ครม.ยกเครื่องกฎหมาย 'ความรุนแรงในครอบครัว' เพิ่มโทษ-ยอมความไม่ได้

ครม.เห็นชอบร่างกฎหมายคุ้มครองเหยื่อความรุนแรงในครอบครัวฉบับใหม่ ขยายถึงขู่เข็ญ-บั่นทอนทางเศรษฐกิจ เปลี่ยนเป็นความผิดยอมความไม่ได้ เปิดทางเจ้าหน้าที่สั่งห้ามผู้ก่อเหตุเข้าใกล้เหยื่อได้ทันที ก่อนส่งศาลพิจารณาภายใน 48 ชั่วโมง

25 สิงหาคม 2569 - ร.อ.หญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี แถลงว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. .... ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณาแล้ว ตามที่กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) เสนอ โดยจะเสนอต่อสภาผู้แทนราษฎรพิจารณาต่อไป

ร่างกฎหมายฉบับนี้เป็นการปรับปรุงกฎหมายเดิม พ.ศ.2550 ให้สอดคล้องกับรูปแบบความรุนแรงในครอบครัวที่เปลี่ยนแปลงไป โดยมุ่งปิดช่องว่างของกฎหมาย เพิ่มกลไกคุ้มครองผู้ถูกกระทำให้รวดเร็วขึ้น และกำหนดแนวทางการทำงานของเจ้าหน้าที่ให้ชัดเจน รวมถึงบูรณาการการทำงานระหว่างหน่วยงานมากขึ้น

สาระสำคัญประการหนึ่งคือ การขยายความหมายของ “ความรุนแรง” ให้มากกว่าการทำร้ายร่างกาย โดยครอบคลุมถึงการกระทำที่ทำให้เกิดความกลัว การขู่เข็ญ และการบั่นทอนทางเศรษฐกิจ พร้อมขยายความหมายของ “บุคคลในครอบครัว” ให้รวมถึงอดีตคู่สมรสและผู้ที่อาศัยอยู่ในครัวเรือนเดียวกัน เพื่อให้สอดคล้องกับรูปแบบความสัมพันธ์ในสังคมปัจจุบัน

ขณะเดียวกัน ร่างกฎหมายกำหนดให้ความผิดฐานกระทำความรุนแรงในครอบครัวเป็น ความผิดที่ยอมความไม่ได้ มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และหากกระทำต่อเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี หรือกระทำความผิดซ้ำภายใน 3 ปี จะต้องรับโทษหนักขึ้น

อีกมาตรการสำคัญคือ การเร่งหยุดความรุนแรงก่อนเหตุบานปลาย โดยให้อำนาจเจ้าหน้าที่ออกคำสั่งบรรเทาทุกข์ชั่วคราวเพื่อคุ้มครองความปลอดภัยของผู้ถูกกระทำได้ทันที เช่น ห้ามผู้กระทำเข้าใกล้ผู้ถูกกระทำ หรือห้ามเสพสิ่งมึนเมา ก่อนยื่นคำสั่งดังกล่าวต่อศาลเยาวชนและครอบครัวเพื่อพิจารณาภายใน 48 ชั่วโมง

ร่างกฎหมายยังกำหนดให้ผู้ที่แจ้งเหตุโดยสุจริตได้รับความคุ้มครอง ไม่ต้องรับผิดทางกฎหมายจากการแจ้งเหตุดังกล่าว

สำหรับกระบวนการภายหลังเกิดเหตุ จะปรับจากแนวทาง “ไกล่เกลี่ย-ยอมความ” มาเป็นการจัดทำ “แผนแก้ไขและป้องกันการใช้ความรุนแรงในครอบครัว” ร่วมกัน โดยกำหนดระยะเวลาไม่เกิน 6 เดือน หากปฏิบัติตามแผนสำเร็จ ศาลอาจมีคำสั่งยุติคดีได้ แต่หากฝ่าฝืน ศาลจะยกคดีขึ้นพิจารณาพิพากษาทันที

การปรับปรุงกฎหมายเกิดขึ้นท่ามกลางสถานการณ์ความรุนแรงในครอบครัวที่ยังเป็นปัญหาสำคัญ โดยข้อมูลปี 2568 พบเหตุที่ได้รับรายงานมากกว่า 2,000 กรณี ในจำนวนนี้ประมาณ 20% มีสาเหตุจากการใช้อารมณ์และความโกรธจนเกิดการทำร้ายกัน ขณะที่มากกว่า 20% มีความเกี่ยวข้องกับการใช้ยาเสพติด สะท้อนว่าความรุนแรงในครอบครัวไม่ได้เป็นเพียงปัญหาภายในบ้าน แต่ยังเชื่อมโยงกับปัจจัยทางสังคมหลายด้าน

รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีกล่าวว่า ความรุนแรงไม่ได้จำกัดเฉพาะการทำร้ายร่างกาย แต่ยังรวมถึงคำพูดหรือพฤติกรรมที่กระทบกระเทือนจิตใจ ทำให้เกิดความหวาดกลัว รู้สึกถูกคุกคามหรือไม่ปลอดภัย โดยเฉพาะเด็ก เยาวชน และผู้หญิง จึงจำเป็นที่สมาชิกในครอบครัวทุกช่วงวัยต้องมีวุฒิภาวะ เข้าใจ และเคารพซึ่งกันและกัน

ทั้งนี้ พม.มีภารกิจดูแลเด็ก เยาวชน สตรี ครอบครัว และผู้สูงอายุ ครอบคลุมทุกช่วงวัย โดยมีเป้าหมายสำคัญในการสร้างครอบครัวที่เข้มแข็ง ผ่านความร่วมมือของสมาชิกในครอบครัว ทั้งเด็กและเยาวชน พ่อแม่ และผู้สูงอายุ ให้อยู่ร่วมกันด้วยความเข้าใจและเคารพซึ่งกันและกัน

นอกจากนี้ ร่างกฎหมายยังวางระบบป้องกันปัญหาในระยะยาว โดยกำหนดให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจัดตั้งฐานข้อมูลกลางและเชื่อมโยงข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อใช้ในการป้องกันและติดตามปัญหาความรุนแรงในครอบครัว พร้อมกำหนดให้มีการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายทุก 5 ปี เพื่อให้กฎหมายสามารถปรับตัวให้ทันต่อสถานการณ์ และทำให้ “บ้าน” เป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับทุกคนในครอบครัว.