ดร.ปลอดประสพ : ประเทศไทยบ้านผมกำลังจะเน่าแล้วหรือนี่

'ปลอดประสพ' เทียบวิกฤตสารพิษแม่น้ำกก-สาย กับห้วยคลิตี้ เตือนปัญหาใหญ่กว่าหลายเท่า ไม่เชื่อฝายดักตะกอนแก้ได้ เสนอ 9 มาตรการ ทั้งประกาศพื้นที่มลพิษร้ายแรง เจรจาจีน-ใช้มาตรการค้า ย้ำต้องหยุดแหล่งกำเนิดสารพิษเท่านั้น

17 พฤศจิกายน 2569 - ดร.ปลอดประสพ สุรัสวดี อดีตรองนายกรัฐมนตรี โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว เรื่อง "ประเทศไทยบ้านผมกำลังจะเน่าแล้วหรือนี่" แสดงความคิดเห็นต่อวิกฤตสารพิษและโลหะหนักปนเปื้อนในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก จังหวัดเชียงราย โดยแสดงความกังวลว่าปัญหาครั้งนี้อาจรุนแรงและแก้ไขได้ยากกว่ากรณีสารตะกั่วปนเปื้อนในลำห้วยคลิตี้ จังหวัดกาญจนบุรี พร้อมเสนอรัฐบาลดำเนินการ 9 มาตรการ โดยย้ำว่าต้องหยุดแหล่งกำเนิดมลพิษจากต้นทางให้ได้

ดร.ปลอดประสพ ระบุว่า ตนเป็นนักเรียนทุนด้านสิ่งแวดล้อมรุ่นแรก ๆ ของประเทศ และเคยผ่านวิกฤตสารตะกั่วปนเปื้อนจากการทำเหมืองของบริษัทตะกั่วคอนเซ็นเตรท ที่หมู่บ้านคลิตี้ อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี เมื่อปี 2541 ขณะดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมป่าไม้

ครั้งนั้นพบการปนเปื้อนทั้งในปลา ผัก และแหล่งน้ำ รวมถึงชาวกะเหรี่ยง 142 คน มีปริมาณโลหะหนักในเลือดสูงกว่าปกติ แม้ต่อมาจะใช้งบประมาณฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้ไปถึง 454 ล้านบาท แต่ปัญหาก็ยังไม่สามารถแก้ไขได้สำเร็จ

เมื่อเปรียบเทียบกับสถานการณ์ปัจจุบัน ซึ่งมีการปนเปื้อนโลหะหนักที่เชื่อมโยงกับการทำเหมืองทองในรัฐฉาน ประเทศเมียนมา ดร.ปลอดประสพ เห็นว่าปัญหาครั้งนี้มีขนาดใหญ่กว่ามาก เนื่องจากแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกมีขนาดใหญ่กว่าลำห้วยคลิตี้หลายสิบเท่า อีกทั้งยังระบุว่ามีเหมืองในเมียนมาเกือบ 500 แห่ง จึงกังวลว่าประเทศไทยจะสามารถรับมือกับวิกฤตครั้งนี้ได้หรือไม่

"ผมจึงกลัวเหลือเกินว่า ครั้งนี้จะแก้ไขปัญหาไหวหรือ ถ้าทำไม่ได้ก็ถือว่าเป็นมิคสัญญี" ดร.ปลอดประสพ ระบุ

สำหรับข้อเสนอของนักวิชาการบางส่วนที่ให้สร้างฝายดักตะกอนเพื่อแก้ปัญหาสารพิษ ดร.ปลอดประสพ ไม่เห็นด้วย โดยให้เหตุผลว่า แม้แต่ลำห้วยคลิตี้ซึ่งมีขนาดเล็กและตื้นกว่า ยังใช้เวลาฟื้นฟูถึง 10 ปีโดยไม่สามารถลดปริมาณตะกั่วได้ตามเป้าหมาย ขณะที่แม่น้ำกกและแม่น้ำสายมีขนาดใหญ่ ลึก และกระแสน้ำเชี่ยวกว่า จึงตั้งคำถามถึงประสิทธิภาพของฝายในการดักจับสารปนเปื้อนขนาดเล็ก โดยเฉพาะสารหนูที่อาจอยู่ในรูปสารแขวนลอย

ทั้งนี้ หากจะใช้ระบบกรองน้ำขนาดใหญ่ก็อาจต้องสร้างถังกรองขนาดมหึมาเทียบเท่าพื้นที่ท้องสนามหลวง ซึ่งเห็นว่าไม่สามารถดำเนินการได้จริง

ดร.ปลอดประสพ จึงเสนอให้รัฐบาลดำเนินการ 9 มาตรการ ประกอบด้วย

  1. ประกาศพื้นที่ปนเปื้อนเป็นพื้นที่ประสบมลภาวะร้ายแรง ตามมาตรา 7 ของกฎหมายสิ่งแวดล้อม แม้อาจต้องยอมแลกกับผลกระทบด้านการท่องเที่ยว เพราะเห็นว่าไม่มีทางเลือกอื่น

