จะย้อนรอยไปดูการปรับตัวของการศึกษาในการปั้นสร้างทรัพยากรมนุษย์ของบ้านเมืองเรานั้น มีมายาวนาน แอดีตต่โบราณกาลเราใช้วัดเป็นแหล่งสร้างคนสร้างและการศึกษา ต่อมาเมื่อระบบโรงเรียนเข้ามาโดยพวกมิชชันนารี เราก็มีโรงเรียนสามัญชนแรกตั้งขึ้นในปี 2445 ที่วัดสุปัฏนาราม อุบลราชธานี จัดตั้งโดยเจ้าคุณอุบาลีคุณอุปมาจารย์สิริจันทร์ มหาเถระ ต่อมาก็มีการตั้งกระทรวงธรรมการขึ้นมาดูและและปรับเป็นกระทรวงศึกษา เมื่อเข้าสู่โลกยุคใหม่ก็มีการจัดทำระบบการศึกษาขึ้นมา จนมีการปฏิรูปการศึกษาล่าสุด ที่ได้แต่ความสูญเปล่าจากการปฏิรูปที่ยาวนานนับ 2 ทศวรรษ
การศึกษาเป็นฐานการพัฒนาคนที่จำเป็นยิ่ง เพื่อปรับตัวให้เท่าทันความเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจของโลก ระบบการศึกษาไทยหมกอยู่ใต้ระบบระเบียบของราชการมายาวนานกว่าศตวรรษ ระบบการศึกษาจึงเคลื่อนไปตามกรอบการกำกับดูแลของราชการ มากกว่าจะขับเคลื่อนไปตามความก้าวหน้าเปลี่ยนแปลงของประเทศ ที่มีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมเศรษฐกิจกับสังคมโลกที่เปลี่ยนแปลงปรับตัวไปทุกขณะ!
ต่อมาเมื่อการเมืองมีอิทธิพลครอบงำการบริหารจัดการการศึกษามากขึ้น การศึกษาจึงไร้ทิศทางมีสภาพเหมือนตุ๊กตาล้มลุก ที่เมื่อมีคนให้ความสนใจก็หันไปใส่ใจกันเป็นช่วงๆ พอหมดความสนใจก็ล้มไปกองถูกมองผ่านเลยไป เป็นเช่นนี้เรื่อยมา! ระบบการศึกษาจึงมีกระบวนการผลิตสร้างบุคลากรที่เป็นไปตามการกำหนดของระบบราชการ ยึดสถานศึกษาและความรู้ที่มีอยู่ของครูบาอาจารย์เป็นแกนหลัก มีสภาพเสมือนการยกย่องเชิดชูความรู้ที่ติดตัวครูและสถาบันการศึกษามาแต่อดีต จนดูเหมือนเป็นการศึกษาของอดีต – มากกว่าที่จะมีนัยยะสำคัญในการประดิษฐ์คิดสร้างอนาคต-หรือปรับตัวตามโลกและเทคโนโลยีที่ขับเคลื่อนความก้าวหน้าขึ้นอย่างต่อเนื่องไม่หยุดยั้ง!
