อันตราย! นักวิชาการสิ่งแวดล้อม ชี้ไมโครพลาสติก 80% มาจากกำจัดขยะแบบเทกองกลางแจ้ง

3 พ.ค.2569-ดร.สนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิและนักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์เฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat ระบุว่า ไมโครพลาสติก อันตรายมากกว่าที่คิด ร้อยละ80 มาจากกำจัดขยะแบบเทกองกลางแจ้ง

1.ข้อมูลรายงานสถานการณ์ขยะมูล ฝอยของกรมควบคุมมลพิษ ปี 2568 – 2569 ระบุว่าประเทศไทยมีขยะมูลฝอยเกิดขึ้นประมาณ 28-29ล้านตันเป็นขยะพลาสติกประมาณ 2.24 – 2.88 ล้านตันและมีขยะตกค้างสะสมในสิ่งแวดล้อมอยู่สูงถึง40ล้านตันโดยมีการกำจัดขยะแบบเทกองขยะแบบไม่ถูกต้อง (รวมถึงกองขยะกลางแจ้ง)อยู่มากกว่า 1,800 แห่งทั่วประเทศ

2.การเทกองขยะกลางแจ้ง (Open Dumping)โดยมีเศษพลาสติกประเภทต่างๆปนเปื้อนจำนวนมากเป็นจุดเริ่มต้นของวงจรสารพิษจากไมโครพลาสติกที่ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่

3. การเกิดไมโครพลาสติก (Microplas tics Formation)เมื่อขยะพลาสติกถูกทิ้งตากแดดตากฝน จะเกิดกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพและเคมี 3.1.Photo-oxidation โดยรังสี UV จากแสงแดดทำให้โครงสร้างพอลิเมอร์ของพลาสติกเปราะและแตกหัก 3.2.Mechanical Stress  ลมและฝนจะช่วยกัดเซาะขยะพลาสติกที่เปราะเหล่านั้นให้กลายเป็นชิ้นส่วนเล็กๆ ที่มีขนาดน้อยกว่า 5 มิลลิเมตร หรือที่เรียกว่า “ไมโครพลาสติก”

4.ปฏิกิริยาเคมีในกองขยะ (Chemical Reactions) 4.1.Leachate (น้ำชะขยะ) เมื่อฝนตก ลงมาผ่านกองขยะจะเกิดปฏิกิริยาเคมีที่ละลายโลหะหนัก เช่น แคดเมียม ปรอท ตะกั่ว และสารอินทรีย์ระเหยง่ายออกมาจำนวนมาก 4.2.Carrier Effect ไมโครพลาสติกมีคุณสมบัติเป็นตัวดูดซับที่ดีเยี่ยม มันจะดูดเอาสารพิษรอบตัว เช่น โลหะหนัก สารฆ่าแมลง (DDT) หรือสารกลุ่ม PCBs มาเกาะที่ผิว ทำให้ตัวมันมีความเป็นพิษสูงกว่าปกติหลายเท่า

5.ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม (Environ mental Impact) 5.1.การปนเปื้อนในดินและน้ำ ไมโครพลาสติกและน้ำชะขยะจะซึมลงสู่ใต้ดินและไหลลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติและลงสู่ทะเล 5.2 กระทบห่วงโซ่อาหาร  สัตว์เล็กๆ กินไมโครพลาสติกเข้าไปเพราะเข้าใจว่าเป็นอาหาร ทำให้เกิดการสะสมทางชีว ภาพ (Bioaccumulation) จากสัตว์ตัวเล็กไปสู่สัตว์ตัวใหญ่และไปสู่ร่างกายมนุษย์

6.ผลกระทบต่อสุขภาพ (Health Impact) 6.1.การได้รับสารพิษ  มนุษย์อาจได้รับไมโครพลาสติกผ่านการกินอาหารทะ เล  น้ำดื่ม หรือแม้แต่การหายใจเอาฝุ่นละอองจากกองขยะเข้าไป 6.2.ปฎิกริยาต่อผลกระทบต่อสุขภาพ เมื่อไมโครพลาสติกเข้าสู่ร่างกายจะก่อให้เกิดการอักเสบเรื้อรังต่อเซลล์และหลอดเลือด( Chronic Inflammation) โดยร่างกายมองอนุภาคพลาสติกเป็นสิ่งแปลกปลอม จึงไปกระตุ้นระบบภูมิ คุ้มกันให้ทำงานตลอดเวลา นำไปสู่การทำลายเนื้อเยื่อรอบข้าง นอกจากนี้ ไม โครพลาสติกยังจะไปกระตุ้นให้เซลล์สร้างสารอนุมูลอิสระที่ทำลาย DNA และโครงสร้างเซลล์ ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งต่อไป

6.3.สารเคมีที่มากับพลาสติกบางชนิด  เช่น BPAและPhthalates เป็นสารที่จะไปรบกวนระบบต่อมไร้ท่อ(Endocrine Disruptors)ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบสืบพันธุ์ ,การเจริญเติบโตของร่างกายและอาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งด้วย

7.การเทกองขยะกลางแจ้งไม่ใช่แค่เรื่องของความสกปรกอย่างเดียว แต่เป็นการเปลี่ยนขยะชิ้นใหญ่ให้กลายเป็น “พาหะนำสารพิษ” ขนาดจิ๋วที่ย้อนกลับมาทำร้ายมนุษย์ผ่านอาหารและน้ำดื่ม

รัฐบาลปล่อยให้มีการกำจัดขยะโดยการเทกอง เป็นภูเขาเกือบ 2,000 แห่งอย่างนี้ได้อย่างไร? สุดท้ายได้ไมโครพลาสติกปริมาณมหาศาลลงในทะเล และแหล่งน้ำเป็นอันตรายต่อสุขภาพอนามัยของมนุษย์