงาน สส.

การแชร์ทรัพยากร: สส. หนึ่งคนอาจไม่ได้มีผู้ช่วยประจำตัวคนเดียวแบบ Full-time แต่เป็นการใช้ทีมงานส่วนกลางของพรรคช่วยดูงานด้านกฎหมาย งานวิจัย หรือการตอบสื่อ

สวีเดนเน้นระบบพรรคการเมืองที่เข้มแข็ง (Party-based) มากกว่าตัวบุคคล สส. หลายคนจึงต้องทำภารกิจพื้นฐานด้วยตัวเอง เช่น การร่างสุนทรพจน์หรือการจัดตารางนัดหมาย

เมื่อเทียบกับ สส. ไทยแล้ว เป็นอย่างไรครับ ?

ผมเห็นว่า ยังควรมีอาหารกลางวันฟรี ให้กับ สส. แต่อาจจะลดงบต่อหัวลงมา ขณะเดียวกัน สส. ที่มีฐานะดี ก็อาจจะแจ้งสละสิทธิ์อาหารฟรีตลอดระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่ง

เราควรจะมีงบประมาณอุดหนุน นักการเมืองที่ไม่ร่ำรวย—ที่ต้องเช่า-ผ่อนบ้าน ไม่มีรถยนต์ส่วนตัว คนขับ และยังต้องดูแลรับผิดชอบครอบครัว—ให้ทำงานเป็น สส. ได้เต็มที่โดยไม่ลำบาก

การจะยกเลิกสวัสดิการต่างๆของ สส. ควรคิดให้ดีๆ เพราะเราควรสร้างเงื่อนไขให้คนที่ไม่มีฐานะร่ำรวย แต่มีความรู้ความสามารถ มีจิตสาธารณะสามารถเล่นการเมืองเป็น สส. ได้

ต้องอย่าลืมว่า การจะได้เป็น สส. นั้นไม่แน่ไม่นอน หากเขาหรือเธอสอบตก ก็จะต้องไปหางานทำ หากไม่มีกิจการส่วนตัวอยู่แล้ว หรือที่บ้านร่ำรวยมีมรดก