การจัดการศึกษาของประเทศที่ก้าวหน้าทางเศรษฐกิจและเป็นต้นน้ำสำคัญของเทคโนโลยีและนวัตกรรมในสังคมโลก จะมีกระบวนระบบบริหารจัดการสร้างคนและพัฒนาการศึกษาในทิศทางที่ แตกต่างจากการศึกษาในบ้านเมืองไทยอย่างสิ้นเชิง อาธิ โลกตะวันตกอย่างเยอรมนี ยุโรป อเมริกา ฯการสร้างคนโยระบบการศึกษาจะเชื่อมกับการสร้างความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจสังคมของประเทศอย่างมีนัยยะสำคัญ ทิศทาง ความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศเป็นตัวกำกับขับเคลื่อนการศึกษาที่จะสร้างทรัพยากรมนุษย์ให้มีทิศทางที่สอดคล้องกัน ขณะที่ผลผลิตของผู้คนจากระบบการศึกษาก็จะมีปฏิสัมพันธ์ในการเสริมสร้างความก้าวหน้าให้ประเทศเป็นเนื้อเดียวกันไป! เป็นวงจรที่ความเปลี่ยนแปลงก้าวหน้าของผู้คนและประเทศที่สัมพันธ์กันลุ่มลึก เช่นกับในเอเชียอย่างญี่ปุ่นและสิงคโปร์ หรือแม้มาเลเซีย ก็มีกลไกการบริหารจัดการสร้างคน-สร้างการศึกษาที่สัมพันธ์กันแนบแน่นระหว่างความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจสังคมกับการศึกษา-การสร้างคน-สร้างทรัพยากรมนุษย์ หรือจีนประเทศที่ก้าวหน้าใหม่มีศักยภาพโดดเด่น ปัจจุบันเป็นผู้นำด้านเศรษฐกิจ สังคม การศึกษา และขจัดความยากจนให้คนกว่า 700 ล้านคนในช่วง 3 ทศวรรษที่ผ่านมา การศึกษาของจีนเป็นเนื้อนาเดียวกับ การสร้างนวัตกรรม ความก้าวหน้า และความแข็งแกร่งทางด้านสังคมเศรษฐกิจของประเทศเองอย่างมีนัยสำคัญ นี่คือการปรับตัวรื้อสร้างการศึกษาในประเทศที่ก้าวหน้าและความรับผิดชอบต่อคุณภาพของผู้คน-ทรัพยากรมนุษย์และความก้าวหน้าของประเทศ!
ในโครงสร้างทิศทางการปรับตัวการศึกษาของไทยเรา การปฏิรูปการศึกษาที่เคยให้ความสนใจกันที่ผ่านมา ที่ได้ใช้เวลากว่า 2 ทศวรรษยุคก่อนหน้าโน้น! ผลลัพธ์ที่ได้กลับมีแค่ความสับสนและโครงสร้างการศึกษาที่มีปฏิสัมพันธ์ล้ำลึกกับประโยชน์ทางการเมือง! ความก้าวหน้าของระบบการศึกษาและการพัฒนาคนถูกทิ้งหกเหี่ยเรี่ยราด-ให้เป็นอื่นอยู่ข้างทาง ไม่ได้เป็นหัวใจที่มีความสลักสำคัญจริงจังที่ผู้บริหารประเทศ-ผู้บริหารการศึกษาให้ความสำคัญ! ผลประโยชน์ของพ่อค้านักธุรกิจที่ขายเครื่องมือเครื่องใช้อุปกรณ์ทางการศึกษามีบทบาทโดดเด่นมากกว่าผู้บริหารการศึกษา!
นโยบายการศึกษาของประเทศจึงเคลื่อนไหวแบบ “คิดอย่าง พูดอย่าง ทำอย่าง” ตลอดมา เอวัง... หลักคิด-หลักความเข้าใจสภาวะการศึกษาหมกอยู่ใต้มรดกความคิด-เคลื่อนไหวที่ส่งต่อมาจากศตวรรษที่ 20 จนถึงปัจจุบัน แม้วันนี้ โลกของความก้าวหน้าและเทคโนโลยีแห่งศตวรรษที่ 21 ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากมหาศาลไกลลิบแล้วก็ตาม นี่คือปัญหาที่ฝังลึกแบบสนิมเกิดแต่เนื้อในตนของระบบการศึกษาไทย! ไม่นับความขัดแย้งชิงดีชิงเด่นทางตำแหน่งหน้าที่ของคนในระบบ-ในหน่วยงานระดับต่างๆ และในระบบการบริหารจัดการที่เคลื่อนอยู่ในกระทรวง ทบวง กรม และในกระบวนการแสวงประโยชน์จากกลุ่มการค้า-กลุ่มความเชื่อต่างๆ ที่เกาะอยู่กับระบบการศึกษา-ผู้คนที่มีตำแหน่งแห่งที่-มีอิทธิพลกับการบริหารจัดการการศึกษาไทย! นี่คือโครงสร้างที่คร่ำครึผุกร่อนเป็นอุปสรรคขวาหนามที่หนักหนาสาหัสยิ่ง