'สุรเดช' ค้านจดทะเบียนกะเพรา 4 สายพันธุ์ หวั่นทุนใหญ่ผูกขาด เอาเปรียบเกษตรกร

'สุรเดช' ค้านซีพีแรมจดทะเบียนคุ้มครองกะเพรา 4 สายพันธุ์ใหม่ หวั่นทุนใหญ่ผูกขาดพืชอาหารพื้นบ้าน กระทบสิทธิเกษตรกรรายย่อย เปิดช่องจดทะเบียนผักสวนครัวชนิดอื่นตามมา ลั่นคนรวยต้องช่วยคนจน ไม่ใช่หาประโยชน์จากคนจน จี้รัฐบาลแก้กฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืช ป้องกันเอกชนผูกขาด

27 ตุลาคม 2569 - นายสุรเดช ยะสวัสดิ์ นักการเมืองอิสระ อดีตสมาชิกวุฒิสภา (สว.) และอดีตรองหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ กล่าวถึงกรณีเกษตรกร ประชาชน ผู้ค้าผักสด และผู้ประกอบการร้านอาหารที่ใช้กะเพราเป็นวัตถุดิบ มีความกังวลเกี่ยวกับการจดทะเบียนคุ้มครองกะเพรา 4 สายพันธุ์ใหม่ของบริษัท ซีพีแรม จำกัด (CPRAM) ว่า เรื่องดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อวิถีเกษตรกรรมดั้งเดิม และเปิดช่องให้กลุ่มทุนขนาดใหญ่เข้ามาผูกขาดสิทธิเหนือพืชอาหารพื้นบ้านที่คนไทยบริโภคกันมาอย่างยาวนาน

นายสุรเดชกล่าวว่า การจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชอาจสร้างข้อจำกัดต่อเกษตรกรรายย่อย โดยเฉพาะการเก็บเมล็ดพันธุ์หรือส่วนขยายพันธุ์ไว้ปลูกต่อในฤดูกาลถัดไป อีกทั้งยังเกรงว่าจะเป็นช่องทางให้กลุ่มทุนหรือผู้ประกอบการรายอื่นเร่งจดทะเบียนคุ้มครองพืชผักพื้นบ้านและผักสวนครัวชนิดต่าง ๆ เพื่อผูกขาดห่วงโซ่อุปทาน

หากปล่อยให้เกิดขึ้น เกษตรกรอาจกลายเป็นเพียงผู้รับจ้างผลิตภายใต้สัญญาที่ไม่เป็นธรรม และท้ายที่สุดผู้บริโภคอาจต้องแบกรับภาระราคาสินค้าเกษตรที่สูงขึ้น

นายสุรเดชระบุว่า ตนไม่เห็นด้วยกับระบบผูกขาด และที่ผ่านมาได้เรียกร้องให้รัฐบาลแก้ไขปัญหาดังกล่าวมาโดยตลอด เพราะต้องการให้เกิดการกระจายรายได้ ช่วยเหลือประชาชนระดับฐานราก สนับสนุนผู้ประกอบการเอสเอ็มอี และส่งเสริมการแข่งขันอย่างเสรีภายในประเทศ

ทั้งนี้ เห็นว่าไม่ควรมีการจดทะเบียนคุ้มครองพืชผักพื้นบ้านเพื่อแสวงหาประโยชน์จากคนไทยด้วยกันเอง โดยเฉพาะเมื่อผู้ประกอบการเป็นบริษัทขนาดใหญ่ของประเทศ ซึ่งควรคำนึงถึงการช่วยเหลือเกษตรกรและประชาชนรายย่อยมากกว่าการสร้างข้อจำกัดในการเข้าถึงพันธุ์พืช

“คนรวยต้องช่วยคนจน ไม่ใช่หาประโยชน์จากคนจน” นายสุรเดชกล่าว

นายสุรเดชกล่าวอีกว่า การผูกขาดทำให้รายได้กระจุกตัว ขณะที่การพัฒนาประเทศจำเป็นต้องอาศัยการกระจายรายได้อย่างทั่วถึง โดยเฉพาะกะเพราที่ถือเป็นพืชผักคู่ครัวคนไทย จึงไม่ควรเปิดช่องให้มีการนำไปจดทะเบียนเพื่อผูกขาดสิทธิ

“อะไรก็ตามที่ผูกขาดคือการกระจุก ซึ่งประเทศจะเจริญได้ต้องกระจายรายได้ การที่เอกชนทำแบบนี้หมิ่นเหม่ที่จะหาประโยชน์จากคนไทยด้วยกันเอง เอกชนต้องแสดงความจริงใจหรือช่วยเหลือเกษตรกร ซึ่งปัจจุบันกะเพราเหมือนผักประจำชาติไปแล้ว รัฐบาลต้องสั่งห้ามไม่ให้มีการจดทะเบียนคุ้มครองพืชผักใด ๆ ที่เป็นเหมือนพืชผักประจำชาติ เพราะเสี่ยงต่อการถูกฉวยโอกาสนำพืชผักสวนครัวชนิดอื่น ๆ มาจดทะเบียนเพื่อแสวงหาผลประโยชน์ในอนาคต โดยใช้กะเพรานำร่อง” นายสุรเดชกล่าว

นายสุรเดชเสนอว่า รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรเร่งปรับปรุงกฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืช โดยกำหนดบทบัญญัติคุ้มครองสิทธิของเกษตรกรให้ชัดเจน เพื่อให้สามารถเก็บ แลกเปลี่ยน และพัฒนาเมล็ดพันธุ์พื้นบ้านได้อย่างเสรีโดยไม่ผิดกฎหมาย

นอกจากนี้ ควรกำหนดขอบเขตพืชอาหารท้องถิ่นที่ห้ามผูกขาด พร้อมขึ้นทะเบียนภูมิปัญญาและพันธุกรรมพืชพื้นเมืองให้เป็นสมบัติสาธารณะ เพื่อป้องกันไม่ให้องค์กรหรือบุคคลใดนำไปจดสิทธิบัตรผูกขาดความเป็นเจ้าของ

พร้อมกันนี้ รัฐบาลควรส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืชโดยหน่วยงานภาครัฐ เพื่อให้เกษตรกรและประชาชนสามารถเข้าถึงพันธุ์พืชที่มีคุณภาพในราคาที่เป็นธรรม โดยไม่ต้องพึ่งพากลุ่มทุนขนาดใหญ่เพียงไม่กี่ราย.