ครม.เห็นชอบเก็บค่าชลประทาน อ่างหนองทุ่งมน เหตุมีการใช้น้ำภาคธุรกิจที่มิใช่การเกษตร

ครม.อนุมัติร่างกฎกระทรวงกำหนดให้ทางน้ำชลประทานอ่างเก็บน้ำหนองทุ่งมน จ.สกลนคร เป็นทางน้ำชลประทานที่จะเรียกเก็บค่าชลประทาน พ.ศ. .…

20 มกราคม 2569 - นางสาวอัยรินทร์ พันธุ์ฤทธิ์ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติหลักการร่างกฎกระทรวงกำหนดให้ทางน้ำชลประทานอ่างเก็บน้ำหนองทุ่งมน เป็นทางน้ำชลประทาน ที่จะเรียกเก็บค่าชลประทาน พ.ศ. …. ตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (กษ.) เสนอและให้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณา แล้วดำเนินการต่อไปได้

นางสาวอัยรินทร์ กล่าวว่า เนื่องจากมีการใช้น้ำจากทางน้ำชลประทานเพื่อกิจการโรงงาน การประปาหรือกิจการอื่น ที่ไม่ใช่การเกษตรกรรมเพิ่มมากขึ้น ทำให้ปริมาณของน้ำในแหล่งเก็บกักมีปริมาณลดลง ซึ่งกิจกรรมการใช้น้ำดังกล่าวเข้าหลักเกณฑ์เป็นการใช้น้ำประเภทที่สอง ได้แก่ การใช้ทรัพยากรน้ำสาธารณะเพื่อการอุตสาหกรรม อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว การผลิตพลังงานไฟฟ้า การประปาและกิจการอื่น และผู้ใช้น้ำมีหน้าที่ต้องชำระค่าใช้น้ำสำหรับการใช้น้ำประเภทที่สองและประเภทที่สาม (การใช้ทรัพยากรน้ำสาธารณะเพื่อกิจการขนาดใหญ่ที่ใช้น้ำปริมาณมาก หรืออาจก่อให้เกิดผลกระทบข้ามลุ่มน้ำ หรือครอบคลุมพื้นที่อย่างกว้างขวาง) ตามมาตรา 41 (2) และ (3) แห่งพระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์การกำหนดอัตราค่าใช้น้ำ การเรียกเก็บ ลดหย่อนและยกเว้นค่าใช้น้ำสำหรับการใช้น้ำประเภทที่สองและประเภทที่สาม ตามมาตรา 49 แห่งพระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำฯ

ดังนั้น เมื่อมีการใช้น้ำประเภทที่สองในทางน้ำชลประทาน จึงมีความจำเป็นต้องดำเนินการออกกฎกระทรวงฯ ตามมาตรา 8 แห่งพระราชบัญญัติการชลประทานหลวง พุทธศักราช 2485 ซึ่งเป็นกฎหมายที่บัญญัติไว้เป็นการเฉพาะสำหรับการใช้น้ำจากทางน้ำชลประทานเพื่อให้มีอำนาจเรียกเก็บค่าชลประทานกับผู้ใช้น้ำจากทางน้ำชลประทานในอัตราลูกบาศก์เมตรละ 50 สตางค์การเก็บค่าชลประทานจะเป็นการแก้ปัญหาการใช้น้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ เพื่อคุ้มครองทางน้ำชลประทาน ควบคุมคุณภาพน้ำ ปริมาณน้ำ ให้มีความเหมาะสมในการบริหารจัดการและการจัดสรรน้ำ ทั้งในด้านเกษตรกรรมและภาคธุรกิจอื่น

ทั้งนี้ กรมชลประทาน โดยโครงการชลประทานสกลนคร รายงานว่า มีการใช้น้ำจากทางน้ำชลประทานอ่างเก็บน้ำหนองทุ่งมน เพื่อกิจการโรงงาน การประปาหรือกิจการอื่น ที่มีใช่การเกษตรกรรมเพิ่มมากขึ้น ดังนี้ ทางน้ำชลประทานอ่างเก็บน้ำหนองทุ่งมนมี ปริมาณความจุ 2.900 ล้าน ลบ.ม. ใช้ประโยชน์ในเทศบาลเจริญศิลป์ จำนวน 0.360 ล้าน ลบ.ม : ปี และใช้ประโยชน์เพื่อการอุปโภค – บริโภคและเกษตรกรรม จำนวน 2.540 ล้าน ลบ.ม : ปี รวมพื้นที่ได้รับประโยชน์ 1,350 ไร่ ทำให้ปริมาณน้ำในแหล่งเก็บกักลดลง

การจัดเก็บค่าชลประทานจึงเป็นแนวทางหนึ่งในการแก้ไขปัญหาการใช้น้ำให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยทางน้ำชลประทานอ่างเก็บน้ำหนองทุ่งมนได้ถูกกำหนดให้เป็นทางน้ำชลประทานตามประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำหนดทางน้ำชลประทานตามพระราชบัญญัติการชลประทานหลวง พุทธศักราช 2485 (ฉบับที่ 59/2565) ลงวันที่ 26 เมษายน 2565 แล้ว

เพื่อประโยชน์ในการควบคุมและดูแลปริมาณน้ำให้มีการใช้น้ำจากทางน้ำชลประทานเป็นไปอย่างเหมาะสม สามารถตรวจสอบและทราบถึงปริมาณน้ำ ที่ขาดหายไปจากระบบชลประทาน และเป็นการรองรับการขออนุญาตใช้น้ำจากภาคอุตสาหกรรม การประปา และภาคธุรกิจอื่น ๆ ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

สมควรให้มีการจัดเก็บค่าชลประทานเพื่อนำเงินที่จัดเก็บได้เข้าบัญชีทุนหมุนเวียนเพื่อการชลประทานต่อไป สำหรับหลักเกณฑ์และอัตรา ค่าชลประทานเป็นไปตามข้อ 3 (กำหนดให้เรียกเก็บค่าชลประทานจากผู้รับอนุญาตใช้นำในอัตราลูกบาศก์เมตรละห้าสิบสตางค์) ของกฎกระทรวงกำหนดอัตราค่าชลประทาน การจัดเก็บหรือชำระค่าชลประทาน และการยกเว้นและการผ่อนชำระค่าชลประทาน พ.ศ. 2564

ทั้งนี้ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาแล้วเห็นว่าการเสนอเรื่องดังกล่าวเป็นการปฏิบัติราชการตามปกติเพื่อให้เป็นไปตามที่กฎหมายแม่บทให้อำนาจไว้และมิได้เป็นกรณีที่คณะรัฐมนตรีกระทำอันมีผลเป็นการอนุมัติงานหรือโครงการ หรือมีผลเป็นการสร้างความผูกพันต่อคณะรัฐมนตรีชุดต่อไป ตามมาตรา 169 (1) ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ดังนั้น คณะรัฐมนตรีสามารถพิจารณาให้ความเห็นชอบในหลักการของร่างกฎกระทรวงดังกล่าวได้