นาโตยุโรปแก้ปัญหาช่องแคบเป็นอิสระจากสหรัฐ

ภาพ: พันธกิจหลายชาติเพื่อสันติ (peaceful multinational mission)

เครดิตภาพ: ปัญญาประดิษฐ์

ก่อนหน้านั้นมกราคม 2026 บาร์ต เดอ เวเวอร์ (Bart De Wever) นายกรัฐมนตรีเบลเยียม กล่าวว่า ตอนนี้ยุโรปมาถึงทาง 2 แพร่งว่าจะทำอย่างไร หลังสหรัฐข่มขู่จะรุกรานชาตินาโตอีกประเทศด้วยกำลังทหาร ยุโรปต้องไม่ยอมตกเป็น “ทาสที่น่าสมเพช” (miserable slave) ของสหรัฐ และต้องกล้าขีดเส้นตายบอกทรัมป์ว่า “พอได้แล้ว” (Enough is enough) กับการข่มขู่เพื่อนบ้าน

เมษายน 2026 Dong Yifan จาก Beijing Language and Culture University ชี้ว่า “สหรัฐในตอนนี้ต้องการให้พันธมิตรยุโรปสนับสนุนตนโดยไร้เงื่อนไข ให้สหรัฐเป็นเจ้า ซึ่งทำลายรากฐานแนวความร่วมมือที่เคยยึดถือ นโยบายร่วมและความไว้วางใจต่อกัน”

จะเห็นว่ารอบนี้นาโตยุโรปกล้าหักสหรัฐ เพราะต้องการเสถียรภาพ ความสงบสุข

อังกฤษกับฝรั่งเศสจัดประชุมแก้ปัญหา:

เมษายน 2026 เคียร์ สตาร์เมอร์ (Keir Starmer) นายกรัฐมนตรีอังกฤษ กล่าวว่า อังกฤษจะเป็นแกนนำจัดประชุมแก้ปัญหาช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) คาดว่ามีผู้เข้าร่วม 35 ประเทศ ปราศจากสหรัฐ เพื่อให้นานาชาติสามารถเดินทางผ่านช่องแคบโดยเสรีอีกครั้ง แก้ปัญหาที่อิหร่านห้ามชาติปรปักษ์เข้าออก และเท่ากับแก้ปัญหาที่ทรัมป์บอกว่านับจากนี้ยุโรปต้องดูแลการผ่านเข้าออกทางนี้ หลังนาโตยุโรป ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ล้วนไม่ให้ความร่วมมือกับสหรัฐ

นายกฯ สตาร์เมอร์ย้ำว่าตนจะรักษาผลประโยชน์แห่งชาติเต็มที่ สงครามอิหร่านไม่ใช่สงครามของเราและไม่ยอมให้ใครลากอังกฤษเข้าสู่สมรภูมิ ที่เราจะทำคือปกป้องรักษาความมั่นคง ดูแลอนาคตเศรษฐกิจของเราและของยุโรป

ปรากฏว่างานดังกล่าวมีผู้เข้าร่วมกว่า 40 ประเทศ หวังใช้พลังการทูตกับเศรษฐกิจร่วมกันเพื่อให้ช่องแคบเปิดเสรีอีกครั้ง ด้านรัฐบาลทรัมป์ย้ำว่าประเทศที่ต้องการน้ำมันผ่านจุดนี้ต้องดูแลเส้นทางด้วยตัวเอง เป็นการตอบโต้จุดยืนพันธมิตรที่ไม่เข้าร่วมกับสหรัฐ

วิเคราะห์: ในขณะที่สหรัฐต้องการให้พันธมิตรเข้าร่วมดูแลช่องแคบ นาโตยุโรปกับอีกหลายประเทศกลับรวมกลุ่มกันเอง เท่ากับไม่ยอมรับนโยบายของสหรัฐ ต่อต้านยุทธศาสตร์ควบคุมโลกด้วยน้ำมัน เป็นหลักฐานชี้ชัดว่างานนี้สหรัฐถูกโดดเดี่ยว

กลางเดือนเมษายน 2026 อังกฤษกับฝรั่งเศสประกาศร่วมเป็นเจ้าภาพ “พันธกิจหลายชาติเพื่อสันติ” (“peaceful multinational mission”) เป้าหมายคือแก้ปัญหาช่องแคบฮอร์มุซในยามนี้ที่อิหร่านกับสหรัฐต่างอาศัยเป็นเครื่องมือต่อรอง เป็นงานสืบเนื่องจากที่จัดเมื่อต้นเดือนที่มีผู้เข้าร่วมกว่า 40 ประเทศ

นายกฯ สตาร์เมอร์ ย้ำว่าไม่เห็นด้วยกับการปิดช่องแคบ และจะไม่ยอมถูกลากเข้าร่วมสงคราม ไม่แม้กระทั่งส่งเรือกวาดทุ่นระเบิดเข้าช่วยตามที่สหรัฐร้องขอ

วิเคราะห์: การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซเป็นผลประโยชน์นานาชาติ ไม่ใช่แค่เรื่องของสหรัฐ อิสราเอล และอิหร่าน เช่นเดียวกับการตัดสินใจเปิดปิดช่องแคบนี้ ไม่ว่าประเทศใดที่ขวางเส้นทางล้วนขัดผลประโยชน์ประชาคมโลก

ดังนั้นเมื่อสหรัฐขวางเส้นทางเท่ากับขัดแย้งกับพันธมิตรนาโตยุโรปด้วย เป็นนโยบายที่ไปกันคนละทิศทาง

นาโตยุโรปทบทวนนโยบาย:

สงครามอิหร่าน 2026 กลายเป็นจุดเปลี่ยนอีกครั้งที่นาโตยุโรปทบทวนนโยบาย เป็นตัวของตัวเองมากขึ้น ยกตัวอย่าง

ประธานาธิบดีมาครงชี้ว่าหากจะคุ้มครองช่องแคบตามที่ทรัมป์แนะนำจะต้องคุ้มครองตลอดไป

วิเคราะห์: ผู้นำฝรั่งเศสกำลังอธิบายว่า หากไม่สงบศึก สงครามนี้จะยืดยาว เพราะในทางทหารมีข้อสรุปชัดแล้วว่าป้องกันการโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันยากมาก ดังนั้นทางที่ดีคือสงบศึก

เมษายน 2026 เคียร์ สตาร์เมอร์ นายกรัฐมนตรีอังกฤษ กล่าวว่า สงครามอิหร่าน 2026 เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ต้องทบทวนนโยบายใหม่ ต้องยกเครื่องกองทัพให้สามารถเผชิญโลกที่อ่อนไหวและอันตราย ต้องปกป้องเศรษฐกิจ ป้องกันประเทศ

ท่าทีของรัฐบาลอังกฤษน่าจะเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์กับสหรัฐอันเนื่องจากสงครามอิหร่านโดยตรง ย้ำความสำคัญของกองทัพ จำต้องมีกองทัพที่เข้มแข็งมากพอจะพึ่งพาพันธมิตรเพียงอย่างเดียวไม่ได้ สถานการณ์ความมั่นคงโลกอ่อนไหวขึ้นมาก

ในทางปฏิบัตินาโตล่มสลายแล้ว:

ผู้เชี่ยวชาญบางคนวิเคราะห์ว่า ในทางปฏิบัตินาโตล่มสลายแล้ว เป็นผลจากการค่อยๆ แตกหลายสิบปี ไม่สามารถปรับตัวให้เข้ากับโลกพหุภาคี

ย้อนหลังทบทวนว่านาโตตั้งขึ้นเพื่อต่อกรสหภาพโซเวียต ภัยคุกคามนี้เป็นของจริง มีเหตุผลมากพอที่ต้องรวมตัวกัน คำถามคือ เมื่อสหภาพโซเวียตสิ้นแล้ว ยังต้องมีนาโตหรือไม่หรือควรปรับตัวอย่างไร อะไรเป็นเหตุที่องค์กรนี้ควรอยู่ต่อ

