ยังเป็นอุตสาหกรรมไม่ได้?

กระนั้นเพื่อนก็มองว่า หนังไทยมันยังเป็นอุตสาหกรรมไม่ได้ แม้สามารถโกยเงินได้เป็นกระบุง ก็ไม่น่าเป็นที่พึงพอใจ หากมองในแง่อยากเห็นวงการหนังไทยเป็นอุตสาหกรรมของแทร่!

เพื่อนว่า หนังไทยอะไรๆ ก็ทันสมัยได้มาตรฐานแต่ไม่โต เปรียบแล้วก็เหมือนกับไม้แคระ พึงพอใจกันอยู่แค่นี้ แต่ไม่มีมูลค่าในระดับอุตสาหกรรม

“แล้วทำไมภาพยนตร์ไทยจึงยังไม่สามารถเป็นอุตสาหกรรมได้ หรือดูตรงไหนว่ายังไม่เป็นอุตสาหกรรม” ผมถาม? 

เพื่อนตอบ “ดูที่การลงทุน ดูที่ตลาดหลักทรัพย์ ดูที่ไม่มีสหภาพแรงงาน ดูที่อัตราค่าจ้างแรงงาน ดูที่กฎหมาย”

“โห.. ถ้างั้นก็ชาติหน้าโน่นละมั้งถึงจะเป็นอุตสาหกรรมได้” ผมอุทาน “ใช่เลย” เขาตอบ พร้อมร่ายต่อ.. 

“สิบปีก่อนหน้านี้ หนังไทยได้ปุ๋ยดีจากไหนมาไม่รู้ รุ่งเรืองมาก เกาหลีใต้ยังงง หนังไทยในตลาดเมืองคานส์ ขายกันได้เงินอื้อทุกปี ทำท่าว่าจะเป็นอุตสาหกรรมกับเขาได้ซะที 

ที่ไหนได้เพียงแค่ 7-8 ปีก็หงอย กลับมาที่เดิม เหมือนเล่นเกมบันไดงู คือสว่างไสวอยู่ดีๆ คนซุ่มซ่ามดันเดินเตะปลั๊กไฟสายหลุดซะงั้น” เพื่อนเปรียบเทียบเห็นภาพ ก่อนว่า..

“แต่เรื่องบุคลากรในงานผลิต มันก็เกี่ยวเหมือนกันนะกับการพายเรือในอ่างของหนังไทย เพราะเท่าที่ดูเวลานี้เหมือนว่าจะขาดแคลน”

“แต่ก็มีคนมองว่าปัญหาหนังไทยมาจากกฎหมายเซ็นเซอร์ด้วย” ผมลองแหย่ถามความเห็น 

เพื่อนมองหน้า.. “เสรีภาพเนี่ยมันพูดกันได้ไม่จบนะ เสรีหรือเสรีภาพในมโนธรรมของแต่ละคนคือยังไง ในความเชื่อส่วนตัว ผมเข้าใจว่าไม่ใช่อำเภอใจนะ คนอื่นอาจเห็นต่าง 

ผมว่าไม่เกี่ยวกับกฎหมายเซ็นเซอร์ที่ใช้อยู่หรอก ตอนนี้หนังไทยก็ใช้วิธีการจัดเรตแล้วนี่ แทบจะพูดได้ว่าก๊อปฮอลลีวูดมาเลยนะ 

ที่ไหนๆ ในโลกที่มีหนังฉาย การเซ็นเซอร์มีทุกที่แหละ จะคุ้มเข้มหรือไม่เข้มเท่านั้น อย่างอเมริกาที่มักพูดกันว่า ไม่มีเซ็นเซอร์เนี่ย พวกฝ่ายซ้ายในฮอลลีวูดพวกเขาก็ไม่ยอมรับนะ 

พวกเขาว่า รัฐบาลกลางไม่ยอมรับหรอกว่า มีกฎหมายเซ็นเซอร์ ก็ไม่มีจริงๆ ในทางนิตินัย แต่มันมีการแปรรูปไปเป็นเซ็นเซอร์ทางพฤตินัยแบบอ้อมๆ เช่น การจัดเรต การเซ็นเซอร์ตัวเอง 

การเซ็นเซอร์ถ้าต้องไปพัวพันกับหน่วยงานของรัฐบาล หรือมีฉากที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานทหาร จะต้องขออนุญาตตั้งแต่การถ่ายทำ บทสนทนา การตัดต่อ

และฉายให้ดูก่อนจะนำออกฉายในสาธารณะ ถ้ามีภาพที่เขาไม่ให้ผ่านในส่วนที่เกี่ยวข้องกับพวกเขา เขาสั่งให้เอาออกจากหนังเฉพาะช่วงนั้นเลยนะ ถ้าไม่ยอมก็ต้องคุยกันในศาล

ต้องเข้าใจ ในการนิยามว่าภาพยนตร์คืออะไร สำหรับกฎหมายไม่จัดให้เป็นศิลปะอย่างที่คนทำหนังทึกทักนะ เป็นเพียงผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ในการมองของกฎหมาย” เพื่อนให้ความรู้

และยังบอกต่อว่า.. “แต่ถ้าไม่อยากให้ใครมาเซ็นเซอร์ก็ทำได้นะ บ้านเราเนี่ยมีเสรีภาพยิ่งกว่าฝรั่งเขาอีก จะบอกทางให้ เสรีภาพไม่ผิดกฎหมายแน่นอน คือทำหนังอินดี้ 

แต่ถ้าจะฉายในโรงภาพยนตร์ ก็ต้องผ่านการตรวจพิจารณาภาพยนตร์ของหน่วยงานที่สังกัดกระทรวงวัฒนธรรม ไม่ผ่านก็ฉายในโรงภาพยนตร์ไม่ได้

ทางออกคือ ไปที่หอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัย แต่ขายตั๋วไม่ได้นะ ผิดกฎหมายสรรพากร โดนจับเป็นคดีอาญา เพราะตั๋วต้องมีเสียภาษี

ถ้าไม่อยากเสีย ก็ต้องทำแฟ้มสูจิบัตรแสดงวิพิธทัศนา ประกอบด้วยใบแจ้งกำหนดการแสดงมีอะไรบ้าง จะมีภาพนิ่งของการแสดง จะมีภาพจากหนังสัก 2-3 รูปก็ได้

ทำให้สวยๆ ขายทั้งแฟ้มแทนตั๋ว ทำอย่างนี้มีเสรีภาพ แต่ถ้าเป็นหนังลามกอนาจาร คุณก็ทำได้ แต่อย่าเสี่ยงดีกว่าเสรีภาพแบบนี้ 

ภาษากฎหมายท่านว่าเป็นการใช้สิทธิเกินส่วน แถมเป็นโรคไออีก..ไอคุกๆ เสรีภาพเกินพอดีมักลงท้ายด้วยโรคไอ รู้ไว้”

เฮ้อ..แล้วไอ้นั่น เมื่อไหร่มันจะไอเสียที..กูล่ะเซ็ง!.

สันต์ สะตอแมน