หลักฐานชัด! อธิบดีกรมศิลป์เปิดภาพ 'หญิงห่มสไบ' ยุคทวารวดี เก่าแก่กว่า 1,300 ปี

หลัง วธ.ทักท้วงเวที Miss Universe Cambodia นำภาพสตรีไทยไปใช้โดยไม่ระบุที่มา ล่าสุดอธิบดีกรมศิลปากรชวนดูหลักฐานประติมากรรม “นักดนตรีสตรีห้าคน” สมัยทวารวดี เผยภาพหญิงห่มสไบปรากฏบนแผ่นดินไทยมาแล้วกว่า 1,300 ปี

22 กันยายน 2569 - ภายหลังจากกระทรวงวัฒนธรรมออกมาทักท้วงกรณีเวที Miss Universe Cambodia 2026 นำภาพถ่ายสตรีชาวกำแพงเพชร ซึ่งบันทึกไว้เมื่อ พ.ศ.2449 ไปนำเสนอเกี่ยวกับวัฒนธรรมการแต่งกายของกัมพูชา โดยไม่มีการระบุแหล่งที่มาของภาพ และมอบหมายให้กรมศิลปากร โดยสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ส่งหนังสือทักท้วงไปยังกองประกวด พร้อมขอให้แก้ไขข้อมูลและระบุแหล่งที่มาของภาพอย่างถูกต้อง

กรณีดังกล่าว น.ส.ซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ระบุเมื่อวันที่ 21 กันยายนว่า ภาพดังกล่าวเป็นภาพถ่ายสตรีชาวกำแพงเพชร บันทึกไว้ที่เมืองกำแพงเพชร เมื่อ พ.ศ.2449 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โดยเป็นภาพที่มีการบันทึกไว้ในหอพระสมุดวชิรญาณ และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลกขององค์การยูเนสโก เมื่อ พ.ศ.2560

รมว.วัฒนธรรมยังระบุว่า ภาพต้นฉบับเป็นฟิล์มที่มีตราประทับของกรมศิลปากร แต่ภาพที่นำไปใช้บนเวทีประกวดมีการลบตราประทับดังกล่าวออก พร้อมประกาศว่า กระทรวงวัฒนธรรมจะเดินหน้าเผยแพร่องค์ความรู้เกี่ยวกับพัฒนาการของชุดไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในระดับนานาชาติ

ล่าสุด นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร ได้โพสต์ผ่านเฟซบุ๊ก ชวนมาชมภาพประติมากรรมปูนปั้นนักดนตรีสตรีห้าคนห่มสไบ อายุประมาณ 1,300 ปี ที่ National Museum Bangkok : พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร โดยระบุว่า

“ทวารวดี เป็นชื่อยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ยุคแรกในประเทศไทย มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 12-16 เจริญขึ้นในเขตภาคกลางและแพร่หลายสู่ภูมิภาคอื่นๆ และเมืองโบราณในวัฒนธรรมทวารวดีหลายแห่งมีหลักฐานว่าเชื่อมโยงกับชุมชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลายในพื้นที่นั้นๆ ด้วย

จัดเป็นวัฒนธรรมและศิลปกรรมที่เกิดขึ้นเนื่องในคติทางพุทธศาสนาเถรวาทโดยในระยะแรกรับเอารูปแบบศิลปะจากอินเดียสมัยคุปตะและหลังคุปตะ ต่อมามีลักษณะเป็นตนเองมากขึ้นเรียกว่า ‘แบบพื้นเมือง’ ในช่วงปลายได้รับอิทธิพลของศิลปะลพบุรี

นักดนตรีสตรี ประติมากรรมปูนปั้นประดับศาสนสถานชิ้นนี้แสดงรูปนักดนตรีผู้หญิงห้าคนกำลังบรรเลงดนตรี คนกลางถือเครื่องดนตรีห้าสายที่มีลักษณะคล้ายพิณของอินเดีย ถัดไปทางซ้าย เป็นนักดนตรีกำลังตีฉิ่ง คนซ้ายสุดกำลังดีดพิณน้ำเต้า

คนขวาสุดไม่ปรากฏเครื่องดนตรีในมือ แต่สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นคนตีกรับ ส่วนนักดนตรีที่นั่งอยู่ในท่าเท้าแขนและไม่ถือเครื่องดนตรี น่าจะเป็นผู้ขับร้อง สันนิษฐานว่าเป็นวงดนตรีที่เรียกว่า วงขับไม้บรรเลงพิณ

ประติมากรรมชิ้นนี้สะท้อนให้เห็นถึงรูปลักษณ์ของคน และรูปแบบดุริยางคศิลป์ในวัฒนธรรมทวารวดี”