ที่กลุ่มคนซึ่งสำนึก-เข้าใจถึงการเปลี่ยนแปลง-รับผิดชอบต่อความก้าวหน้าของผู้คนประเทศ-มีความรู้ความเข้าใจถึงโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงจากการปรับตัวของเทคโนโลยีและความก้าวหน้าในโลกใบใหม่ต้องเผชิญอย่างปฏิเสธไม่ได้! ต้องเผชิญทั้งในองค์กรเล็ก ๆ ที่ทำงานอยู่ไปจนถึงในกลุ่มโครงสร้างการบริหารส่วนบน รวมทั้งกับทัศนคติค่านิยมของสังคมที่ยังคงอยู่ในวิธีคิด-ความเชื่อของคนส่วนใหญ่ ที่ยังมีมุมมองความคิดของโลกใบเก่าฝังอยู่ นี่คือภาพสะท้อนบทแรกที่ชี้ให้เห็นอุปสรรคขวากหนามที่กลุ่มความคิดใหม่ที่มุ่งมั่นเปลี่ยนแปลงรื้อสร้างการศึกษาและการพัฒนาคนจะต้องเจอ!!! (อ่านต่อตอน 2)
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
เทิดพระเกียรติ “ธรรมราชินี”
เจริญพรสาธุชนผู้มีจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา ในช่วง เวลาจีวรกาล ของพระสงฆ์ หลังออกพรรษาภายในหนึ่งเดือนตามพุทธานุญาต มีการถวายผ้ากฐินไปทั่วถิ่นฐานเขตแดนประเทศพุทธศาสนา บ่งบอกถึง ความเจริญสืบต่ออายุพระพุทธศาสนา ผ่านวัฒนธรรมประเพณีและครรลองการปฏิบัติที่สัมพันธ์กับพระธรรมวินัย
พลพีร์-รมช.มหาดไทย ลุยสอบ-จัดระเบียบมูลนิธิ ตรวจจับเอาผิด นอมินีต่างชาติ
ที่ผ่านมา บทบาทและผลงานของ"พลพีร์ สุวรรณฉวี รมช.มหาดไทย รหัสมท.2 จากพรรคภูมิใจไทย"ถูกพูดถึงในวงกว้างและมีข่าวปรากฏตามสื่อมวลชนอย่างต่อเนื่อง จากกรณีเป็นรมช.มหาดไทยที่รับผิดชอบ กรมที่ดิน-กรมการพัฒนาชุมชน-การไฟฟ้านครหลวง-การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
ปัญหาเรี่ยไร.. บอกบุญ.. สู่การหลอกลวง ที่ต้องแก้ไขอย่างจริงจัง!!
เจริญพรสาธุชนผู้มีศรัทธาในพระพุทธศาสนา มีคำถามว่า.. อะไรคือบุญ.. อะไรคือกุศล.. ในพระพุทธศาสนา.. ทำบุญแล้ว.. สร้างกุศลแล้ว พ้นทุกข์ ไปสู่สุคติ โลกสวรรค์ จริงหรือ!?
ปฐม อินทโรดม จุดพลิกไทยในสมรภูมิ AI หากช้า เราจะเสียโอกาส
เรื่องบทบาทและความสำคัญของ AI ถึงตอนนี้คงไม่ต้องพูดให้เสียเวลากันอีกแล้วว่า AI เข้ามามีบทบาทในการทำงาน การใช้ชีวิต หรือการศึกษาอย่างไรในสังคมโลก ที่ก็รวมถึงประเทศไทยด้วย โดยพบว่าช่วงหลังคนไทยตื่นตัวและให้ความสนใจเรื่อง AI มากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
บันทึกธรรมแห่งคืนมหาปวารณา อาจาริยบูชา : จากรุ่งอรุณแห่งภาวนา สู่มหากุศลแห่งการสืบทอดพระพุทธศาสนา วันมหาปวารณาออกพรรษา ๒๖ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
เจริญพรสาธุชนผู้มีจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา “ปักธงธรรม” ฉบับนี้ ขอนำเสนอเรื่องราวในคืนสุดท้ายแห่งการจำพรรษา ก่อนก้าวเข้าสู่รุ่งอรุณของวันมหาปวารณาออกพรรษา
'เอนก' แพร่บทความ 'ปราสาทหินพิมาย: อารยธรรมลุ่มแม่น้ำมูลและรากเหง้าผู้สร้างนครวัด นครธม'
นายเอนก เหล่าธรรมทัศน์ ภาคีสมาชิกราชบัณฑิตยสภา อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ปี 2563-66 โพสต์บทความเรื่อง "ปราสาทหินพิมาย: อารยธรรมลุ่มแม่น้ำมูลและรากเหง้าผู้สร้างนครวัด นครธม"