  2. รวมศูนย์บัญชาการแก้ปัญหา (Single Command) บูรณาการหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมทั้งหมดให้อยู่ภายใต้การสั่งการเดียวกัน โดยมีผู้มีอำนาจตัดสินใจจริงเป็นหัวหน้า เพื่อให้การจัดการน้ำเสียเป็นมาตรฐานเดียวกัน

  3. ให้มหาวิทยาลัยที่มีความเชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม และมีผลงานเป็นที่ประจักษ์ ทำหน้าที่ประเมินและติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง

  4. ตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำในจุดสำคัญทุกแห่ง ตรวจวัดเป็นรายวัน พร้อมเปิดเผยผลให้ประชาชนรับทราบ

  5. จัดหาน้ำประปาจากแหล่งน้ำบาดาลลึก ในพื้นที่ที่น้ำบาดาลตื้นได้รับการปนเปื้อนแล้ว เพื่อให้ประชาชนมีน้ำสะอาดใช้อุปโภคบริโภค

  6. พิจารณาสร้างเขื่อนหรือคันกั้นน้ำ (Polder) เพื่อปกป้องพื้นที่เกษตรกรรมจากน้ำท่วมประจำปี เนื่องจากเห็นว่ามีข้อมูลบ่งชี้ว่าสารปนเปื้อนมากกว่าครึ่งถูกพัดพามากับน้ำท่วมจากเมียนมา

  7. ใช้มาตรการทางการค้า หยุดรับซื้อหรือลดการซื้อสินแร่จากเหมืองในเมียนมา เพื่อกดดันทางอ้อมให้บริษัทจีนปรับปรุงมาตรฐานการบำบัดน้ำเสีย

  8. เจรจากับรัฐบาลจีนโดยตรง เพื่อให้กำกับดูแลนักธุรกิจของตน ไม่ให้การประกอบกิจการส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมของประเทศอื่น

  9. ยุติการแสดงเชิงสัญลักษณ์ด้วยการกินปลา ดื่มน้ำ หรือล้างหน้า เพื่อสร้างความเชื่อมั่น เพราะไม่ได้ช่วยให้คุณภาพน้ำดีขึ้นหรือแก้ปัญหาการปนเปื้อน

ดร.ปลอดประสพ ย้ำว่า การแก้ไขปัญหาครั้งนี้ไม่ควรมุ่งเพียงมาตรการปลายทาง แต่ต้องจัดการต้นเหตุของสารพิษที่ไหลเข้าสู่ประเทศไทยจากกิจกรรมเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะการใช้มาตรการทางการค้าและการเจรจากับจีนเพื่อให้เกิดการแก้ไขอย่างจริงจัง

"สุดท้าย ยุทธศาสตร์จะต้องเป็น 'การหยุดแหล่งกำเนิดเท่านั้น' ประเทศไทยจึงจะปลอดภัย" ดร.ปลอดประสพ ระบุ

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

เชื่อ ‘ดร.ปลอดประสพ’ สักนิด เตือนน้ำดันใต้ดิน-ผนังกันน้ำแตก ภาคใต้เสี่ยง!

อดีตรองนายกฯ ออกโรงเตือนสถานการณ์น้ำท่วม-พายุภาคใต้ ชี้สัญญาณหลายอย่างเกิดขึ้นจริงทั้งผนังกั้นน้ำทรุดแตก น้ำซึมจากใต้ดิน และความเสี่ยงฝนหนัก-ดินถล่ม วอนอย่ามองเป็นเสียงนกเสียงกาแต่รับฟังบนข้อเท็จจริงและประสบการณ์

ดร.ปลอดประสพ ประกาศลั่นไม่เชื่อรัฐบาลอีกแล้ว ยก 4 ข้อดีแต่พูด!

อดีตรองนายกฯปลอดประสพ ประกาศไม่ขอเชื่อรัฐบาลอีกแล้ว หลังเห็นเพียงคำพูดไร้การลงมือ ยกตัวอย่างปัญหาน้ำ วาระแห่งชาติสแกมเมอร์ เชลยศึกเขมร และการแก้รัฐธรรมนูญ สรุปเปรี้ยง!ดีแต่พูดและไม่ค่อยทำ

'ปลอดประสพ' เปิดแผน 'ฮุนเซน' คิดการใหญ่สร้างเขมรยุคที่ 5 เตือนไทยอย่าดูเบา!

อดีตรองนายกฯ ดร.ปลอดประสพ เตือนอย่าประเมิน “ฮุนเซน” ต่ำไป ชี้ศึกชายแดนไทย-กัมพูชา 7 วันอาจไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่คือบทเปิดฉากของ “เขมรยุคที่ 5” กับแผนเปลี่ยนขั้วจากจีนไปพึ่งสหรัฐฯ มองเกมลึกทะลุถึงอุตสาหกรรมน้ำมันและพลังงาน