สิ่งที่ปรากฏคือ ไม่เพียงอยู่ต่อ นาโตยังขยายสมาชิกขยายอิทธิพลไปทางตะวันออกและทั่วโลก แสดงบทบาทในเอเชีย-แปซิฟิก รวมหัวต่อต้านจีน นาโตสร้างปรปักษ์ใหม่เพื่อชี้ว่าควรมีนาโตต่อไป เป็นเสาความมั่นคงของฝ่ายตะวันตก

แต่นโยบายนี้กลับสร้างความเสียหายแก่ยุโรป สงครามยูเครนเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนมาก ยุโรปที่เคยซื้อใช้พลังงานราคาถูกจากรัสเซีย ตอนนี้ต้องแทนที่ด้วยพลังงานจากที่อื่นด้วยราคาสูงขึ้นมาก กระทบความสามารถในการแข่งขันภาคการผลิต ปัญหาคนหนีภัยสงคราม นโยบายนาโตขยายตัวจึงทำลายยุโรปมากกว่า

ชาวยุโรปเริ่มตั้งคำถามว่า นาโตมีเพื่อส่งเสริมผลประโยชน์สมาชิก หรือมีเพื่อตอบสนองความต้องการของบางประเทศ การเป็นพันธมิตรมีเพื่ออะไรหรือหมายถึงอะไรกันแน่ หากรัฐบาลสหรัฐเรียกร้องให้พันธมิตรทำสงครามเศรษฐกิจกับจีน พวกเขาควรเข้าร่วมหรือไม่ การส่งเสริมอุดมการณ์เสรีประชาธิปไตยยังใช้การได้หรือไม่

ท้ายที่สุดคือ ยุทธศาสตร์โลกของสหรัฐยังใช้ได้อีกหรือไม่

นักวิเคราะห์กลุ่มนี้ชี้ว่าตัวองค์การนาโตยังอยู่ในสภาพแตกแยกเพราะนโยบายของรัฐบาลทรัมป์ เป็นเหตุผลว่านาโตไม่ทำงาน แต่ล่าสุดทรัมป์ยังยืนยันนโยบายเดิม

สรุป ผู้เชี่ยวชาญบางคนอธิบายอย่างน่าคิดว่า สงครามโลกครั้งที่ 2 ช่วยให้สหรัฐฝังตัวในโครงสร้างความมั่นยุโรปเรื่อยมาจนถึงบัดนี้ ความมั่นคงของนาโตยุโรปขึ้นกับสหรัฐโดยตรง กลายเป็นต้นแบบพันธมิตรความมั่นคงที่มีสหรัฐเป็นแกนนำ บางคนชี้ว่าคือเสาหลักฝ่ายประชาธิปไตยตะวันตก เป็นแนวร่วมต้านรัสเซียเรื่อยมา ช่วยสกัดการก้าวขึ้นมาของรัสเซียในยุคปูติน แต่รัฐบาลทรัมป์ตั้งแต่สมัยแรกกับสมัยที่สองนี้แสดงตัวขัดแย้งรุนแรง ถึงขั้นอยากแยกตัวออกจากนาโต พร้อมกับที่ยุโรปเป็นตัวของตัวเองมากขึ้น

ปรากฏการณ์นาโตยุโรปหักสหรัฐ เป็นเหตุการณ์ที่น่าติดตาม นานครั้งๆ ที่พวกเขาเป็นตัวของตัวเอง เรื่องนี้ยังชี้ว่าสหรัฐถดถอยแค่ไหนแล้ว จากสถานการณ์ล่าสุดรัฐบาลทรัมป์ยังสู้สุดฤทธิ์ทั้งๆ ที่มีเพียงอิสราเอลอยู่เคียงข้าง

อีกไม่นานโลกจะได้คำตอบว่า ทรัมป์สามารถรักษาระเบียบโลกที่สหรัฐเป็นแกนนำได้มากแค่ไหน หรือโลกกำลังย้ายไปสู่ระบบพหุภาคีมากขึ้น คำว่าฝ่ายประชาธิปไตยจะมีคำใหม่ว่า “ฝ่ายประชาธิปไตยสหรัฐ” กับ “ฝ่ายประชาธิปไตยที่ปราศจากสหรัฐ” (ไม่มีสหรัฐอยู่ในกลุ่ม).