บันทึกหน้า 4

ในมาตรฐานการเมืองของประเทศพัฒนาแล้ว ความรับผิดชอบต่อวิกฤตไม่ใช่เรื่องถกเถียงกันยืดยาว เพราะเป็นหลักสากลที่ถูกยึดถือมานาน บางประเทศ เช่น ญี่ปุ่น หรือหลายประเทศในยุโรป เมื่อผู้นำบริหารผิดพลาดในวิกฤต ประชาชนเดือดร้อนรุนแรง การลาออกเป็นเรื่องปกติ เป็นสัญลักษณ์ของจริยธรรมทางการเมือง แต่บางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา ตำแหน่งผู้นำถูกผูกไว้กับการเมืองแบบประธานาธิบดี การลาออกจึงไม่ใช่วัฒนธรรมทางการเมือง กระนั้นการตรวจสอบและการลงโทษทางการเมืองก็ยังเกิดขึ้นผ่านสภาและการเลือกตั้ง

กรอบความรับผิดชอบในสังคมประชาธิปไตยมีข้อพิจารณาเช่นเดียวกันว่า เมื่อ “แม่ทัพ” ทำเมืองเสียหาย สมัยก่อนคือการลงโทษขั้นสูงสุด สมัยนี้คือการลาออกเพื่อยอมรับความผิดพลาดและปกป้องมาตรฐานของระบบการเมือง การพังของกลไกหลักที่เกิดจากความผิดพลาดชัดเจนจึงต้องมีผู้รับผิดชอบ หนึ่งคือ ตัวผู้ที่ลงไปควบคุมสถานการณ์ในพื้นที่ ซึ่งต้องผละจากตำแหน่งเพื่อยืนยันคุณค่าทางการเมืองที่ให้ความสำคัญกับประชาชนมากกว่าอำนาจ 

สองคือ ผู้บริหารระดับท้องถิ่น ที่พุ่งตรงไปที่ นายกแป้น-ณรงค์พร ณ พัทลุง นายกเทศมนตรีเทศบาลนครหาดใหญ่ ที่ถูกวิจารณ์อย่างหนัก จนทำให้การจัดการวิกฤตขาดประสิทธิภาพ ก็ต้องรับผิดชอบเช่นกัน 

ทั้งหมดนี้เป็นภาพสะท้อนของคำถามใหญ่กว่าว่า ผู้มีอำนาจรักชาติจริงหรือไม่ หรือเพียงสนใจรักษาอำนาจของตนเอง ประชาชนจะเป็นผู้สรุปด้วยสายตาของตนเองเมื่อทุกอย่างคลี่คลาย

๐ ในอีกมุมหนึ่ง เวทีการเมืองระดับชาติยังเดินหน้าเข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญ การประชุมรัฐสภาช่วงเดือนธันวาคมหลังสภาเปิดในวันที่ 12 ธ.ค. ถูกจับตาว่าอาจเป็นสนามต่อสู้ของ 3 พรรคใหญ่ คือ พรรคภูมิใจไทย พรรคประชาชน และ พรรคเพื่อไทย ในการชิงพื้นที่นำทางการเมือง

โดยตัวแปรสำคัญคือการลงมติแก้ไขรัฐธรรมนูญในวาระสาม เสียงสนับสนุนจากวุฒิสภาเป็นตัวชี้ขาด เพราะการแปรญัตติในวาระสองทำให้ร่างสุดท้ายอาจได้เปรียบพรรคหนึ่งและเสียเปรียบอีกพรรคหนึ่ง หากวุฒิสภามองว่าเนื้อหาที่ปรับแล้วกระทบผลประโยชน์ทางการเมือง ผลลงมติอาจออกได้ทั้งผ่านและไม่ผ่านอย่างพอสูสี

หลังการลงมติวาระสาม วันที่ 26 ธันวาคม เส้นทางการเมืองอาจพลิกผัน พรรคใหญ่บางพรรคเตรียมใช้เวทีอภิปรายไม่ไว้วางใจเป็นเครื่องมือชิงคะแนนก่อนเข้าสู่ฤดูกาลเลือกตั้ง 

ขณะที่ฝ่ายรัฐบาลเองอาจพิจารณายุบสภาเมื่อไม่เหลือเงื่อนไขทางรัฐสภาให้ผูกมัดอีก การยุบสภาหลังผ่านวาระสามจึงกลายเป็นบทวิเคราะห์ที่เริ่มหนักแน่นขึ้นเรื่อยๆ เพราะเป็นช่วงที่สัญญาณความไม่พอใจของประชาชนต่อการบริหารโดยเฉพาะวิกฤตหาดใหญ่ ถูกคาดว่าจะใช้เป็นประเด็นโจมตีหลักทั้งในสภาและบนเวทีเลือกตั้ง ขณะที่พรรคเพื่อไทย นำโดย จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ หัวหน้าพรรคเพื่อไทย ก็คาดว่าจะยังไม่ยื่นจนกว่ารัฐธรรมนูญจะจบวาระสาม เพราะไม่เช่นนั้นอาจถูกประชาชนประณามได้  

ขณะเดียวกัน การเมืองภาคใต้เองก็เกิดการขยับตัวครั้งใหญ่ ผลสำรวจความคิดเห็นของนิด้าโพลล่าสุดชี้ว่าพรรคเก่าในภูมิภาคอย่างพรรคประชาธิปัตย์ เริ่มฟื้นตัวอย่างชัดเจน เมื่อ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ผู้นำพรรค ได้รับความนิยมเพิ่มสูงขึ้น ฐานเสียงเดิมที่เคยแปรพักตร์ใน 2 การเลือกตั้งก่อนเริ่มกลับมาอีกครั้ง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อคะแนนนิยมของพรรคการเมืองอีกพรรคที่เคยครองพื้นที่มาก่อน การแข่งขันระหว่างกลุ่มอุดมการณ์ใกล้เคียงกันจึงยิ่งดุเดือด เพราะต้องชิงฐานเสียงเดียวกัน.

คางดำ